|
11. Aug. Bene attendisti: nunc illud vide, utrum inveniantur
signa quae se invicem significent, ut quemadmodum hoc ab illo, sic
illud ab hoc significetur: non enim ita sunt inter se hoc
quadrisyllabum, cum dicimus, Conjunctio, et illa quae ab hoc
significantur, cum dicimus, Si, vel, nam, namque, nisi, ergo,
quoniam, et similia; nam haec illo uno significantur, nullo autem
horum unum illud quadrisyllabum significatur. Ad. Video, et quaenam
signa sint se invicem significantia, cupio cognoscere. Aug. Tu ergo
nescis, cum dicimus, Nomen et verbum, duo verba nos dicere? Ad.
Scio. Aug. Quid? illud nescis, cum dicimus, Nomen et verbum,
duo nomina nos dicere? Ad. Id quoque scio. Aug. Scis igitur tam
nomen verbo, quam etiam verbum nomine significari. Ad. Assentior.
Aug. Potesne dicere, excepto eo quod diverse scribuntur et sonant,
quid inter se differant? Ad. Possum fortasse; nam id esse video
quod paulo ante dixi. Verba enim cum dicimus, omne quod articulata
voce cum aliquo significatu profertur, significamus; unde omne nomen,
et ipsum cum dicimus, Nomen, verbum est: at non omne verbum nomen
est, quamvis nomen sit, cum dicimus, Verbum.
12. Aug. Quid, si quisquam tibi affirmet et probet, ut omne
nomen verbum est, ita omne verbum nomen esse? poterisne invenire quid
distent, praeter diversum in litteris sonum? Ad. Non potero, nec
omnino distare aliquid puto. Aug. Quid, si omnia quidem quae voce
articulata cum aliquo significatu proferuntur, et verba sunt et
nomina; sed tamen alia de causa verba, et alia de causa nomina sunt?
nihilne distabit inter nomen et verbum? Ad. Quomodo istud sit non
intelligo. Aug. Hoc saltem intelligis, omne coloratum visibile
esse, et omne visibile coloratum, quamvis haec duo verba distincte
differenterque significent. Ad. Intelligo. Aug. Quid si ergo ita
et omne verbum nomen, et omne nomen verbum est, quamvis haec ipsa duo
nomina, vel duo verba, id est nomen et verbum, differentem habeant
significationem? Ad. Jam video posse id accidere: sed quomodo id
accidat, exspecto ut ostendas. Aug. Omne quod cum aliquo
significatu articulata voce prorumpit, animadvertis, ut opinor, et
aurem verberare, ut sentiri; et memoriae mandari, ut nosci possit.
Ad. Animadverto. Aug. Duo ergo quaedam contingunt, cum aliquid
tali voce proferimus. Ad. Ita est. Aug. Quid, si horum duorum
ex uno appellata sunt verba, ex altero nomina; verba scilicet a
verberando, nomina vero a noscendo, ut illud primum ab auribus, hoc
autem secundum ab animo vocari meruerit?
13. Ad. Concedam, cum ostenderis quomodo recte possimus omnia
verba nomina dicere. Aug. Facile est: nam credo te accepisse ac
tenere pronomen dictum, quod pro ipso nomine valeat, rem tamen notet
minus plena significatione quam nomen. Nam, ut opinor, definivit
ille ita, quem grammatico reddidisti: Pronomen est pars orationis,
quae pro ipso posita nomine, minus quidem plene, idem tamen
significat. Ad. Recordor et probo. Aug. Vides igitur secundum
hanc definitionem nullis nisi nominibus servire, et pro his solis poni
posse pronomina, velut cum dicimus, Hic vir, ipse rex, eadem
mulier, hoc aurum, illud argentum: hic, ipse, eadem, hoc, illud
pronomina esse; vir, rex, mulier, aurum, argentum, nomina, quibus
plenius quam illis pronominibus res significatae sunt. Ad. Video et
assentior. Aug. Tu ergo nunc mihi paucas conjunctiones quaslibet
enuntia. Ad. Et, que, at, atque. Aug. Haec omnia quae
dixisti, nonne tibi videntur esse nomina? Ad. Non omnino. Aug.
