S. Aurelii Augustini Hipponensis Episcopi

DE MORIBUS ECCLESIAE CATHOLICAE ET DE MORIBUS MANICHAEORUM LIBRI DUO


ADMONITIO DE DUOBUS SEQUENTIBUS LIBRIS.

Subsequuntur de Moribus Catholicae Ecclesiae et de Moribus Manichaeorum libri duo, quos tametsi Augustinus in libro primo Retractationum, caeteris Romae a se paulo post baptismum suum elaboratis praemittat, hoc tamen ordine editos fuisse nonnemo fortasse refragetur: primum quia in libri primi exordio commemorat se in aliis libris satis egisse quemadmodum impiis imperitisque Manichaeorum adversus Vetus Testamentum invectionibus occurrere liceret. Huc vero spectat praemissum opus de Genesi contra Manichaeos, quod videlicet opus apertissime contra eosdem haereticos ab ipso primum editum fuit post ejus reditum in Africam, uti in libro primo Retractationum, capite decimo significat: deinde sub finem libri secundi sic ipse loquitur, videri ut possit ab Romana urbe jam tum abfuisse; denique in ejusdem libri capite duodecimo quidpiam a se nuper apud Carthaginem auditum refert. Verum haec non efficient ut dubia sit fides Augustini dicentis se jam baptizatum, cum Romae esset, sequentes libros scripsisse, adeoque sub finem anni Christi 387, quo ad illam urbem se recepit, aut certe initio anni insequentis, cujus magnam partem ibi est commoratus. Ista vero hoc pacto conciliari possunt, ut eorum librorum scriptio Romae facta dicatur, publicatio vel perfectio in aliquod tempus dilata. Quidquid ea de re sit, ad horum librorum intelligentiam juvabit Manichaeorum errores ex praemissis didicisse.

In libro primo de Moribus Catholicae Ecclesiae dicturus Augustinus, statuit summum bonum, quo mores nostros referri oportet, non aliud esse praeter Deum. Ad ipsum porro summo amore contendendum esse, uti in catholica Ecclesia Testamenti Veteris aeque ac Novi auctoritate docetur. Perstringit deinde officia charitatis in proximum: ac postremo refert exempla continentiae et morum vere christianorum, quae in catholicae Ecclesiae alumnis eluxerunt.

In secundo quem de Manichaeorum Moribus inscripsit, refellit in primis horum haereticorum errorem de mali origine et natura. Tum excutit tria illa oris, manuum, et sinus, ut appellabant signacula, quibus impios mores suos obvelabant. Superstitiosam eorumdem abstinentiam redarguit. Tandemque deprehensa quaedam in iis flagitia commemorat.