|
Quomodo accipiendus alius Scripturae locus. Disquisitione
praecedenti in utramque partem quid hactenus inventum. Error mala
metiens ex cupiditate et ex consuetudine. Vita nostra duplex.
Peccata minora et si non propter utilitatem temporalem, an saltem
propter sanctitatem servandam admitti possint. Salvo igitur eo quod
falsum testimonium dicere nunquam licet, quaeritur utrum liceat
aliquando mentiri. Aut si falsum testimonium est omne mendacium,
videndum est utrum admittat compensationem, ut dicatur vitandi majoris
peccati gratia: sicut illud quod scriptum est, Honora patrem et
matrem (Exod. XX, 16, 12), rapiente officio potiore
contemnitur; unde ultimum sepulturae honorem patri prohibetur
exsolvere, qui ab ipso Domino ad regnum Dei annuntiandum vocatur
(Matth. VIII, 22).
37. Item quod scriptum est, Verbum excipiens filius a perditione
longe aberit: excipiens autem excipit illud sibi, et nihil falsi de
ore ipsius procedit (Prov. XXIX, 27); dicit aliquis, non
aliud hic accipiendum esse quod positum est, Excipiens verbum filius,
nisi verbum Dei, quod est veritas. Ergo, Excipiens veritatem
filius a perditione longe aberit, refertur ad illud quod dictum est,
Perdes omnes qui loquuntur mendacium. Quod vero sequitur, Excipiens
autem excipit illud sibi, quid aliud insinuat, nisi quod Apostolus
dicit, Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso
habebit gloriam, et non in altero (Galat. VI, 4)? Qui enim
excipit verbum, id est veritatem, non sibi, sed ut hominibus
placeat, non eam custodit, cum eis videt placeri posse mendacio. Qui
autem excipit sibi, nihil falsum de ore ipsius procedit; quia etiam
cum placet hominibus mendacium, non mentitur ille qui veritatem, non
de qua illis, sed de qua Deo placeret, excepit sibi. Itaque non est
cur hic dicatur, Omnes quidem perdet qui loquuntur mendacium, sed non
omne mendacium: quando universaliter omnia mendacia circumcisa sunt in
eo quod dictum est, Et nihil falsi de ore ipsius procedit. Sed dicit
alius ita esse accipiendum, sicut accepit apostolus Paulus quod ait
Dominus, Ego autem dico vobis, non jurare omnino (Matth. V,
34). Nam et hic omnis juratio circumcisa est; sed ab ore cordis,
ut nunquam voluntatis approbatione fieret, sed necessitate infirmitatis
alterius, id est, a malo alterius, cui non aliter videtur persuaderi
posse quod dicitur, nisi jurando fides fiat; aut ab illo malo nostro,
quod hujus mortalitatis adhuc pellibus involuti, cor nostrum non
valemus ostendere: quod utique si valeremus, juratione opus non
esset. Quanquam etiam in hac tota sententia, si quod dictum est,
Excipiens verbum filius a perditione longe aberit, de ipsa dictum est
Veritate per quam facta sunt omnia, quae incommutabilis semper manet;
quoniam doctrina religionis ad eam contemplandam perducere nititur,
potest videri ad hoc esse dictum, Et nihil falsi de ore ipsius
procedit, ut nihil falsi quod ad doctrinam pertinet dicat. Quod
mendacii genus nulla omnino compensatione subeundum, penitusque ac
praecipue devitandum est. Aut si quod dictum est, nihil falsi,
absurde accipitur, si non ad omne mendacium referatur ; quod dictum
est, de ore ipsius, secundum superiorem disputationem os cordis
accipiendum esse contendit, qui aliquando putat esse mentiendum.
