|
4. E. Jam concedo eam Deum dedisse. Sed nonne tibi videtur,
quaeso te, si ad recte faciendum data est, quod non debuerit ad
peccandum posse converti? sic ut ipsa justitia quae data est homini ad
bene vivendum: numquid enim potest quispiam per justitiam suam male
vivere? Sic nemo posset per voluntatem peccare, si voluntas data
esset ad recte faciendum. A. Donabit quidem Deus, ut spero, ut
tibi valeam respondere, vel potius ut ipse tibi eadem, quae summa
omnium magistra est, veritate intus docente respondeas. Sed paulisper
mihi volo dicas, si id quod abs te quaesiveram, certum et cognitum
tenes, Deum nobis dedisse liberam voluntatem, utrum oporteat dicere
dari non debuisse, quod dedisse confitemur Deum. Si enim incertum
est utrum dederit, recte quaerimus utrum bene sit data, ut cum
invenerimus bene datam esse, inveniatur etiam illum dedisse, a quo
homini data sunt omnia bona : si autem invenerimus non bene datam
esse, non eum dedisse intelligamus, quem culpare nefas est. Si vero
certum est quod ipse illam dederit, oportet fateamur, quoquo modo data
est, neque non dari, neque aliter dari eam debuisse quam data est.
Ille enim dedit, cujus factum recte reprehendi nullo pacto potest.
5. E. Quanquam haec inconcussa fide teneam, tamen quia cognitione
nondum teneo, ita quaeramus quasi omnia incerta sint. Video enim ex
hoc quod incertum est, utrum ad recte faciendum voluntas libera data
sit, cum per illam etiam peccare possimus, fieri etiam illud
incertum, utrum dari debuerit. Si enim incertum est ad recte
faciendum datam esse, incertum est etiam dari debuisse: ac per hoc
etiam utrum eam Deus dederit, incertum erit; quia si incertum est
dari debuisse, incertum est ab eo datam esse, quem nefas est credere
dedisse aliquid quod dari non debuit. A. Illud saltem tibi certum
est, Deum esse. E. Etiam hoc non contemplando, sed credendo
inconcussum teneo. A. Si quis ergo illorum insipientium, de quibus
scriptum est, Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus (Psal.
LII, 1), hoc tibi diceret, nec vellet tecum credere quod
credis, sed cognoscere utrum vera credideris; relinqueresne hominem,
an aliquo modo, quod inconcussum tenes, persuadendum esse
arbitrareris; praesertim si ille non obluctari pervicaciter, sed
studiose id vellet agnoscere? E. Hoc quod ultimum posuisti, satis
me admonet quid ei respondere deberem. Certe enim quamvis esset
absurdissimus, concederet mihi, cum doloso et pervicaci de nulla
omnino et maxime de re tanta, non esse disserendum. Quo concesso,
prior mecum ageret, ut sibi crederem bono animo eum istuc quaerere,
neque aliquid in se, quod ad rem hanc attinet, doli ac pervicaciae
latere. Tum ego demonstrarem, quod cuivis facillimum puto, quanto
esset aequius, cum sibi de occultis animi sui quae ipse nosset, vellet
alterum credere qui non nosset, ut etiam ipse tantorum virorum
Libris, qui se cum Filio Dei vixisse testatum Litteris
reliquerunt, esse Deum crederet; quia et ea se vidisse scripserunt,
quae nullo modo fieri possent, si non esset Deus; et nimium stultus
esset, si me reprehenderet quod illis crediderim, qui sibi vellet ut
crederem. Jam vero quod recte reprehendere non valeret, nullo modo
reperiret cur etiam nollet imitari. A. Si ergo utrum sit Deus,
satis esse existimas, quod non temere tantis viris credendum esse
judicavimus; cur non, quaeso te, de iis quoque rebus, quas tanquam
incertas et plane incognitas quaerere instituimus, similiter putas
eorumdem virorum auctoritati sic esse credendum, ut de investigatione
earum nihil amplius laboremus? E. Sed nos id quod credimus, nosse
et intelligere cupimus.
6. A. Recte meministi, quod etiam in exordio superioris
disputationis a nobis positum esse (Lib. 1, cap. 2), negare non
possumus. Nisi enim aliud esset credere, et aliud intelligere, et
primo credendum esset, quod magnum et divinum intelligere cuperemus,
frustra propheta dixisset, Nisi credideritis, non intelligetis
(Isai. VII, 9, sec. LXX). Ipse quoque Dominus noster et
dictis et factis ad credendum primo hortatus est, quos ad salutem
vocavit. Sed postea cum de ipso dono loqueretur, quod erat daturus
credentibus, non ait, Haec est autem vita aeterna ut credant; sed,
Haec est, inquit, vita aeterna, ut cognoscant te solum Deum verum,
et quem misisti Jesum Christum (Joan. XVII, 3). Deinde jam
credentibus dicit, Quaerite et invenietis (Matth. VII, 7):
nam neque inventum dici potest, quod incognitum creditur; neque
quisquam inveniendo Deo fit idoneus, nisi antea crediderit quod est
postea cogniturus. Quapropter Domini praeceptis obtemperantes
quaeramus instanter. Quod enim hortante ipso quaerimus, eodem ipso
demonstrante inveniemus, quantum haec in hac vita, et a nobis talibus
inveniri queunt: nam et a melioribus etiam dum has terras incolunt, et
certe a bonis et piis omnibus post hanc vitam, evidentius atque
perfectius ista cerni obtinerique credendum est; et nobis ita fore
sperandum est, et ista contemptis terrenis et humanis, omni modo
desideranda et diligenda sunt.
|
|
