|
54. Sed jam ad manuum signaculum considerandum tractandumque
veniamus. Ac primum quidem quod ab animalium nece, et ab stirpium
laceratione vos temperatis, superstitiosissimum Christus ostendit:
qui nullam nobis cum belluis et arboribus societatem juris esse
judicans, et in gregem porcorum daemones misit (Matth. VIII,
32), et arborem in qua fructum non invenerat, maledicto aridam
fecit (Id. XXI, 19). Nihil certe porci, nihil arbor illa
peccaverat. Neque enim usque eo dementes sumus, ut arbitremur sua
sponte arborem vel frugiferam esse vel sterilem. Neque illud hic vobis
dicendum est, his factis Dominum nostrum alia quaedam significare
voluisse: quis enim nesciat? Sed certe Filio Dei non per homicidium
signum dandum fuit, si arborem necare, ut vos dicitis, homicidium
est, aut necare animalia. Nam et de hominibus, cum quibus utique
sumus juris societate conjuncti, signa quaedam dedit; sed sanando
homines, non necando. Quod et de belluis et de arboribus faceret, si
eadem nos cum illis societate, qua vos opinamini, conjunctos esse
judicaret.
55. Quo loco mihi auctoritas interponenda visa est, propterea quia
de pecorum anima, et de quadam vita qua dicuntur arbores vivere, non
potest vobiscum subtiliter disputari. Sed quoniam privilegio quodam
vos tuemini, ut de Scripturis opprimi nequeatis, dicendo eas esse
falsatas; quanquam ea quae commemoravi de arbore, et de grege
porcorum, nunquam a corruptoribus immissa esse dixistis: tamen, ne
considerantes quantum vobis adversentur, hoc idem etiam de his
aliquando dicere velitis; teneam propositum meum, ut a vobis, magnis
omnino pollicitatoribus rationis atque veritatis, quaeram primum quid
obsit arbori, non dico si pomum inde foliumve decerpas, quod quidem
apud vos, si quis non imprudentia, sed sciens fecerit, signaculi
corruptor sine ulla dubitatione damnabitur, sed omnino si eam radicitus
eruas. Anima namque illa quam rationalem inesse arboribus
arbitramini, arbore excisa vinculo solvitur, vos enim hoc dicitis, et
eo quidem vinculo in quo magna miseria, nulla utilitate tenebatur.
Nam et revolutionem hominis in arborem, notum est vos, id est
auctorem ipsum vestrum, pro ingenti poena, non tamen pro summa,
solere minitari: et num potest in arbore anima fieri, ut in homine,
sapientior? Non necandi hominis quippe certissima ratio est, ne aut
eum neces cujus sapientia et virtus aliis plurimum prodest, aut eum qui
forte poterat ad sapientiam pervenire, sive extrinsecus ab aliquo
admonitus, sive interioribus cogitationibus divinitus illustratus.
Animam autem hominis, quanto sapientior corpore excesserit, tanto
utilius excedere veritas docet, et ratione subtilissima, et
auctoritate latissime pervagata. Quamobrem qui arborem dejicit,
animam nihil in sapientia proficientem de illo corpore liberat. Itaque
vos homines sancti, vos, inquam, potissimum excidere arbores
deberetis, et earum animas ab illo vinculo exutas orationibus et
psalmis ad meliora perducere. An de his animis hoc fieri potest, non
quas mente adjuveritis, sed quas ventre receperitis?
56. Quamvis idipsum animas arborum, quamdiu sunt in arboribus, ad
sapientiam non proficere, summae angustiae, quantum arbitror, vos
compellunt fateri, cum a vobis quaeritur cur et arboribus non mittatur
praeceptor apostolus, aut cur ille qui hominibus mittitur, non et
arboribus praedicet veritatem. Hic cogimini respondere, illas animas
percipere in talibus corporibus praecepta divina non posse. Sed
vehementius ab alio latere urgemini; quandoquidem illas perhibetis et
audire voces nostras, et verba intelligere, et corpora motusque
corporum intueri, cogitationes denique ipsas perspicere. Quae si vera
sunt, cur nihil possunt a lucis apostolo discere? vel cur etiam multo
facilius non possunt quam nos, cum interiora etiam mentis aspiciant?
Ita enim magister ille, qui vos loquendo vix docet, ut dicitis,
cogitando eas posset erudire, quae sententias ejus ante sermonem in
animo cernerent. Si vero haec falsa sunt, videte tandem in quo errore
jaceatis.