38. Haec certe omnis disputatio quamvis alternet, aliis
asserentibus nunquam esse mentiendum, et ad hoc divina testimonia
recitantibus; aliis contradicentibus, et inter ipsa verba divinorum
testimoniorum mendacio locum quaerentibus: nemo tamen potest dicere,
hoc se aut in exemplo aut in verbo Scripturarum invenire, ut
diligendum vel non odio habendum ullum mendacium videatur; sed interdum
mentiendo faciendum esse quod oderis, ut quod amplius detestandum est
devitetur. Sed in hoc errant homines, quod subdunt pretiosa
vilioribus. Cum enim concesseris admittendum esse aliquod malum, ne
aliud gravius admittatur; non ex regula veritatis, sed ex sua quisque
cupiditate atque consuetudine metitur malum; et id putat gravius, quod
ipse amplius exhorrescit, non quod amplius revera fugiendum est. Hoc
totum ab amoris perversitate gignitur vitium. Cum enim duae sint vitae
nostrae; una sempiterna, quae divinitus promittitur; altera
temporalis, in qua nunc sumus: cum quisque istam temporalem amplius
diligere coeperit, quam illam sempiternam, propter hanc quam diligit,
putat esse omnia facienda; nec ulla aestimat graviora peccata, quam
quae huic vitae faciunt injuriam, et vel ei commoditatis aliquid inique
et illicite auferunt, aut eam penitus illata morte adimunt. Itaque
fures, et raptores, et contumeliosos, et tortores atque interfectores
magis oderunt, quam lascivos, ebriosos, luxuriosos, si nulli molesti
sint. Non enim intelligunt, aut omnino curant, quod isti Deo
faciant injuriam; non quidem in illius aliquod incommodum, sed in suam
magnam perniciem; cum dona ejus in se corrumpunt, etiam temporalia,
atque ipsis corruptionibus aversantur aeterna: maxime si jam templum
Dei esse coeperunt; quod Christianis omnibus Apostolus ita dicit:
Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis?
Quisquis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus. Templum
enim Dei sanctum est, quod estis vos (I Cor. III, 16 et
17).
39. Et omnia quidem ista peccata, sive quibus injuria fit hominibus
in ipsis vitae hujus commodis , sive quibus se ipsi homines
corrumpunt, et nulli invito nocent: omnia ergo ista peccata, etiamsi
huic temporali vitae ad aliquam delectationem vel utilitatem videntur
consulere (nam nullus aliquid horum alio proposito ac fine
committit); tamen ad illam vitam, quae sempiterna est, implicatos
omnibus modis impediunt. Horum autem alia sunt quae solos facientes
impediunt, alia quae eos etiam in quibus fiunt. Nam illa quae
utilitatis ad hanc vitam pertinentis gratia servantur, cum auferuntur
ab injuriosis; illi soli peccant, et a vita aeterna impediuntur, qui
ea faciunt, non ii quibus faciunt. Itaque etiamsi ea sibi auferri
quisque consentiat, vel ne faciat aliquid mali, vel ne in his ipsis
majus aliquid incommodi patiatur; non solum non peccat, sed illud
fortiter et laudabiliter, hoc utiliter et inculpabiliter facit. Quae
autem sanctitatis religionisque causa servantur, cum haec violare
injuriosi voluerint; etiam peccatis minoribus, non tamen injuriis
aliorum, si conditio proponitur et facultas datur, redimenda sunt.
Et tunc jam illa desinunt esse peccata, quae propter graviora vitanda
suscipiuntur. Sicut enim in rebus utilibus, velut in pecuniario
aliove aliquo commodo corporali , non vocatur damnum, quod propter
majus lucrum amittitur; sic et in rebus sanctis non vocatur peccatum,
quod ne gravius admittatur, admittitur. Aut si et illud damnum
dicitur, quod aliquis perdit ne amplius perdat; vocetur et hoc
peccatum, dum tamen suscipiendum esse, ut amplius evitetur, ita nemo
dubitet, sicut nemo dubitat cavendi majoris damni causa patiendum esse
quod minus est.
|
|
