|
31. Quod si quaeritur, quomodo se habeat causalis illa conditio,
in qua primum hominem Deus fecit ad imaginem ac similitudinem suam
(ibi quippe et hoc dictum est, Masculum et feminam fecit eos [Gen.
I, 27)]: utrum jam illa ratio, quam mundi primis operibus
concreavit, atque concrevit Deus, id habebat, ut secundum eam jam
necesse esset ex viri latere feminam fieri; an hoc tantum habebat ut
fieri posset, ut autem ita fieri necesse esset, non ibi jam conditum,
sed in Deo erat absconditum: si hoc ergo quaeritur, dicam quid mihi
videatur sine affirmandi temeritate; quod tamen cum dixero, fortasse
prudenter ista considerantes, quos jam christiana fides imbuit, etiam
si nunc primitus ista cognoscunt, non esse dubitandum judicabunt.
32. Omnis iste naturae usitatissimus cursus habet quasdam naturales
leges suas, secundum quas et spiritus vitae, qui creatura est, habet
quosdam appetitus suos determinatos quodammodo, quos etiam mala
voluntas non possit excedere. Et elementa mundi hujus corporei habent
definitam vim qualitatemque suam, quid unumquodque valeat vel non
valeat, quid de quo fieri possit vel non possit. Ex his velut
primordiis rerum, omnia quae gignuntur, suo quoque tempore exortus
processusque sumunt, finesque et decessiones sui cujusque generis.
Unde fit ut de grano tritici non nascatur faba, vel de faba triticum,
vel de pecore homo, vel de homine pecus. Super hunc autem motum
cursumque rerum naturalem, potestas Creatoris habet apud se posse de
his omnibus facere aliud, quam eorum quasi seminales rationes habent,
non tamen id quod non in eis posuit ut de his fieri vel ab ipso possit
. Neque enim potentia temeraria, sed sapientiae virtute omnipotens
est; et hoc de unaquaque re in tempore suo facit, quod ante in ea
fecit ut possit. Alius ergo est rerum modus quo illa herba sic
germinat, illa sic; illa aetas parit, illa non parit; homo loqui
potest, pecus non potest. Horum et talium modorum rationes non tantum
in Deo sunt, sed ab illo etiam rebus creatis inditae atque concreatae
. Ut autem lignum de terra excisum, aridum, perpolitum, sine radice
ulla, sine terra et aqua repente floreat, et fructum gignat (Num.
XVII, 8), ut per juventam sterilis femina in senecta pariat
(Gen. XVIII, 11, et XXI, 2), ut asina loquatur
(Num. XXII, 28), et si quid ejusmodi est, dedit quidem
naturis, quas creavit, ut ex eis et haec fieri possent (neque enim ex
eis vel ille faceret quod ex eis fieri non posse ipse praefigeret,
quoniam seipso non est nec ipse potentior): verumtamen alio modo
dedit, ut non haec haberent in motu naturali, sed in eo quo ita creata
essent, ut eorum natura voluntati potentiori amplius subjaceret.
|
|
