CAPUT IX. De dispersione linguarum.

Jam generali totius orbis purgatione per aquam Deo gubernante perfecta, atque aquis iterum terra eodem jussu retecta, egressa de arca Noe solius tunc justi prosapia, totius mundi partes completura, cito succrevit (Gen. IX et X). Sed antequam in omnes terras essent divisi, impia cunctorum mentibus et superba cogitatio subrepsit, ut in commune magnificare nomen suum, non Dei creatoris, per excellentissimae turris ad coelum usque aedificationem decernerent, et in memoria posteritatis per omnes postea generationes, gubernationes, et totius saeculi tempus indelebili cunctorum praeconio celebres forent. Sed hac temeritate et superba praesumptione rursus Deus offensus, per totius generis communem culpam individua omnium strage, quod in hominibus nuper erat expertus, praesertim cum nullus repertus est justus, qui residuus esset, totam funditus gentem delere noluit. Verumtamen cum illud usque tempus esset unius linguae cunctus populus, universorum qui ad tale opus venerant, linguas in diversa verba divisit (Id. XI, 1-9), scilicet ut rectissimo justi arbitri judicio, qui alto Deum superbiae tumore contempserant, in fragilissimo substantiae suae membro sermonis poenam utique sentirent. Et hoc non in ipsis tantum patribus quod evenerat fiebat; sed per omnes filiorum propagines talis vindictae conditio pertransibat: ut qui aeternam sibi posteritatis famam quaererent, mansuram in illis posteritatibus ipsius praesumptionis per universa venturi saeculi tempora animadversionem invenirent. Postea quoque haec linguarum divisio Dei dispensatione evenerat, ut divinarum Scripturarum mysterium usque ad maturum tempus unius electi ex multis populi lingua custodiret: donec praefinito tempore, quando universis gentibus sacramentum suae dispensationis aperire voluit, Spiritum sanctum de excelso linguarum omnium scientiam afferentem, ejusdem sacramenti praeordinatis ministris transmisit: qui Dei magnalia ad illud usque per unam linguam cantaverat, velut ad consecrationem omnium linguarum in ipso suo primo adventu per Apostolos praedicabat. Sic enim illi quos de universis gentibus, velut ad hujus rei comprobationem, in Jerusalem tunc temporis collegerat Deus, dicebant, Audivimus eos linguis nostris loquentes magnalia Dei (Act. II, 4-11). Sic apostolica humilitas Spiritus sancti munere colligebat, quod superbae praesumptionis et vanae gloriae cupido disperserat. Linguas autem illas septuaginta duas esse, plurimi auctores consentiunt, quia in aedificationem turris illius in terra Sennaar, quae nunc est Babylon, tot patres congregatos fuisse dicunt. Unde et Dominus septuaginta duos discipulos, exceptis illis primariis Apostolis, elegisse sermone Evangelii refertur, per quos postea in omnes gentes idem Evangelium praedicaretur (Luc. X, 1). In quorum praefiguratione etiam Moysi spiritus in septuaginta seniores distribuitur: et aliis duobus qui in castris resederant, Heldad videlicet et Medad, ejus spiritus prophetiae donum condonatur (Num. XI, 24, 6). Quorum quasi haereditarii successores, ad Ptolomaeum Philadelphum Alexandriae regem a pontificibus, Eleazaro scilicet et caeteris, qui eodem tempore Judaeorum populo praeerant, septuaginta sapientes, qui ex Israel stirpe descenderant, missi sunt, et Scripturas antiquae legis in graecum eloquium transtulerunt. Harum vero omnium linguarum novi Testamenti tempore, tribus linguis, hebraicae utique, graecae et latinae, principatus committitur; quia in eis crucis Christi titulus litteris hebraicis, graecis et latinis scriptus, Evangelica auctoritate perhibetur (Joan. XIX, 20). At vero Deus in hoc contra naturam humani eloquii quam olim disposuit, nil dividendo et confundendo linguas hominum et sermones fecit; quando ejusdem loquelae natura in hominibus permanet, nisi quod consuetudo diversa deviare ab alterutro linguas, non naturaliter, sed consuetudinarie docet. Latinus namque vel Graecus inter Barbaricos genitus vel nutritus, barbarice loquitur; versaque vice barbari filius a Graecis aut Latinis edoctus, venusto sermone fatur. Ex quo intelligitur Deum non naturam hominum mutasse, non novum in eis aliquid condidisse, sed dicendi tantum modos et formas in diversis generibus divisisse.