|
9. Nemo autem dubitaverit quin virtus animam faciat optimam. Sed
rectissime quaeri potest utrum ista virtus etiam per sese, an nisi in
anima esse non possit. Oboritur iterum altissima et longissimi
sermonis indigens quaestio: sed hoc bene utar fortasse compendio;
spero Deum adfuturum, ut quantum imbecillitas nostra patitur, de
tantis rebus non modo dilucide, sed etiam breviter doceamus.
Quodlibet enim eorum sit, sive etiam per sese esse possit virtus sine
anima, sive nisi animae inesse non possit, procul dubio aliquid anima
sequitur ut virtutem assequatur: id erit aut ipsa anima, aut virtus,
aut aliquid tertium. At si seipsam sequitur ut virtutem adipiscatur,
stultum nescio quid sequitur: stulta est enim ante adeptam virtutem.
Summa sunt autem vota sequentium, ut id quod quisque sequitur,
assequatur. Aut igitur optabit non assequi quod sequitur anima, quo
nihil absurdius et perversius dici potest: aut cum se sequitur stulta,
eamdem stultitiam quam vitat assequitur. Si autem virtutem sequitur,
hanc assequi cupiens, quomodo sequitur id quod non est? aut quomodo
assequi cupit quod habet? Aut igitur virtus est praeter animam; aut
si non placet vocare virtutem, nisi habitum ipsum et quasi sapientis
animae qualitatem, quae nisi in anima esse non potest, oportet ut
aliquid aliud sequatur anima, ut ei virtus possit innasci: quia neque
nihil sequendo, neque stultitiam sequendo potest, quantum ratio mea
fert, ad sapientiam pervenire.
10. Hoc igitur aliud, quod sequendo anima virtutis atque sapientiae
compos fit, aut homo sapiens est, aut Deus. Sed supra dictum est,
tale quiddam esse debere quod inviti amittere nequeamus. Quis vero
cunctandum putet, hominem sapientem, si eum sequi satis putaverimus,
auferri nobis non modo recusantibus, sed etiam repugnantibus posse?
Deus igitur restat quem si sequimur, bene; si assequimur, non tantum
bene, sed etiam beate vivimus. Quem si qui esse negant, quid ego
cogitem quo illis sermone suadendum sit, cum quibus utrum omnino
sermocinandum sit, nescio? Quod tamen si videbitur, longe aliud
principium, alia ratio, alius ingressus ineundus est, quam
impraesentiarum suscepimus. Nunc itaque cum illis mihi res est, qui
Deum esse non negant: neque id tantum, sed etiam no ab eo negligi res
humanas fatentur. Nullum enim arbitror aliquo religionis nomine
teneri, qui non saltem animis nostris divina providentia consuli
existimet.
|
|
