|
27. A. Considera nunc utrum tibi videatur esse prudentia
appetendarum et vitandarum rerum scientia. E. Videtur. A. Quid?
fortitudo nonne illa est animae affectio, qua omnia incommoda et damna
rerum non in nostra potestate constitutarum contemnimus? E. Ita
existimo. A. Porro temperantia est affectio coercens et cohibens
appetitum ab iis rebus quae turpiter appetuntur: an tu aliter putas?
E. Imo ita ut dicis sentio. A. Jam justitiam quid dicamus esse,
nisi virtutem qua sua cuique tribuuntur? E. Nulla mihi alia
justitiae notio est. A. Quisquis ergo bonam habens voluntatem, de
cujus excellentia jam diu loquimur, hanc unam dilectione amplexetur,
qua interim melius nihil habet, hac sese oblectet, hac denique
perfruatur et gaudeat, considerans eam et judicans quanta sit, quamque
invito illi eripi vel surripi nequeat; num dubitare poterimus istum
adversari rebus omnibus, quae huic uni bono inimicae sunt? E.
Necesse est omnino ut adversetur. A. Nullane hunc putamus praeditum
esse prudentia, qui hoc bonum appetendum, et vitanda ea quae huic
inimica sunt videt? E. Nullo modo mihi videtur hoc posse quisquam
sine prudentia. A. Recte: sed cur non huic etiam fortitudinem
tribuamus? Illa quippe omnia quae in potestate nostra non sunt, amare
iste ac plurimi aestimare non potest. Mala enim voluntate amantur,
cui tanquam inimicae charissimo suo bono resistat necesse est. Cum
autem non amat haec, non dolet amissa, et omnino contemnit; quod opus
esse fortitudinis, dictum atque concessum est. E. Tribuamus sane:
non enim intelligo quem fortem verius appellare possim, quam eum qui
rebus iis quas neque ut adipiscamur, neque ut obtineamus in nobis situm
est, aequo et tranquillo animo caret; quod hunc necessario facere
compertum est. A. Vide jam nunc utrum ab eo temperantiam alienare
possimus, cum ea sit virtus quae libidines cohibet. Quid autem tam
inimicum bonae voluntati est quam libido? Ex quo profecto intelligis
istum bonae voluntatis suae amatorem resistere omni modo, atque
adversari libidinibus, et ideo jure temperantem vocari. E. Perge;
assentior. A. Justitia restat, quae quomodo desit huic homini, non
sane video. Qui enim habet et diligit voluntatem bonam, et obsistit
eis, ut dictum est, quae huic inimica sunt, male cuiquam velle non
potest. Sequitur ergo ut nemini faciat injuriam; quod nullo pacto
potest, nisi qui sua cuique tribuerit: hoc autem ad justitiam
pertinere cum dicerem, approbasse te, ut puto, meministi. E. Ego
vero memini et fateor in hoc homine, qui suam bonam voluntatem magni
pendit et diligit, omnes quatuor virtutes quae abs te paulo ante, me
assentiente, descriptae sunt, esse compertas.
28. A. Quid igitur impedit cur hujus vitam non concedamus esse
laudabilem? E. Nihil prorsus; imo hortantur vel etiam cogunt
omnia. A. Quid? vitam miseram potesne ullo modo non judicare
fugiendam? E. Et magnopere quidem judico, nihilque aliud agendum
existimo. A. At laudabilem non fugiendam profecto putas. E. Quin
etiam appetendam sedulo existimo. A. Non ergo misera est quae
laudabilis vita est. E. Hoc utique sequitur. A. Nihil jam,
quantum opinor, difficile tibi ut assentiaris relinquitur, eam
scilicet quae misera non est, beatam esse vitam. E. Manifestissimum
est. A. Placet igitur beatum esse hominem dilectorem bonae
voluntatis suae, et prae illa contemnentem quodcumque aliud bonum
dicitur, cujus amissio potest accidere etiam cum voluntas tenendi
manet. E. Quidni placeat, quo superiora quae concessimus,
necessario trahunt? A. Bene intelligis: sed dic, quaeso, nonne
bonam voluntatem suam diligere, et tam magni aestimare quam dictum
est, etiam ipsa bona voluntas est? E. Verum dicis. A. At si
hunc beatum recte judicamus, nonne recte miserum, qui contrariae
voluntatis est? E. Rectissime. A. Quid ergo causae est cur
dubitandum putemus, etiamsi nunquam antea sapientes fuimus, voluntate
nos tamen laudabilem et beatam vitam, voluntate turpem ac miseram
mereri ac degere ? E. Fateor huc certis et minime negandis rebus
esse perventum.
29. A. Vide etiam aliud: nam credo te memoria tenere quam
dixerimus esse bonam voluntatem: opinor enim, ea dicta est qua recte
atque honeste vivere appetimus. E. Ita memini. A. Hanc igitur
voluntatem, si bona itidem voluntate diligamus atque amplectamur,
rebusque omnibus quas retinere non quia volumus possumus, anteponamus;
consequenter illae virtutes, ut ratio docuit, animum nostrum
incolent, quas habere idipsum est recte honesteque vivere. Ex quo
conficitur ut quisquis recte honesteque vult vivere, si id se velle
prae fugacibus bonis velit, assequatur tantam rem tanta facilitate, ut
nihil aliud ei quam ipsum velle sit habere quod voluit . E. Vere
tibi dico, vix me contineo quin exclamem laetitia, repente mihi oborto
tam magno, et tam in facili constituto bono. A. Atqui hoc ipsum
gaudium, quod hujus boni adeptione gignitur, cum tranquille et quiete
atque constanter erigit animum, beata vita dicitur: nisi tu putas
aliud esse beate vivere, quam veris bonis certisque gaudere. E. Ita
sentio.
|
|
