|
24. Si dixerit: Non erat tamen difficile aut laboriosum
omnipotenti Deo, ut omnia quaecumque fecit sic haberent ordinem suum,
ut nulla creatura usque ad miseriam perveniret; non enim hoc aut
omnipotens non potuit, aut bonus invidit. Respondebo, ordinem
creaturarum a summa usque ad infimam gradibus justis ita decurrere, ut
ille invideat qui dixerit, Ista non esset; invideat etiam ille qui
dixerit, Ista talis esset. Si enim talem vult esse qualis est
superior, jam illa est, et tanta est ut adjici ei non oporteat, quia
perfecta est. Qui ergo dicit, Etiam ista talis esset, aut perfectae
superiori vult addere, et erit immoderatus et injustus; aut istam vult
interimere, et erit malus atque invidus. Qui autem dixerit, Ista
non esset, nihilominus erit malus atque invidus, cum eam non vult
esse, qua inferiorem laudare adhuc cogitur. Velut si dicat, Non
esset luna, cum etiam lucernae claritatem longe inferiorem, in suo
tamen genere pulchram, et terrenis tenebris esse decoram atque aptam
nocturnis usibus, atque in his omnibus pro suo modulo utique laudabilem
aut fateatur, aut stultissime vel contentiose neget. Quomodo ergo
recte dicere audebit, Luna non esset in rebus, qui si diceret,
Lucerna non esset, deridendum se esse sentiret? Quod si non dicit,
Luna non esset, sed qualem solem videt, talem dicit lunam esse
debuisse, non intelligit nihil aliud se dicere quam, Non esset luna,
sed essent soles duo. In quo dupliciter errat, quod rerum perfectioni
et addere aliquid cupit, cum desiderat alterum solem; et minuere, cum
lunam vult detrahi.
25. Hic fortasse dicat, ideo nihil se de luna conqueri, quia
splendor ejus ita minor est, ut miser non sit; de animarum autem non
obscuritate, sed miseria se dolere. Sedulo cogitet, ita lunae
splendorem non esse miserum, ut nec splendor solis sit beatus.
Quamvis enim corpora coelestia sint, corpora sunt tamen quantum ad
lucem istam pertinet, quae per corporeos oculos sentiri potest. Nulla
autem corpora, quantum ad sese attinet, vel beata possunt esse, vel
misera; quanquam beatorum aut miserorum corpora possint esse. Sed de
illis luminibus similitudo adhibita id docet, ut quemadmodum corporum
differentias contemplando, videns alia clariora, injuste petis auferri
quae obscuriora conspexeris, aut clarioribus adaequari; sed ad
perfectionem universitatis referens omnia, quanto magis minusve inter
se clara sunt, tanto magis cernis esse omnia; nec tibi occurrit
perfecta universitas, nisi ubi majora sic praesto sunt, ut minora non
desint: sic etiam differentias animarum cogites, in quibus hoc quoque
invenies, ut miseriam quam doles, ad id quoque valere cognoscas, ut
universitatis perfectioni nec illae desint animae, quae miserae fieri
debuerunt, quia peccatrices esse voluerunt. Tantumque abest ut Deus
tales facere non debuerit, ut etiam caeteras creaturas laudabiliter
fecerit longe inferiores animis miseris.
26. Sed adhuc videtur minus intelligens quod dictum est, habere
quod contradicat. Dicit enim: Si universitatis perfectionem complet
etiam nostra miseria, defuisset aliquid huic perfectioni, si beati
semper essemus. Quapropter si ad miseriam nisi peccando non pervenit
anima, etiam peccata nostra necessaria sunt perfectioni universitatis
quam condidit Deus. Quomodo ergo juste peccata punit, quae si
defuissent, creatura ejus plena et perfecta non esset? Hic
respondetur, non ipsa peccata vel ipsam miseriam perfectioni
universitatis esse necessaria, sec animas in quantum animae sunt; quae
si velint, peccant; si peccaverint, miserae fiunt. Si enim peccatis
earum detractis miseria perseverat, aut etiam peccata praecedit, recte
deformari dicitur ordo atque administratio universitatis. Rursus, si
peccata fiant, et desit miseria, nihilominus dehonestat ordinem
iniquitas. Cum autem non peccantibus adest beatitudo, perfecta est
universitas. Cum vero peccantibus adest miseria, nihilominus perfecta
est universitas. Quod autem ipsae non desunt animae, quas vel
peccantes sequitur miseria, vel recte facientes beatitudo, semper
naturis omnibus universitas plena atque perfecta est. Non enim
peccatum et supplicium peccati naturae sunt quaedam, sed affectiones
naturarum, illa voluntaria, ista poenalis. Sed voluntaria quae in
peccato fit, turpis affectio est. Cui propterea poenalis adhibetur,
ut ordinet eam, ubi talem esse non turpe sit, et decori universitatis
congruere cogat, ut peccati dedecus emendet poena peccati.
