|
20. A. Age, nunc attende, et dic mihi utrum inveniatur aliquid
quod omnes ratiocinantes sua quisque ratione atque mente communiter
videant, cum illud quod videtur praesto sit omnibus, nec in usum eorum
quibus praesto est commutetur, quasi cibus aut potio, sed incorruptum
integrumque permaneat, sive illi videant, sive non videant: an forte
nihil hujusmodi esse arbitraris? E. Imo multa esse video; e quibus
unum commemorari satis est, quod ratio et veritas numeri omnibus
ratiocinantibus praesto est, ut omnis eam computator sua quisque
ratione et intelligentia conetur apprehendere; et alius id facilius,
alius difficilius possit, alius omnino non possit: cum tamen ipsa
aequaliter omnibus se praebeat valentibus eam capere; nec cum eam
quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque
mutetur; nec cum in ea quisque fallitur, ipsa deficiat, sed ea vera
et integra permanente, ille in errore sit tanto amplius, quanto minus
eam videt.
21. A. Recte sane; sed video te tanquam non rudem harum rerum
cito invenisse quod diceres: tamen, si tibi aliquis diceret numeros
istos non ex aliqua sua natura, sed ex iis rebus quas sensu corporis
attingimus, impressos esse animo nostro quasi quasdam imagines
quocumque visibilium; quid responderes? an tu quoque id putas? E.
Nullo modo id putaverim: non enim si sensu corporis percepi numeros,
idcirco etiam rationem partitionis numerorum vel copulationis sensu
corporis percipere potui. Hac enim luce mentis refello eum, quisquis
vel in addendo vel in retrahendo dum computat falsam summam
renuntiaverit. Et quidquid sensu corporis tango, veluti est hoc
coelum et haec terra, et quaecumque in eis alia corpora sentio,
quamdiu futura sint nescio: septem autem et tria decem sunt; et non
solum nunc, sed etiam semper; neque ullo modo aliquando septem et tria
non fuerunt decem, aut aliquando septem et tria non erunt decem. Hanc
ergo incorruptibilem numeri veritatem , dixi mihi et cuilibet
ratiocinanti esse communem.
22. A. Non resisto tibi verissima et certissima respondenti. Sed
ipsos quoque nu[.....]os non per corporis sensus attractos esse
facile videbis, si cogitaveris quemlibet numerum tot vocari quoties
unum habuerit: verbi gratia, si bis habuerit unum, duo vocantur; si
ter, tria; et si decies unum babent, tunc vocantur decem: et
quilibet omnino numerus quoties habet unum, hinc illi nomen est, et
tot appellatur. Unum vero quisquis verissime cogitat, profecto
invenit corporis sensibus non posse sentiri. Quidquid enim tali sensu
attingitur, jam non unum, sed multa esse convincitur: corpus est
enim, et ideo habet innumerabiles partes. Sed ut minutas quasque
minusque articulatas non persequar, quantulumcumque illud corpusculum
sit, habet certe aliam partem dexteram, aliam sinistram; aliam
superiorem, aliam inferiorem; aut aliam ulteriorem, aliam
citeriorem; aut alias finales, aliam mediam: haec enim necesse est
quamlibet exiguo corporis modulo inesse fateamur; et propterea nullum
corpus vere pureque unum esse concedimus, in quo tamen non possent tam
multa numerari nisi illius unius cognitione discreta. Cum enim quaero
unum in corpore, et me non invenire non dubito, novi utique quid ibi
quaeram, et quid ibi non inveniam, et non posse inveniri, vel potius
omnino ibi non esse. Ubi ergo novi quod non est corpus unum, quid sit
unum novi: unum enim si non nossem, multa in corpore numerare non
possem. Ubicumque autem unum noverim, non utique per corporis sensum
novi; quia per corporis sensum non novi nisi corpus, quod vere pureque
unum non esse convincimus. Porro si unum non percepimus corporis
sensu, nullum numerum eo sensu percepimus, eorum duntaxat numerorum
quos intelligentia cernimus. Nullus enim est ex iis, qui non tot
vocetur, quoties habet unum, cujus perceptio corporis sensu non fit.
Cujuslibet enim corpusculi pars dimidia quantis duabus totum constat,
habet et ipsa dimidiam suam. Sic ergo sunt illae duae partes in
corpore, ut nec ipsae simpliciter duae sint. Numerus autem ille qui
vocatur duo, quoniam bis habet illud quod simpliciter unum est, pars
ejus dimidia, id est illud ipsum quod simpliciter unum est, non potest
rursus habere dimidiam partem vel tertiam, vel quotamlibet, quoniam
simplex et vere unum est.
23. Deinde quoniam tenentes ordinem numerorum, post unum duo
videmus, qui numerus ad unum collatus, duplus invenitur: duplus
duorum non consequenter adjungitur, sed interposito ternario
quaternarius sequitur, qui duplus est duorum. Et haec ratio per omnes
caeteros numeros certissima et incommutabili lege pertenditur, ut post
unum, id est post primum omnium numerorum, ipso excepto primus sit qui
duplum ejus habet; duo enim sequuntur. Post secundum autem, id est
post duo, ipso excepto secundus sit qui duplum ejus habet: post duo
enim primus est ternarius, secundus quaternarius, duplus secundi.
Post tertium, id est ternarium, ipso excepto tertius sit qui duplus
est ejus: post tertium enim, id est post ternarium primus est
quaternarius, secundus quinarius, tertius senarius, qui duplus est
tertii. Atque ita post quartum, ipso excepto quartus habet duplum
ejus: post quartum enim, id est quaternarium primus est quinarius,
secundus senarius, tertius septenarius, quartus octonarius, qui
duplex est quarti. Atque ita per omnes caeteros reperies hoc quod in
prima copula numerorum, id est uno et duobus inventum est, ut quotus
quisque numerus est ab ipso principio, totus post illum sit duplus
ejus. Hoc ergo quod per omnes numeros esse immobile, firmum
incorruptumque conspicimus, unde conspicimus? Non enim ullus ullo
sensu corporis omnes numeros attingit; innumerabiles enim sunt: unde
ergo novimus per omnes hoc esse, aut qua phantasia vel phantasmate tam
certa veritas numeri per innumerabilia tam fidenter, nisi in luce
interiore conspicitur, quam corporalis sensus ignorat?
24. His et talibus multis documentis coguntur fateri, quibus
disputantibus Deus donavit ingenium, et pertinacia caliginem non
obducit, rationem veritatemque numerorum, et ad sensus corporis non
pertinere, et invertibilem sinceramque consistere, et omnibus
ratiocinantibus ad videndum esse communem. Quapropter cum multa alia
possint occurrere, quae communiter et tanquam publice praesto sunt
ratiocinantibus, et ab eis videantur mente atque ratione singulorum
quorumque cernentium, eaque inviolata et incommutabilia maneant; non
tamen invitus acceperim quod ista ratio et veritas numeri tibi
potissimum occurrerit, cum ad id quod interrogaveram, respondere
voluisses: non enim frustra in sanctis Libris sapientiae conjunctus
est numerus, ubi dictum est: Circuivi ego et cor meum , ut scirem,
et considerarem, et quaererem sapientiam et numerum (Eccle. VII,
26).
|
|
