|
19. A. Cum ergo ita homo constitutus atque ordinatus est, nonne
tibi sapiens videtur? E. Nescio alius quis mihi sapiens homo videri
possit, si hic non videtur. A. Credo etiam te illud scire,
plerosque homines stultos esse. E. Hoc quoque satis constat. A.
At si stultus sapienti est contrarius, quoniam sapientem comperimus,
quis etiam stultus sit, profecto jam intelligis. E. Cui non
appareat hunc esse, in quo mens summam potestatem non habet? A.
Quid igitur dicendum, cum homo ita est affectus? deesse illi mentem;
an, quamvis insit, eam carere dominatu? E. Hoc potius quod ultimum
subjecisti . A. Pervellem abs te audire, quibus documentis
perceptum habeas, mentem inesse homini, quae suum non exserat
principatum. E. Utinam tuas istas partes facere velles: nam non
mihi facile est sustinere quod ingeris. A. Illud saltem facile est
tibi recordari, quod paulo ante diximus, quemadmodum bestiae
mansuefactae ab hominibus ac domitae serviant: quod ab eis vicissim
homines, ut demonstravit ratio, paterentur nisi aliquo excellerent.
Id autem non inveniebamus in corpore: ita cum in animo esse
appareret, quid aliud appellandum esset quam ratio, non comperimus;
quam postea et mentem et spiritum vocari recordati sumus. Sed si aliud
ratio, aliud mens, constat certe nonnisi mentem uti posse ratione.
Ex quo illud conficitur, eum qui rationem habet, mente carere non
posse. E. Probe ista reminiscor ac teneo. A. Quid? illud
credisne, domitores belluarum nisi sapientes esse non posse? Eos enim
sapientes voco, quos veritas vocari jubet, id est, qui regno mentis
omni libidinis subjugatione pacati sunt. E. Ridiculum est tales
putare istos, quos vulgo mansuetarios nuncupant, vel etiam pastores
aut bubulcos, aut aurigas, quibus omnibus domitum pecus subjectum
videmus, et quorum industria indomitum subjici. A. En igitur habes
documentum certissimum, quo manifestum fiat inesse mentem homini sine
dominatu. His quippe inest; agunt enim talia, quae agi sine mente
non possent: non tamen regnat ; nam stulti sunt, neque regnum mentis
nisi sapientium esse, percognitum est. E. Mirum est hoc jam fuisse
a nobis in superioribus confectum, et mihi quid responderem, non
potuisse in mentem venire.
|
|
