|
26. His de singulis virtutibus quinam vivendi modus ducatur, paucis
explicabo, si prius testimoniis Novi Testamenti, quibus utor jam
diu, de Veteri etiam paria, ut pollicitus sum, comparavero . Num
enim Paulus tantum dicit, Deo nos esse debere subjunctos , ita ut in
medio quod separet nihil sit? Nonne et propheta commodissime hoc et
brevissime significat, cum dicit: Mihi autem adhaerere Deo bonum
est? (Psal. LXXII, 28.) Nonne quod ibi latissime de
charitate dictum est, hic uno verbo continetur quod ait, inhaerere?
item quod addidit, bonum est, nonne ad illud respicit, quod ibi
positum est, Diligentibus Deum omnia procedunt in bonum (Rom.
VIII, 35, 28)? ita ut una sententiola duobusque verbis
propheta et vim et fructum charitatis ostendat.
27. Cumque ibi dictum sit, Dei Filium, Dei Virtutem esse atque
Sapientiam (I Cor. I, 24); cumque virtus ad operationem,
sapientia vero ad disciplinam pertinere intelligatur (unde in
Evangelio duo ipsa signantur, cum dicitur, Omnia per ipsum facta
sunt; nam hoc operationis atque virtutis est: deinde quod ad
disciplinam verique cognitionem attinet, Et vita, inquit, erat lux
hominum [Joan. I, 3, 4]): potuitne quidquam magis concinere
his testimoniis Novi Testamenti, quam illud quod in Vetere dictum
est de sapientia, Attingit autem a fine usque in finem fortiter, et
disponit omnia suaviter? Namque attingere fortiter magis virtutem
significat: disponere autem suaviter, quasi artem ipsam atque
rationem. Sed si hoc videtur obscurum, vide quae sequuntur: Et
omnium, inquit, Dominus dilexit illam: doctrix est enim disciplinae
Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de
operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo
haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena,
quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod
annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae
concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia
operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero
etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem
sonet: Sobrietatem enim sapientia docet, inquit, et justitiam et
virtutem. Sobrietas mihi ad ipsam cognitionem veri videtur pertinere,
id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad
operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate
contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei
Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum
idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum
est, Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam, et virtutem,
quibus utilius nihil est in vita hominibus .
28. Haec fortasse quispiam non de Filio Dei dicta esse
arbitretur. Quid ergo aliud ostendit quod dictum est, Generositatem
magnificat, contubernium habens Dei? (Sap. VIII, 3). An
vero generositas solet significare aliud quam parentes? Contubernium
vero nonne cum ipso patre aequalitatem clamat atque asserit? Deinde,
cum Paulus dicat Filium Dei esse Dei Sapientiam (I Cor. 1,
24); et ipse Dominus, Nemo novit Patrem, nisi unigenitus
Filius (Matth. XI, 27); quid potuit a propheta congruentius
dici, quam illud quod dictum est, Et tecum Sapientia quae novit
opera tua, quae adfuit tunc cum orbem terrarum faceres, et sciebat
quid placiturum esset oculis tuis? (Sap. IX, 9.) Quod autem
Christus est veritas, quod idem ostenditur cum splendor Patris
nuncupatur (Hebr. I, 3); non est enim quidquam in circuitu
solis, nisi splendor ipse quem gignit : quid ergo potuit apertius et
clarius ex Vetere Testamento huic sententiae consonare, quam illud
quod dictum est, Veritas tua in circuitu tuo? (Psal.
LXXXVIII, 9.) Postremo dicit ipsa Sapientia in
Evangelio, Nemo venit ad Patrem, nisi per me (Joan. XIV,
6): dicit propheta, Sensum tuum ergo quis scit, nisi tu dederis
sapientiam? et paulo post, Et quae tibi placent, didicerunt
homines, et per sapientiam sanati sunt (Sap. IX, 17-19).
29. Dicit Paulus, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris
per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. V, 5): dicit
propheta, Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet dolum (Sap.
I, 5). Ubi enim dolus, charitas nulla est. Dicit Paulus,
Conformes fieri nos imaginis Filii Dei (Rom. VIII, 29):
dicit propheta, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine
(Psal. IV, 7). Ostendit Paulus Deum esse Spiritum sanctum,
et ideo non esse creaturam: dicit propheta, Et miseris Spiritum
sanctum de altissimis (Sap. IX, 17). Solus enim Deus
altissimus, quo nihil est altius. Ostendit Paulus Trinitatem istam
unum Deum esse, cum dicit, Ipsi gloria (Rom. XI, 36):
dicitur in Veteri Testamento, Audi, Israel, Dominus Deus tuus,
Deus unus est (Deut. VI, 4).
|
|
