|
22. Nam illud vide quam absurde et inconvenienter dicatur: Mallem
non esse quam miser esse. Qui enim dicit, Mallem hoc quam illud,
eligit aliquid. Non esse autem non est aliquid, sed nihil; et ideo
nullo pacto potes recte eligere, quando quod eligas non est. Dicis
velle te quidem esse, cum sis miser, sed non hoc velle debuisse.
Quid igitur velle debuisti? Non esse, inquis, potius. Si hoc
velle debuisti, hoc est melius; quod autem non est, melius esse non
potest: non ergo id velle debuisti; veraciorque sensus est quo id non
vis, quam opinatio per quam te id velle debuisse arbitraris. Deinde
quod quisque recte eligit appetendum, cum ad id pervenerit, necesse
est melior fiat; melior autem esse non poterit, qui non erit: nemo
igitur recte potest eligere ut non sit. Neque enim moveri nos oportet
eorum judicio, qui urgente miseria sese interemerunt. Aut enim eo
confugerunt, ubi melius fore sibi putarunt; et non est contrarium
rationi nostrae, quoquo modo putaverint: aut si nullos se futuros
omnino crediderunt, multo minus falsa electio nihil eligentium
commovebit. Quomodo enim sequar eligentem, a quo si quaeram quid
eligat, respondebit, Nihil? Nam qui eligit non esse, profecto se
nihil eligere, etiamsi hoc nolit respondere, convincitur.
23. Verumtamen ut de hac tota re, si potero, dicam quod sentio:
nemo mihi videtur cum seipsum necat, aut quolibet modo emori cupit,
habere in sensu quod post mortem non sit futurus; tametsi aliquantum
hoc in opinione habeat. Nam opinio aut in errore, aut in veritate
ratiocinantis est, vel credentis: sensus autem aut consuetudine, aut
natura valet. Posse autem fieri ut aliud sit in opinione, aliud in
sensu, vel ex hoc cognoscere facile est, quod plerumque aliud
faciendum esse credimus, et aliud facere delectat. Et aliquando
veracior est sensus quam opinio, si illa de errore, ille de natura
est: velut cum aeger plerumque aqua frigida conducibiliter delectatur
, quam tamen credit, si biberit, esse nocituram. Aliquando veracior
opinio quam sensus, si credit arti medicinae, obesse frigidam, cum
revera oberit, et tamen bibere delectet: aliquando utrumque in
veritate est, cum id quod prodest, non solum ita creditur, sed etiam
libet; aliquando utrumque in errore, cum id quod nocet, et prodesse
creditur, et libere non desinit. Solet autem et recta opinio pravam
corrigere consuetudinem, et prava opinio rectam depravare naturam:
tanta vis est in dominatu et principatu rationis. Cum ergo quisque
credens quod post mortem non erit, intolerabilibus tamen molestiis ad
totam cupiditatem mortis impellitur, et decernit atque arripit mortem;
in opinione habet errorem omnimodae defectionis, in sensu autem
naturale desiderium quietis. Quod autem quietum est, non est nihil;
imo etiam magis est quam id quod inquietum est. Inquietudo enim variat
affectiones, ut altera alteram perimat: quies autem habet
constantiam, in qua maxime intelligitur quod dicitur, est . Omnis
itaque ille appetitus in voluntate mortis, non ut qui moritur non sit,
sed ut requiescat intenditur. Ita cum errore credat non se futurum,
natura tamen quietus esse, hoc est magis esse desiderat. Quapropter,
sicut nullo pacto fieri potest ut non esse aliquem libeat; ita nullo
pacto fieri oportet ut ex eo quod est quisque, bonitati Creatoris
ingratus sit.
|
|