27. Hinc fit ut peccans creatura superior, a creaturis inferioribus
puniatur, quia illae tam sunt infimae, ut ornari etiam a turpibus
animis possint, atque ita decori universitatis congruere. Quid enim
tam magnum in domo est quam homo? et quid tam abjectum et infimum quam
cloaca domus? Servus tamen in tali peccato detectus, ut mundandae
cloacae dignus habeatur, ornat eam etiam turpitudine sua; et utrumque
horum, id est turpitudo servi, et mundatio cloacae, jam conjunctum et
redactum in quamdam sui generis unitatem, ita dispositae domui
coaptatur atque subtexitur, ut ejus universitati ordinatissimo decore
conveniat. Qui tamen servus si peccare noluisset, non defuisset
domesticae disciplinae alia provisio, qua necessaria mundarentur.
Quid itaque tam infimum in rebus quam corpus omne terrenum? Hanc
tamen corruptibilem carnem etiam peccatrix anima sic ornat, ut ei
speciem decentissimam praebeat, motumque vitalem. Habitationi ergo
coelesti talis anima non congruit per peccatum, terrestri autem
congruit per supplicium; ut quodlibet elegerit, semper sit pulchra
universitas decentissimis partibus ordinata, cujus est conditor et
administrator Deus. Namque optimae animae cum in infimis creaturis
habitant, non eas ornant miseria sua, quam non habent, sed usu earum
bono. Si autem peccatrices animae permittantur habitare in sublimibus
locis, inhonestum est; quia non conveniunt illis, quibus nec bene uti
possunt, nec ornamenti aliquid conferunt.
28. Ideo quanquam orbis iste terrenus rebus corruptibilibus
deputatus sit, tamen servans quantum potest imaginem superiorum,
exempla nobis et indicia quaedam demonstrare non cessat. Si enim bonum
et magnum aliquem virum, hortante honestatis officio, videamus
ignibus, quantum ad corpus attinet, concremari; non hoc vocamus
poenam peccati, sed fortitudinis et patientiae documentum, eumque
magis diligimus, cum foedissima corruptio corporea membra ejus
absumat, quam si nihil hujusmodi pateretur; miramur quippe animi
naturam mutabilitate corporis non mutari. At vero crudelissimi
latronis membra cum tali supplicio confici aspicimus, approbamus
ordinem legum. Ornant ergo ambo illa tormenta; sed ille merito
virtutis, iste peccati. At si post illos ignes, vel etiam ante
illos, optimum virum illum commutatum ad congruentiam coelestis
habitationis ad sidera videremus attolli, utique laetaremur. Si autem
sceleratum latronem, sive ante supplicium, sive post supplicium, cum
eadem malitia voluntatis ad sedem honoris sempiternam levari videremus
in coelum, quis non offenderetur? Ita fit ut inferiores creaturas
ambo ornare potuerint, superiores autem unus illorum. Ex quo
admonemur advertere, mortalitatem carnis hujus et primum hominem
ornasse, ut peccato poena congrueret, et Dominum nostrum, ut a
peccato misericordia liberaret. Non autem sicut justus potuit in ipsa
justitia permanens corpus habere mortale; ita iniquus potest, dum
iniquus est, ad immortalitatem pervenire sanctorum, scilicet sublimem
et angelicam; non eorum angelorum, de quibus Apostolus ait,
Nescitis quia angelos sumus judicaturi (I Cor. VI, 3); sed
eorum de quibus Dominus ait, Et erunt aequales Angelis Dei (Luc.
XX, 36). Qui enim aequalitatem Angelorum desiderant propter
inanem gloriam suam, non ideo volunt aequales esse Angelis, sed
Angelos sibi. Itaque in tali voluntate perseverantes, aequabuntur
supplicio praevaricatoribus angelis, potestatem suam potius quam Dei
omnipotentis diligentibus. Talibus enim ad sinistram constitutis,
quia non quaesierunt Deum per humilitatis januam, quam in seipso
Dominus Jesus Christus ostendit, et immisericorditer superbeque
vixerunt, dicetur, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est
diabolo et angelis ejus (Matth. XXV, 41).
|
|
