|
30. Qualis etiam luna facta sit, multi loquacissime inquirunt;
atque utinam inquirentes loquantur, ac non potius docere conantes!
Dicunt enim ideo plenam factam, quia non decebat ut Deus imperfectum
aliquid illo die faceret in sideribus, quo scriptum est quod facta sint
sidera. Qui autem resistunt, dicunt: Ipsa ergo debuit prima luna
dici, non quarta decima; quis enim incipit ita enumerare? Ego autem
medius inter istos ita sum, ut neutrum asseram; sed plane dicam, sive
primam sive plenam lunam Deus fecerit, fecisse perfectam. Ipsarum
enim naturarum est Deus auctor et conditor. Omnis autem res quidquid
progressu naturali per tempora congrua quodammodo prodit atque
explicat, etiam ante continebat occultum, etsi non specie vel mole
corporis sui, tamen ratione naturae . Nisi forte arbor quae per
hiemem pomis vacua foliisque nudata est, tunc imperfecta dicenda est;
aut vero in primordiis etiam suis, cum adhuc nullum fructum dedisset,
imperfecta erat illa natura. Quod non tantum de arbore, sed nec de
ipso ejus semine recte diceretur, ubi omnia quae progressu temporis
quodammodo procedunt, modis invisibilibus latent. Quanquam si aliquid
Deus imperfectum fecisse diceretur, quod deinde ipse perficeret, quid
reprehensionis haberet ista sententia? Jure autem displiceret, si id
quod ab illo inchoatum esset, ab alio diceretur esse perfectum.
31. Qui ergo de terra non queruntur, quam fecit Deus, cum in
principio fecit Deus coelum et terram, quia invisibilis erat et
incomposita, et postea tertio die conspicua redditur atque componitur;
quid sibi de luna tenebras faciunt quaestionum? Aut si quod de terra
dictum est, non temporis intervallo, cum simul Deus materiam rebus
concreaverit , sed narrationis distributione intelligunt dictum; cur
in hoc quod etiam oculis videri potest, non intuentur integrum corpus
habere lunam, et tota sua rotunditate perfectum, etiam cum lumine
corniculato, sive incipiens ad terras lucere, sive desinens fulget?
Si ergo lumen in ea crescit, vel perficitur, vel minuitur; non
luminare ipsum, sed illud quod accenditur variatur: si autem ex una
sphaerulae suae parte semper lucet, sed dum eam partem convertit ad
terram, donec totam convertat, quod a prima usque ad quartam decimam
fit, crescere videtur; semper est plena, sed terrae habitatoribus non
semper apparet. Haec eadem ratio est, et si solis radiis
illustratur. Non enim potest etiam sic, cum soli proxima est, nisi
lucidis cornibus apparere; quia caetera pars, quae tota in orbem
illustratur, non est ad terras ut videri possit, nisi cum soli
contraria est, ut totum terris appareat quod ejus illuminatur.
32. Non desunt tamen qui non eo se arbitrari dicunt lunam primitus a
Deo quartam decimam factam, quia plena facta credenda est; sed quia
in Scripturis Dei verba sic habent, lunam factam in inchoationem
noctis; tunc autem noctis exordio videtur, cum plena est: alias vero
et per diem incipit videri ante plenitudinem, et in progressu noctis
tanto ampliore quanto minuitur. Sed qui per inchoationem noctis non
intelligit nisi principatum (nam et graecum verbum hoc magis indicat,
cum dictum est ARKEN: et in Psalmis apertius scriptum est,
Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis
[Psal. CXXXV, 8, 9]), non cogitur a quarta decima
numerare, et credere lunam factam primo esse non primam.
|
|
