|
28. Illud autem quod dictum est, Et sint in signa et tempora, et
in dies, et in annos, quis non videat quam obscure positum sit,
quarto die coepisse tempora, quasi superius triduum sine tempore
praeterire potuerit? Quis ergo animo penetrat quomodo illi tres dies
transierint, antequam inciperent tempora, quae quarto die dicuntur
incipere; vel utrum omnino transierint dies illi? An circa speciem
factae rei dies appellatus sit, et circa privationem nox: ut nondum
specie formata materia nox dicta sit, unde formanda erant caetera;
sicut potest quamvis in rebus formatis, intelligi tamen in ipsa
mutabilitate informitas materiae: non enim spatiis vel locorum quasi
remotior, vel temporum quasi anterior, discerni potest? An potius in
ipsa re facta atque formata eadem mutabilitas, hoc est deficiendi, ut
ita dixerim, possibilitas, nox appellata sit; quia inest rebus
factis, etiamsi non mutentur, posse mutari? Vespera autem et mane
non quasi per temporis praeteritionem et adventum, sed per quemdam
terminum, quo intelligitur quousque sit naturae proprius modus, et
unde sit naturae alterius consequenter exordium: an aliqua alia ratio
sit horum verborum diligentius vestiganda?
29. Quis in tantum secretum facile irrumpat, et quae signa dicat,
cum dicit de sideribus, Et sint in signa? Neque enim illa dicit quae
observare vanitatis est; sed utique utilia, et hujus vitae usibus
necessaria, quae vel nautae observant in gubernando, vel omnes homines
ad praevidendas aeris qualitates per aestatem et hiemem, et autumnalem
vernalemque temperiem. Et nimirum haec vocat tempora, quae per sidera
fiunt, non spatia morarum, sed vicissitudines affectionum coeli
hujus. Nam si aliquis vel corporalis vel spiritualis motus conditionem
istorum luminarium praecessit, ut aliquid a futura exspectatione per
praesens in praeteritum trajiceret, sine tempore esse non potuit. Et
quis obtineat non fuisse nisi ab exordio siderum conditorum? Sed
certae horae, et dies, et anni, quos usitate novimus, non fierent
nisi motibus siderum. Itaque si hoc modo intelligamus tempora, dies
et annos, ut tempora articulos quosdam quos per horologia computamus,
vel in coelo notissimos, cum ab oriente usque in meridianam altitudinem
sol insurgit, atque inde rursus usque in occidentem vergit; ut possit
deinceps adverti vel luna vel aliquod sidus ab oriente statim post
occasum solis emergere; quod item cum ad mediam coeli venerit
altitudinem, medium noctis indicet, tunc scilicet occasurum cum sole
redeunte fit mane: dies autem totos solis ab oriente usque ad orientem
circuitus: annos vero vel istos usitatos solis anfractus, non cum ad
orientem, quod quotidie facit, sed cum ad eadem loca siderum redit,
quod non facit nisi peractis trecentis sexaginta quinque diebus et sex
horis, id est, quadrante totius diei, quae pars quater ducta, cogit
interponi unum diem, quod Romani bissextum vocant, ut ad eumdem
circuitum redeatur; vel etiam majores et occultiores annos: nam
completis aliorum siderum spatiis, majores anni fieri dicuntur: si
ergo ita intelligamus tempora, dies et annos, nemo dubitat haec
sideribus et luminaribus fieri. Ita enim positum est, ut incertum sit
utrum ad omnia sidera pertineat quod dictum est, Sint in signa et
tempora, et in dies, et in annos; an signa et tempora ad caetera,
dies vero et anni ad solem tantummodo.
|
|