Ego saltem tibi recte locutus videor, cum dicerem, Haec omnia quae
dixisti? Ad. Recte prorsus; et jam intelligo quam mirabiliter
ostenderis me nomina enuntiasse: non enim aliter de his recte dici
potuisset, Haec omnia. Sed enim vereor adhuc, ne propterea mihi
recte locutus videaris, quod has quatuor conjunctiones etiam verba esse
non nego; ut ideo de his recte dici potuerit, Haec omnia, quoniam
recte dicitur, Haec verba omnia. Si autem a me quaeras quae sit pars
orationis, Verba; nihil aliud respondebo quam, Nomen. Quare huic
nomini fortasse pronomen adjunctum est, ut illa recta esset locutio
tua.
14. Aug. Acute quidem falleris, sed ut falli desinas, acutius
attende quod dicam, si tamen id dicere, ut volo, valuero: nam verbis
de verbis agere tam implicatum est, quam digitos digitis inserere et
confricare; ubi vix dignoscitur, nisi ab eo ipso qui id agit, qui
digiti pruriant, et qui auxilientur prurientibus. Ad. En toto animo
adsum, nam ista haec similitudo me intentissimum fecit. Aug. Verba
certe sono, et litteris constant. Ad. Ita est. Aug. Ergo ut ea
potissimum auctoritate utamur, quae nobis charissima est, cum ait
Paulus apostolus, Non erat in Christo Est et Non , sed Est in
illo erat (II Cor. I, 19), non opinor, putandum est tres
istas litteras, quas enuntiamus cum dicimus, est, fuisse in
Christo, sed illud potius quod istis tribus litteris significatur.
Ad. Verum dicis. Aug. Intelligis igitur eum qui ait, Est in
illo erat, nihil aliud dixissequam, Est appellatur quod in illo
erat: tanquam si dixisset, Virtus in illo erat; non utique aliud
dixisse acciperetur, nisi, virtus appellatur quod in illo erat: ne
duas istas syllabas quas enuntiamus, cum dicimus, Virtus, et non
illud quod his duabus syllabis significatur, in illo fuisse
arbitraremur. Ad. Intelligo ac sequor. Aug. Quid? illud nonne
intelligis etiam nihil interesse utrum quisque dicat, Virtus
appellatur, an, Virtus nominatur? Ad. Manifestum est. Aug.
Ergo ita manifestum est, nihil interesse utrum quis dicat, Est
appellatur, an, Est nominatur quod in illo erat. Ad. Video et hic
nihil distare. Aug. Jamne etiam vides quid velim ostendere? Ad.
Nondum sane. Aug. Itane tu non vides nomen esse id quo res aliqua
nominatur? Ad. Hoc plane nihil certius video. Aug. Vides ergo,
Est nomen esse, siquidem illud quod erat in illo, Est nominatur.
Ad. Negare non possum. Aug. At si ex te quaererem quae sit pars
orationis, Est; non opinor nomen, sed verbum esse diceres, cum id
ratio etiam nomen esse docuerit. Ad. Ita est prorsus ut dicis.
Aug. Num adhuc dubitas alias quoque partes orationis eodem modo, quo
demonstravimus, nomina esse? Ad. Non dubito, quandoquidem fateor
ea significare aliquid Si autem res ipsae quas significant, quid
singulae appellentur, id est nominentur, interroges; respondere non
possum, nisi eas ipsas partes orationis, quas nomina non vocamus,
sed, ut cerno, vocare convincimur.
15. Aug. Nihilne te movet, ne quis existat qui nostram istam
rationem labefactet dicendo, Apostolo non verborum, sed rerum
auctoritatem esse tribuendam; quamobrem fundamentum persuasionis hujus
non tam esse firmum quam putamus: fieri enim posse ut Paulus,
quanquam vixerit praeceperitque rectissime , minus tamen recte locutus
sit, cum ait, Est in illo erat; praesertim cum se ipse imperitum
sermone fateatur? (II Cor. XI, 6.) quo tandem modo istum
refellendum arbitraris? Ad. Nihil habeo quod contradicam, et te oro
ut aliquem de illis reperias, quibus verborum notitia summa
conceditur, cujus auctoritate potius id quod cupis efficias. Aug.
