|
17. Hinc jam in ipsum mundum, velut in quamdam magnam arborem
rerum, oculus cogitationis attollitur; atque in ipso quoque gemina
operatio providentiae reperitur, partim naturalis, partim voluntaria.
Naturalis quidem per occultam Dei administrationem, qua etiam lignis
et herbis dat incrementum; voluntaria vero, per Angelorum opera et
hominum. Secundum illam primam coelestia superius ordinari,
inferiusque terrestria; luminaria sideraque fulgere, diei noctisque
vices agitari, aquis terram fundatam interlui atque circumlui, aerem
altius superfundi, arbusta et animalia concipi et nasci, crescere et
senescerere, occidere, et quidquid aliud in rebus interiore
naturalique motu geritur. In hac autem altera signa dari, doceri et
disci , agros coli, societates administrari, artes exerceri, et
quaeque alia sive in superna societate aguntur, sive in hac terrena
atque mortali, ita ut bonis consulatur et per nescientes malos. Inque
ipso homine eamdem geminam providentiae vigere potentiam: primo erga
corpus naturalem, scilicet eo motu quo fit, quo crescit, quo
senescit; voluntariam vero, quo illi ad victum, tegumentum,
curationemque consulitur. Similiter erga animam naturaliter agitur ut
vivat, ut sentiat; voluntarie vero ut discat, ut consentiat.
18. Sicut autem in arbore id agit agricultura forinsecus, ut illud
proficiat quod geritur intrinsecus; sic in homine secundum corpus, ei
quod intrinsecus agit natura, servit extrinsecus medicina: itemque
secundum animam, ut natura beatificetur intrinsecus, doctrina
ministratur extrinsecus. Quod autem ad arborem colendi negligentia,
hoc ad corpus medendi incuria, hoc ad animam discendi segnitia: et
quod ad arborem humor inutilis, hoc ad corpus victus exitiabilis, hoc
ad animam persuasio iniquitatis. Deus itaque super omnia, qui
condidit omnia, et regit omnia, omnes naturas bonus creat, omnes
voluntates justus ordinat. Quid ergo abhorret a vero, si credamus
hominem ita in paradiso constitutum, ut operaretur agriculturam, non
labore servili, sed honesta animi voluptate? Quid enim hoc opere
innocentius vacantibus, et quid plenius magna consideratione
prudentibus?
|
|
