|
48. Sed caetera videamus: videtur enim de homine ipso, id est, de
amatore ipso nihil actum; sed parum dilucide qui hoc arbitratur
intelligit. Non enim fieri potest ut seipsum, qui Deum diligit, non
diligat: imo vero solus se novit diligere, qui Deum diligit.
Siquidem ille se satis diligit, qui sedulo agit, ut summo et vero
perfruatur bono: quod si nihil est aliud quam Deus, sicut ea quae
dicta sunt docuerunt, quis cunctari potest, quin sese amet, qui
amator est Dei? Quid inter ipsos homines nullumne esse amoris
vinculum debet? Imo vero ita debet, ut nullus certior gradus ad
amorem Dei fieri posse credatur, quam hominis erga hominem charitas.
49. Promat nobis ergo alterum praeceptum ipse Dominus, de vitae
praeceptis interrogatus: non enim contentus fuit uno, qui sciret aliud
Deum esse, aliud hominem; atque interesse tantum, quantum inter eum
qui creavit, et id quod ad Creatoris similitudinem creatum est.
Dicit ergo secundum praeceptum esse: Diliges proximum tuum tanquam
teipsum (Matth. XXII, 39). Te autem ipsum salubriter
diligis, si plus quam te diligis Deum. Quod ergo agis tecum, id
agendum cum proximo est; hoc est, ut ipse etiam perfecto amore diligat
Deum. Non enim eum diligis tanquam teipsum, si non ad id bonum ad
quod ipse tendis, adducere satagis . Illud est enim unum bonum, quod
omnibus tecum tendentibus non fit angustum. Ex hoc praecepto nascuntur
officia societatis humanae, in quibus non errare difficile est.
Agendum autem in primis est, ut benevoli simus, id est, ut nulla
malitia, nullo dolo malo adversus hominem utamur. Quid enim homini
homine propinquius?
50. Accipe etiam quid Paulus dicat: Dilectio, inquit, proximi,
malum non operatur (Rom. XIII, 10). Brevissimis utor
testimoniis, sed, nisi fallor, idoneis, et quibus susceptae rei
satis fiat: nam quis ignorat quam multa, et quanti ponderis, verba in
illis Libris de charitate proximi usquequaque diffusa sint? Sed cum
duobus modis peccetur in homine, uno si laedatur, alio si cum potest
non adjuvetur; eaque ipsa sint quibus mali homines esse dicantur,
quorum neutrum, qui diligit, facit: satis, opinor, quod volumus
demonstrat ista sententia, Dilectio proximi malum non operatur. Et
si ad bona pervenire non possumus, nisi mala operari destiterimus,
ista sunt quasi cunabula charitatis Dei, quibus diligimus proximum;
ut quoniam dilectio proximi malum non operatur, hinc ad illud
ascendamus quod dictum est, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia
procedunt in bonum (Ibid. VIII, 28).
51. Sed nescio quomodo aut pariter ista in plenitudinem
perfectionemque consurgunt, aut inchoatur prius Dei amor, et prius
perficitur proximi. Ad incipiendum enim citius nos fortasse in se
divina charitas rapit, sed facilius minora perficimus. Quoquo modo
autem res se habeat, illud maxime tenendum est, ne se quisquam
credat, contempto proximo, ad beatitudinem et ad Deum quem diligit
esse venturum. Atque utinam, ut facile est bene instituto et benigno
diligere proximum, ita facile esset vel consulere, vel nihil nocere.
Non enim ad haec satis est voluntas bona, sed opus est magna quadam
ratione atque prudentia, qua nemo uti potest, nisi Deus ille fons
omnium bonorum id tribuerit. De qua re, quantum arbitror,
difficillima, tentabimus dicere pro suscepto opere pauca quaedam, spem
totam constituentes in eo cujus solius ista dona sunt.
|
|