Minus enim tibi videtur idonea, remotis auctoritatibus, ipsa ratio,
qua demonstratur omnibus partibus orationis significari aliquid, et ex
eo appellari; si autem appellari, et nominari; si nominari, nomine
utique nominari: quod in diversis linguis facillime judicatur. Quis
enim non videat, si quaeras quid Graeci nominent quod nos nominamus,
Quis, responderi, TIS: quid Graeci nominent quod nos nominamus,
Volo, responderi, TELO: quid Graeci nominent quod nos
nominamus, Bene, responderi, KALOS: quid Graeci nominent quod
nos nominamus, Scriptum, responderi, TO GEGRAMMENON:
quid Graeci nominent quod nos nominamus, Et, responderi, KAI:
quid Graeci nominent quod nos nominamus, Ab, responderi, APO:
quid Graeci nominent quod nos nominamus, Heu, responderi, OI:
atque in his omnibus partibus orationis, quas nunc enumeravi, recte
loqui eum qui sic interroget: quod, nisi nomina essent, fieri non
posset? Hac ergo ratione Paulum apostolum recte locutum esse, cum
remotis omnium eloquentium auctoritatibus obtinere possimus; quid opus
est quaerere cujus persona sententia nostra fulciatur?
16. Sed ne quis tardior aut impudentior nondum cedat, asseratque,
nisi illis auctoribus, quibus verborum leges consensu omnium
tribuuntur, nullo modo esse cessurum; quid in latina lingua
excellentius Cicerone inveniri potest? At hic in suis nobilissimis
orationibus quas Verrinas vocant, Coram, praepositionem, sive illo
loco adverbium sit, nomen appellavit. Verumtamen quia fieri potest ut
ego illum locum minus bene intelligam, exponaturque alias aliter, vel
a me vel ab alio; est ad quod responderi posse nihil puto. Tradunt
enim nobilissimi disputationum magistri, nomine et verbo plenam
constare sententiam, quae affirmari negarique possit: quod genus idem
Tullius quodam loco pronuntiatum vocat: et cum verbi tertia persona
est, nominativum cum ea casum nominis aiunt esse oportere; et recte
aiunt: quod mecum si consideres, velut cum dicimus, Homo sedet,
Equus currit, agnoscis, ut opinor, duo esse pronuntiata. Ad.
Agnosco. Aug. Cernis in singulis singula esse nomina, in uno
homo, in altero equus; et verba singula, in uno sedet, in altero
currit? Ad. Cerno. Aug. Ergo si dicerem, sedet tantum, aut
currit tantum, recte a me quaereres, quis vel quid; ut responderem,
Homo, vel equus, vel animal, vel quodlibet aliud, quo possit nomen
redditum verbo implere pronuntiatum, id est illam sententiam quae
affirmari et negari potest. Ad. Intelligo. Aug. Attende
caetera, et finge nos videre aliquid longius, et incertum habere utrum
animal sit an saxum, vel quid aliud, meque tibi dicere, Quia homo
est, animal est; nonne temere dicerem? Ad. Temere omnino: sed non
temere plane diceres, Si homo est, animal est. Aug. Recte dicis.
Itaque in locutione tua placet mihi, Si; placet et tibi: utrique
autem nostrum in mea displicet, Quia. Ad. Assentior. Aug. Vide
jam utrum istae duae sententiae plena pronuntiata sint: Placet si,
displicet, quia. Ad. Plena omnino. Aug. Age, nunc dic mihi
quae ibi sint verba, quae nomina. Ad. Verba ibi video esse,
placet, et, displicet: nomina vero quid aliud quam, si, et, quia?
Aug. Has ergo duas conjunctiones etiam nomina esse satis probatum
est. Ad. Prorsus satis. Aug. Potesne ipse per te in aliis
partibus orationis hoc idem ad eamdem regulam docere? Ad. Possum.
|
|
