|
1. AUGUSTINUS: Quid tibi videmur efficere velle cum
loquimur? ADEODATUS: Quantum quidem mihi nunc occurrit, aut
docere, aut discere. Aug. Unum horum video et assentior: nam
loquendo nos docere velle manifestum est; discere autem quomodo? Ad.
Quo tandem censes, nisi cum interrogamus? Aug. Etiam tunc nihil
aliud quam docere nos velle intelligo. Nam quaero abs te, utrum ob
aliam causam interroges, nisi ut eum quem interrogas doceas quid
velis? Ad. Verum dicis. Aug. Vides ergo jam nihil nos
locutione, nisi ut doceamus appetere. Ad. Non plane video: nam si
nihil est aliud loqui quam verba promere, video nos id facere cum
cantamus. Quod cum soli saepe facimus, nullo praesente qui discat,
non puto nos docere aliquid velle. Aug. At ego puto esse quoddam
genus docendi per commemorationem, magnum sane, quod in nostra hac
sermocinatione res ipsa indicabit. Sed si tu non arbitraris nos
discere cum recordamur, nec docere illum qui commemorat, non resisto
tibi: et duas jam loquendi causas constituo, aut ut doceamus, aut ut
commemoremus vel alios vel nosmetipsos; quod etiam dum cantamus,
efficimus: an tibi non videtur? Ad. Non prorsus: nam rarum admodum
est, ut ego cantem commemorandi me gratia, sed tantummodo delectandi.
Aug. Video quid sentias. Sed nonne attendis id quod te delectat in
cantu modulationem quamdam esse soni; quae quoniam verbis et addi et
detrahi potest, aliud est loqui, aliud est cantare? Nam et tibiis et
cithara cantatur, et aves cantant, et nos interdum sine verbis musicum
aliquid sonamus, qui sonus cantus dici potest, locutio non potest: an
quidquam est quod contradicas? Ad. Nihil sane.
2. Aug. Videtur ergo tibi, nisi aut docendi, aut commemorandi
causa non esse institutam locutionem? Ad. Videretur, nisi me
moveret quod dum oramus, utique loquimur; nec tamen Deum aut doceri
aliquid a nobis, aut commemorari fas est credere. Aug. Nescire te
arbitror non ob aliud nobis praeceptum esse ut in clausis cubiculis
oremus (Matth. VI, 6), quo nomine significantur mentis
penetralia, nisi quod Deus, ut nobis quod cupimus praestet,
commemorari aut doceri nostra locutione non quaerit. Qui enim
loquitur, suae voluntatis signum foras dat per articulatum sonum:
Deus autem in ipsis rationalis animae secretis, qui homo interior
vocatur, et quaerendus et deprecandus est; haec enim sua templa esse
voluit. An apud Apostolum non legisti, Nescitis quia templum Dei
estis, et spiritus Dei habitat in vobis (I Cor. III, 16);
et, In interiore homine habitare Christum? (Ephes. III,
16, 17). Nec in propheta animadvertisti, Dicite in cordibus
vestris, et in cubilibus vestris compungimini: sacrificate sacrificium
justitiae, et sperate in Domino? (Psal. IV, 5, 6.). Ubi
putas sacrificium justitiae sacrificari, nisi in templo mentis, et in
cubilibus cordis? Ubi autem sacrificandum est, ibi et orandum.
Quare non opus est locutione cum oramus, id est sonantibus verbis,
nisi forte, sicut sacerdotes faciunt, significandae mentis suae
causa, non ut Deus, sed ut homines audiant, et consensione quadam
per commemorationem suspendantur in Deum: an tu aliud existimas?
Ad. Omnino assentior. Aug. Non te ergo movet quod summus
Magister cum orare doceret discipulos, verba quaedam docuit (Matth.
VI, 9); in quo nihil aliud videtur fecisse, quam docuisse quomodo
in orando loqui oporteret? Ad. Nihil me omnino istud movet: non
enim verba, sed res ipsas eos verbis docuit, quibus et seipsi
commonefacerent, a quo, et quid esset orandum, cum in penetralibus,
ut dictum est, mentis orarent. Aug. Recte intelligis: simul enim
te credo animadvertere, etiamsi quisquam contendat, quamvis nullum
edamus sonum, tamen quia ipsa verba cogitamus, nos intus apud animum
loqui, sic quoque locutione nihil aliud agere quam commonere, cum
memoria cui verba inhaerent, ea revolvendo facit venire in mentem res
ipsas quarum signa sunt verba. Ad. Intelligo ac sequor.
|
|
