|
42. Si igitur vituperatio vitiorum ipsarum etiam, quarum sunt
vitia, naturarum decus dignitatemque commendat, quanto magis Deus
conditor omnium naturarum etiam in earum vitiis laudandus est; cum et
hoc ab illo habeant quod naturae sunt, et in tantum vitiosae sint, in
quantum ab ejus qua factae sunt arte discedunt, et in tantum recte
vituperentur, in quantum earum vituperator artem qua factae sunt
videt, ut hoc in eis vituperet, quod ibi non videt! Et si ars ipsa
per quam facta sunt omnia, hoc est summa et incommutabilis Sapientia
Dei, vere summeque est, sicuti est, respice quo tendat quidquid ab
illa discedit. Qui tamen defectus non esset vituperatione dignus,
nisi esset voluntarius. Attende enim, quaeso, utrum recte vituperes
quod ita est sicuti esse debuit: non opinor; sed utique quod non ita
est ut debuit. Nemo autem debet, quod non accepit: et quisquis
debet, cui debet, nisi a quo accepit ut debeat? Nam et quae
redduntur translegando, ei redduntur qui translegaverat. Et quod
creditorum justis successoribus redditur, ipsis utique redditur quibus
isti jure succedunt. Aliter non redditio, sed cessio vel admissio,
vel si quid aliud hujusmodi nominanda est. Quapropter omnia
temporalia, quae in hoc rerum ordine ita locata sunt, ut nisi
deficiant, non possint praeteritis futura succedere, ut tota temporum
in suo genere pulchritudo peragatur, absurdissime dicimus non debere
deficere. Quantum enim acceperunt, tantum agunt, et tantum reddunt
ei cui debent quod sunt in quantumcumque sunt. Qui enim dolet ea
deficere, sermonem suum oportet attendat, eum certe ipsum quod ista
conqueritur, si justum et a prudentia profectum esse arbitratur; cujus
sermonis quod ad sonum ejus attinet, si quis unam particulam diligat,
nec eam velit caeteris deficiendo locum dare, quibus decedentibus et
succedentibus totus ille sermo contexitur, mirabilis dementiae
judicabitur.
43. In iis igitur rebus quae ideo deficiunt, quia non ultra esse
acceperunt, ut suis temporibus omnia peragantur, nemo defectum recte
vituperat; quia nemo potest dicere, Debuit permanere, cum acceptas
metas transire non posset. In creaturis autem rationabilibus, quibus
sive peccantibus sive non peccantibus, universalis pulchritudo modis
congruentissimis terminatur, aut nulla peccata sunt, quod
absurdissimum est dicere peccat enim saltem, qui vel damnat quasi
peccata quae nulla sunt: aut non sunt vituperanda peccata, quod
nihilominus absurdum est; incipient quippe nec recte facta laudari, et
tota turbabitur humanae mentis intentio, vitamque subvertet: aut
vituperabitur factum quod ita factum est ut debuit, et exsecrabilis
insania, vel, ut mitius loquar, error miserrimus orietur: aut si
cogit verissima ratio, sicuti cogit, ut et vituperentur peccata, et
quidquid recte vituperatur ideo vituperetur, quia non est ita ut esse
debuit; quaere quid debeat natura peccatrix, et invenies recte
factum; quaere cui debeat, et invenies Deum. A quo enim accepit
posse recte facere cum velit, ab eo accepit ut sit etiam misera si non
fecerit, et beata si fecerit.
44. Quia enim nemo superat leges omnipotentis Creatoris, non
sinitur anima non reddere debitum. Aut enim reddit bene utendo quod
accepit, aut reddit amittendo quo bene uti noluit. Itaque si non
reddit faciendo justitiam, reddet patiendo miseriam; quia in utroque
verbum illud debiti sonat. Hoc enim etiam modo dici potuit quod dictum
est, Si non reddit faciendo quod debet, reddet patiendo quod debet.
Nullo autem temporis intervallo ista dividuntur, ut quasi alio tempore
non faciat quod debet, et alio patiatur quod debet, ne vel puncto
temporis universalis pulchritudo turpetur, ut sit in ea peccati dedecus
sine decore vindictae. Sed in futurum judicium servatur ad
manifestationem atque ad acerrimum sensum miseriae, quidquid nunc
occultissime vindicatur. Sicut enim qui non vigilat, dormit; sic
quisquis non facit quod debet, sine intervallo patitur quod debet,
quoniam tanta est beatitudo justitiae, ut nemo ab ea nisi ad miseriam
possit abscedere. In omnibus ergo defectibus, aut non acceperunt
ultra esse quae deficiunt, et nulla culpa est; sicut etiam cum sunt,
quia non acceperunt amplius esse quam sunt, nihilominus nulla culpa
est; aut nolunt esse, quod si vellent, esse acceperunt ; et quia
bonum est, reatus est si nolint.
|
|