57. Jam quod poma ipsi non decerpitis, herbamque non vellitis, sed
tamen ab auditoribus vestris decerpi et evelli atque afferri vobis
jubetis, non ut iis qui afferunt tantum, sed ut iis etiam quae
afferuntur, prodesse possitis, quis bene considerans ullo modo
toleraverit? Primo, quia nihil interest utrum ipse scelus admittas,
an propter te ab alio admitti velis. Nolle te dicis. Quomodo ergo
subvenitur illi divinae parti, quae in lactucis et in porris jacet, si
nemo haec evellat, et ad sanctos purganda deferat? Deinde, tu ipse
transiens per eum agrum, in quo tibi jure amicitiae decerpendi quod
libet potestas datur, si fico videris corvum imminentem, quid facies?
Nonne ex opinione tua, ficus ipsa tecum loqui et deprecari
miserabiliter videtur, ut eam ipse decerpas, et sancto ventre
purificandam resuscitandamque sepelias patius, quam corvus ille
devoratam funesto corpori misceat, atque in alias formas illigandam
cruciandamque transmittat? Quid te crudelius, si verum est? quid
ineptius, si falsum est? quid magis contrarium disciplinae vestrae,
si signaculum solveris? quid te inimicius Dei membro, si
custodieris?
58. Sed hoc ex vestra opinione falsa et nugatoria: nam certa et
manifesta crudelitas in vobis esse convincitur, ex eodem ipso errore
manans. Si quis enim per morbum corpore dissoluto, fessus ab
itinere, ac peste semianimis in via jaceat, nihil valens amplius quam
utcumque verba proferre, cui prosit ad stringendum corpus pirum dari,
teque transeuntem ut subvenias oret, atque obsecret ut de arbore
proxima, a qua nullo humano, nullo denique vero jure prohiberis,
pomum afferas homini, post paululum nisi feceris morituro; tu vir
christianus et sanctus transibis potius, et hominem sic affectum
precantemque deseres, ne arbor ploret dum fructus demitur, et tu
signaculi dissolutor ad poenas manichaeias destineris. O mores et
innocentiam singularem!
59. Sed jam de nece animalium requiram quod movet, et multa quidem
hujusmodi etiam in hoc genere dici possunt. Nam quid oberit animae
lupi, qui lupum interfecerit: cum et lupus ille, quamdiu vivit,
lupus futurus sit, nec ulli obtemperet praedicatori, ut aliquantum ab
ovium sanguine temperet; et ex illo vinculo corporis, anima secundum
vos rationalis, interfecta bellua liberetur? Et ab hac quidem caede
auditores etiam vestros prohibetis: major enim videtur quam in
arboribus. Hic vestros sensus, corporeos videlicet, non multum
improbo. Videmus enim et vocibus sentimus, cum dolore mori
animantia, quod quidem homo contemnit in bestia, cum qua scilicet
rationalem animam non habente, nulla legis societate copulatur. Sed
eosdem vestros sensus in intuendis arboribus quaero, et vos caecos
prorsus invenio. Ut enim omittam quod nullis motibus in ligno sensus
doloris apparet, quid manifestius quam tunc se optime habere arborem
cum viget, cum frondet, cum floribus laeta, fructibus opulenta est?
At hoc ei plerumque ac maxime putatione praestatur. Quod si ferrum
sic sentiret, ut vultis, contabesceret potius tot tantisque affecta
vulneribus, quam ex illis pullulans locis, tam certa exsultatione
reviresceret.
60. Verumtamen cur majus nefas putatis animalia quam stirpes
caedere, cum illae vobis puriorem animam quam carnes habere videantur?
Fit, inquit, compensatio quaedam, cum eorum, quae de agris
auferuntur, pars aliqua datur electis sanctisque purganda. Jam
superius ista frustrata sunt, satisque demonstratum est, quantum
existimo, nulla ratione dici plus esse in frugibus partis illius bonae
quam in carnibus. Sed si vendendis carnibus victum quisque sustentet,
atque omne talis negotii lucrum in emendis electorum vestrorum cibis
consumat, pluresque istis afferat sanctis escas quam agricola et
rusticus; nonne eadem compensatione sibi animantia licere perimere
clamitabit? Est, inquit, alia quaedam secretissima ratio. Non enim
deest homini callido adversus indoctos in naturae obscuritate
perfugium. Coelestes enim, ait, principes, qui de gente tenebrarum
capti atque vincti, a Conditore mundi in illis ordinati sunt locis,
sua quisque possidet in terra animalia, de suo scilicet genere ac
stirpe venientia: qui peremptores eorum reos tenent, nec de hoc mundo
exire permittunt, poenisque illos quibus possunt, et cruciatibus
atterunt. Quis imperitorum haec non formidet, et qui in tanta
obscuritate nihil videt, hoc ita ut dicitur esse non arbitretur? Sed
ego institutum non relinquam meum, cui Deus aderit, ut apertissima
veritate obscura mendacia refellantur.
