|
20. Sed quoniam cui adjutorio femina facta sit viro, satis,
quantum existimo, requisitum est; illud jam videamus quare sit
factum, quod adductae sunt ad Adam omnes bestiae agri, et omnia
volatilia coeli, ut eis nomina imponeret; atque ita velut necessitas
oriretur creandi ei feminam ex ejus latere, cum inter illa animalia
simile illi adjutorium non fuisset inventum. Videtur enim mihi propter
aliquam significationem propheticam factum, sed tamen factum, ut re
gesta confirmata figurae interpretatio libera relinquatur. Quid est
enim hoc ipsum quod volatilibus terrestribusque animantibus, non etiam
piscibus atque omnibus natatilibus Adam nomina imposuit? Si enim
linguae humanae consulantur, sic appellantur haec omnia, quemadmodum
eis homines loquendo nomina imposuerunt. Non solum haec quae sunt in
aquis et terris, verum etiam ipsa terra, et aqua, et coelum, et quae
videntur in coelo, et quae non videntur, sed creduntur, pro
diversitate linguarum gentilium, diversis nominibus appellantur. Unam
sane linguam primitus fuisse didicimus, antequam superbia turris illius
post diluvium fabricatae, in diversos signorum sonos humanam divideret
societatem (Gen. XI, 1-8). Quaecumque autem illa lingua
fuerit, quid attinet quaerere? Illa certe tunc loquebatur Adam, et
in ea lingua, si adhuc usque permanet, sunt istae voces articulatae,
quibus primus homo animalibus terrestribus et volatilibus nomina
imposuit. Num igitur ullo modo credibile est, in eadem lingua nomina
piscium non ab homine, sed divinitus instituta, quae Deo docente homo
postea disceret? Quod si ita etiam factum esset, quare ita factum
esset, procul dubio mystica significatio resonaret. Sed credendum
est, paulatim cognitis piscium generibus nomina imposita: tunc autem
cum pecora, et bestiae, et volatilia ad hominem adducta sunt, ut eis
ad se congregatis, generatimque distinctis, nomina imponeret, quibus
etiam ipsis paulatim, et multo citius quam piscibus, si hoc factum non
esset, posset nomina imponere; quid fuit causae, nisi ratio aliquid
significandi, quod ad praenuntiationem futurorum valeret? Cui rei
maxime ordo narrationis hujus invigilat.
21. Deinde, numquid ignorabat Deus, nihil tale se creasse in
naturis animalium, quod simile adjutorium posset esse homini? An opus
erat ut hoc etiam ipse homo cognosceret, et eo commendatiorem haberet
uxorem suam, quod in omni carne creata sub coelo, et de hoc aere sicut
ipse vivente, nihil ejus simile invenerit? Mirum si hoc scire non
posset, nisi omnibus ad se adductis atque perspectis. Si enim Deo
credebat, posset hoc illi eo modo dicere, quomodo et praeceptum
dedit, quomodo et peccantem interrogavit, atque judicavit. Si autem
non credebat, profecto neque hoc scire poterat, utrum ad eum omnia
ille, cui non credebat, adduxerit; an forte in aliquibus ab illo
remotioribus terrae partibus aliqua ei similia, quae non
demonstrasset, absconderit. Non itaque arbitror dubitandum hoc
alicujus propheticae significationis gratia factum, sed tamen factum.
22. Neque hoc opere suscepimus prophetica aenigmata perscrutari,
sed rerum gestarum fidem ad proprietatem historiae commendare, ut quod
impossibile videri vanis atque incredulis potest, aut ipsi auctoritati
sanctae Scripturae velut testificatione contraria repugnare, id pro
meis viribus, quantum Deus adjuvat, disserendo demonstrem, neque
impossibile esse, neque contrarium; quod autem possibile quidem
apparet, nec habet ullam speciem repugnantiae, sed tamen quasi
superfluum, vel etiam stultum quibusdam videri potest, hoc ipsum
disputando demonstrem, quod ideo non tanquam rerum gestarum naturali
vel usitato ordine factum est, ut cordibus nostris fidelissima
sanctarum Scripturarum auctoritate praelata, quia stultum esse non
potest, mysticum esse credatur, quamvis ejus expositionem vel
inquisitionem aut alibi jam exhibuerimus, aut in tempus aliud
differamus.
|
|
