|
6. Certe enim hoc te movet, et hoc miraris, quomodo non sint
contraria et repugnantia, ut et Deus praescius sit omnium futurorum,
et nos non necessitate, sed voluntate peccemus. Si enim praescius est
Deus, inquis, peccaturum esse hominem, necesse est ut peccet: si
autem necesse est, non ergo est in peccando voluntatis arbitrium, sed
potius inevitabilis et fixa necessitas. Qua ratiocinatione hoc
videlicet ne conficiatur times, ut aut Deus futurorum omnium praescius
impie negetur, aut si hoc negare non possumus, fateamur non
voluntate, sed necessitate peccari: an aliquid aliud te movet? E.
Nihil interim aliud. A. Res ergo universas quarum Deus est
praescius, non voluntate sed necessitate fieri putas. E. Omnino ita
puto. A. Expergiscere tandem, teque ipsum paululum intuere, et dic
mihi, si potes, qualem sis habiturus cras voluntatem, utrum
peccandi, an recte faciendi. E. Nescio. A. Quid? Deum itidem
nescire hoc putas? E. Nullo modo id putaverim. A. Si ergo
voluntatem tuam crastinam novit, et omnium hominum, sive qui sunt,
sive qui futuri sunt, futuras praevidet voluntates, multo magis
praevidet quid de justis impiisque facturus sit. E. Prorsus si
meorum operum praescium Deum dico, multo fidentius eum dixerim
praescire opera sua, et quid sit facturus certissime praevidere. A.
Nonne igitur caves ne tibi dicatur, etiam ipsum quaecumque facturus
est, non voluntate sed necessitate facturum, si omnia quorum Deus
praescius est, necessitate fiunt, non voluntate? E. Ego cum
dicerem necessitate universa fieri quae Deus futura praescivit, ea
sola intuebar quae in creatura ejus fiunt, non autem quae in ipso: non
enim ea fiunt, sed sunt sempiterna. A. Nihil ergo in sua creatura
operatur Deus. E. Jam semel statuit quemadmodum feratur ordo ejus
universitatis quam condidit; neque enim aliquid nova voluntate
administrat. A. Numquid neminem beatum facit? E. Facit vero.
A. Tunc utique facit, quando ille fit. E. Ita est. A. Si
igitur, verbi gratia, post annum beatus futurus es, post annum te
beatum facturus est. E. Etiam. A. Jam ergo praescit hodie quod
post annum facturus est. E. Semper hoc praescivit: nunc quoque hoc
eum praescire consentio, si est ita futurum.
7. A. Dic, quaeso, num tu creatura ejus non es, aut tua
beatitudo non in te fiet? E. Imo et creatura ejus sum, et in me
fiet quod beatus ero. A. Non ergo voluntate sed necessitate in te
fiet beatitudo tua Deo faciente. E. Voluntas illius mihi est
necessitas. A. Tu itaque invitus beatus eris. E. Mihi si esset
potestas ut essem beatus , jam profecto essem: volo enim etiam nunc,
et non sum, quia non ego, sed ille me beatum facit. A. Optime de
te veritas clamat. Non enim posses aliud sentire esse in potestate
nostra, nisi quod cum volumus facimus. Quapropter nihil tam in nostra
potestate, quam ipsa voluntas est. Ea enim prorsus nullo intervallo,
mox ut volumus praesto est . Et ideo recte possumus dicere, Non
voluntate senescimus , sed necessitate; aut, non voluntate morimur,
sed necessitate; et si quid aliud hujusmodi: non voluntate autem
volumus, quis vel delirus audeat dicere? Quamobrem, quamvis
praesciat Deus nostras voluntates futuras, non ex eo tamen conficitur
ut non voluntate aliquid velimus. Nam et de beatitudine quod dixisti,
non abs teipso beatum fieri, ita dixisti, quasi hoc ego negaverim:
sed dico, cum futurus es beatus, non te invitum, sed volentem
futurum. Cum igitur praescius Deus sit futurae beatitudinis tuae,
nec aliter aliquid fieri possit quam ille praescivit, alioquin nulla
praescientia est; non tamen ex eo cogimur sentire, quod absurdissimum
est et longe a veritate seclusum, non te volentem beatum futurum.
Sicut autem voluntatem beatitudinis, cum esse coeperis beatus, non
tibi aufert praescientia Dei, quae hodieque de tua futura beatitudine
certa est: sic etiam voluntas culpabilis, si qua in te futura est,
non propterea voluntas non erit, quoniam Deus eam futuram esse
praescivit.
8. Attende enim, quaeso, quanta caecitate dicatur, Si praescivit
Deus futuram voluntatem meam, quoniam nihil aliter potest fieri quam
praescivit, necesse est ut velim quod ille praescivit: si autem
necesse est, non jam voluntate, sed necessitate id me velle fatendum
est. O stultitiam singularem! Quomodo ergo non potest aliud fieri
quam praescivit Deus, si voluntas non erit, quam voluntatem futuram
ille praesciverit? Omitto illud aeque monstruosum, quod paulo ante
dixi eumdem hominem dicere, Necesse est ut ita velim, qui necessitate
supposita auferre nititur voluntatem . Si enim necesse est ut velit,
unde volet cum voluntas non erit? Quod si non hoc modo dixerit, sed
dixerit se, quia necesse est ut velit, ipsam voluntatem in potestate
non habere; occurretur ex eo quod ipse dixisti, cum quaererem utrum
invitus beatus futurus sis: respondisti enim quod jam esses beatus, si
potestas esset in te; velle enim te, sed nondum posse dixisti. Ubi
ego subjeci de te clamasse veritatem: non enim negare possumus habere
nos potestatem, nisi dum nobis non adest quod volumus; dum autem
volumus, si voluntas ipsa deest nobis, non utique volumus. Quod si
fieri non potest ut dum volumus non velimus, adest utique voluntas
volentibus; nec aliud quidquam est in potestate, nisi quod volentibus
adest. Voluntas igitur nostra nec voluntas esset, nisi esset in
nostra potestate. Porro, quia est in potestate, libera est nobis.
Non enim est nobis liberum, quod in potestate non habemus, aut potest
non esse quod habemus. Ita fit ut et Deum non negemus esse praescium
omnium futurorum, et nos tamen velimus quod volumus. Cum enim sit
praescius voluntatis nostrae, cujus est praescius ipsa erit. Voluntas
ergo erit, quia voluntatis est praescius. Nec voluntas esse poterit,
si in potestate non erit. Ergo et potestatis est praescius. Non
igitur per ejus praescientiam mihi potestas adimitur, quae propterea
mihi certior aderit, quia ille cujus praescientia non fallitur,
adfuturam mihi esse praescivit. E. Ecce jam non nego ita necesse
esse fieri quaecumque praescivit Deus, et ita eum peccata nostra
praescire, ut maneat tamen nobis voluntas libera, atque in nostra
posita potestate.
|
|