61. Quaero enim, si animalia quae in terris sunt et in aquis, de
illo genere principum per successionem prolis et operationem concubitus
veniunt, cum ad illos abortivos fetus revocatur origo nascentium;
quaero, inquam, si ita est, utrum apes, et ranas, et alia multa,
quae sine concubitu gignuntur, non sit nefas occidere? Nefas esse
dicitis. Non ergo propter cognationem principum nescio quorum, ab
animantium nece auditores vestros prohibetis. Aut si generalem
cognationem omnium esse corporum dicitis, arbores quoque ad eamdem
principum offensionem procul dubio pertinebunt, quibus parcere non est
mandatum auditoribus . Reditur ergo ad illud invalidum, ea quae in
stirpibus auditores laedunt, expiari per fructus quos ad ecclesiam
vestram ferunt. Dictum est enim hoc modo, eos qui in macello laniant
animalia carnesque venditant, si vestri auditores sint, suaque lucra
comparatis frugibus vobis conferant, caedem illam quotidianam sibi
licere contemnere, et quidquid in ea peccati est, vestris epulis
aboleri.
62. Quod si dicatis, quemadmodum de pomis et de oleribus,
conferendum fuisse ut illa interfectio veniam mereretur; quod quia
fieri non potest (electi enim non edunt carnem), temperandum esse
auditoribus a nece animalium: quid respondebitis de spinis herbisque
inutilibus, quas evellendo in agris purgandis agricolae necant, nec ex
his vobis possunt cibos aliquos exhibere? Quomodo ad veniam pertinebit
tanta vastatio, unde nulla est esca sanctorum? An forte quidquid
peccatum fuerit ut fruges et poma proficiant, et de ipsis frugibus et
pomis aliquid comedendo dissolvitis? Quid si ergo agros locustae aut
mures et sovices vastant, quod saepe accidere manifestum est? impune
ab agricola vestro auditore necabuntur, quia ideo peccat ut fructus
proficiant? Hic certe coarctamini. Aut enim conceditis auditoribus
interfectionem animalium, quam vester auctor concedere noluit, aut eos
ab agricultura etiam prohibebitis, quam ille concessit. Quanquam
saepe etiam dicere audeatis feneratorem innocentiorem esse quam
rusticum; usque adeo melonibus quam hominibus estis amiciores. Si
quidem illi ne laedantur, melius judicatis hominem fenore trucidari.
Haeccine est appetenda, et praedicanda justitia, an potius exsecranda
et damnanda fallacia? Haeccine est misericordia memorabilis, an
exsecranda potius immanitas?
63. Quid quod a nece animalium nec vos ipsi in pediculis et
pulicibus et cimicibus temperatis? Magnamque hujus rei defensionem
putatis, quod has esse sordes nostrorum corporum dicitis. Quod primo
aperte falsum de pulice et cimice dicitur. Cui enim non manifestum est
haec animalia non de nostro corpore existere? Deinde si concubitum
vehementius exsecramini, quod nimium videri vultis, cur non vobis
mundiora videntur animalia, quae sine concubitu de nostra carne
nascuntur? quanquam enim postea coeundo pariant, non tamen nobis
coeuntibus de nostro corpore primo nascuntur. Jam vero, si quaecumque
de viventibus gignuntur corporibus, sordidissima sunt putanda, multo
magis quaecumque de mortuis. Impunius ergo occiditur vel sorex, vel
anguis, vel scorpio, quos de humanis cadaveribus nasci, a vobis
potissimum solemus audire. Sed obscura omitto et incerta. De apibus
certe fama est celebrior, quod de boum cadaveribus oriantur. Ergo
occiduntur impune. At si hoc quoque dubium est, nemo fere de
scarabeis dubitat, quin de fimo in pilam rotundato ab his atque obruto
existant . Haec igitur animantia et alia quae persequi longum est,
sordidiora certe debetis opinari, quam pediculos vestros; et tamen
illa occidere nefas vobis videtur, his autem parcere stultum: nisi
forte quod sunt haec animalia parva contemnitis. Sane si ita est, ut
animal quo brevius est, eo contemptius esse debeat, necesse est
camelum homini praeferatis.
64. Huc accedit illa gradatio, quae cum vos audirem, nos saepe
turbavit. Nulla enim causa est cur propter parvum corporis modulum,
pulex necandus sit, non etiam musca quae in faba gignitur. Et si
haec, cur non etiam ista paulo amplior, cujus certe fetus minor est
quam illa. Hoc etiam sequitur, ut apis quoque sine culpa perimatur,
cujus pullus huic muscae coaequatur. Inde ad locustae pullum et
locustam, inde ad pullum muris et murem. Et ne longum faciam, nonne
videtis his gradibus ad elephantum perveniri, ut omnino recusari non
possit ingentem illam belluam sine culpa se occidere, quisquis propter
parvulum corpus interfectionem pulicis peccatum esse non putat? Sed
jam etiam de hujusmodi nugis satis dictum arbitror.
|
|
