|
6. M. Age nunc ergo prius, ut ordo ipse postulat, ternarum
syllabarum pedes quot esse possint, videamus, sicut binarum quatuor
esse comperimus. D. Ita fiat. M. Meministi ab una brevi
syllaba, id est unius temporis istam nos inchoasse rationem, et cur
ita oporteret satis intellexisse. D. Memini ab illa lege numerandi,
qua ab uno incipimus, quod principium numerorum est, placuisse nobis
non oportere discedere. M. Cum igitur in pedibus binarum syllabarum
ille sit primus qui duabus brevibus constat (cogebat enim ratio uni
tempori prius unum tempus jungi quam duo); quem tandem arbitraris in
pedibus ternarum syllabarum primum esse debere? D. Quem, nisi eum
qui a tribus brevibus confit? M. Et iste quot temporum est? D.
Trium scilicet. M. Quomodo ergo hujus partes sibi conferuntur?
Nam omnem pedem propter illam numerorum collationem duas habere
partes, quae sibimet aliqua ratione conferantur, necesse est, idque
superius egisse nos memini: sed numquid possumus hunc trium brevium
syllabarum pedem in duas aequales partes dividere? D. Nullo modo.
M. Quomodo ergo dividitur? D. Nihil aliud video, nisi ut prima
pars habeat unam syllabam, secunda duas; aut prima duas, secunda
unam. M. Dic etiam hoc de qua regula numerorum sit? D. De
complicatorum genere esse cognosco.
7. M. Age, nunc illud attende, tres syllabae in quibus est una
longa, caeterae breves, quoties variari possint, id est quot pedes
facere; et responde, si inveneris. D. Unum pedem video esse, qui
longa et duabus brevibus constet; aliud non intelligo. M. Idemne
solus tibi videtur habere unam in tribus longam, qui eam primo habet
loco? D. Nullo pacto istud putaverim, cum possint duae breves
priores esse, longa ultima. M. Considera utrum sit aliquid
tertium. D. Est plane: nam haec longa etiam in medio duarum brevium
collocari potest. M. Vide etiamne sit aliquid quartum. D. Omnino
non potest. M. Potesne jam respondere, tres syllabae habentes in se
unam longam et duas breves, quoties variari possint, id est quot pedes
facere? D. Possum sane: nam ter sunt variatae, et tres fecerunt
pedes. M. Quid? isti tres pedes quomodo sint ordinandi jamne ipse
colligis, an ad hoc etiam minutatim es perducendus? D. Displicet
enim tibi ordo ille quo ipsam varietatem comperi? nam primo adverti
unam longam et duas breves, deinde duas breves et unam longam,
postremo brevem et longam et brevem. M. Itane vero tibi non
displiceat qui sic ordinat, ut a primo ad tertium veniat, a tertio ad
secundum; ac non potius a primo ad secundum, et deinde ad tertium?
D. Displicet prorsus: sed quid hic tandem tale advertisti, rogo?
M. Cum ideo in hac tripartita differentia illum pedem primum
posueris, qui primo loco habet longam, quia sensisti unitatem ipsam
longae syllabae principatum tenere (siquidem ipsa ibi una est), et
propterea eam debere ordinem gignere, ut ille sit primus pes ubi prima
ipsa est: simul etiam videre debuisti eum esse secundum ubi ipsa
secunda est, eum tertium ubi eadem tertia est. An adhuc in illa
sententia manendum putas? D. Imo eam sine dubitatione condemno:
hunc enim esse meliorem ordinem, vel potius hunc esse ordinem, quis
non assentiatur? M. Nunc ergo dic qua numerorum regula isti quoque
dividantur pedes, eorumque sibi partes conferantur. D. Primum et
postremum aequali regula dividi video, quia et ille in longam et duas
breves et iste in duas breves et longam dividi potest, ut singulae
partes habeant bina tempora, et ob hoc sint aequales. In secundo
autem quoniam mediam habet longam syllabam, sive priori sive posteriori
parti tribuatur, aut in tria et unum, aut in unum et tria tempora
dividitur: ac per hoc in ejus divisione complicatorum numerorum ratio
valet.
8. M. Volo mihi jam dicas per te ipse si potes, post istos qui a
nobis tractati sunt, quos pedes ordinandos putes. Tractati enim sunt
primo binarum syllabarum quatuor, quorum ordo ductus est a numerorum
ordine, ut a brevibus syllabis ordiremur. Deinde jam productiores
ternarum syllabarum pedes tractandos suscepimus, et quod facile erat ex
superiore ratione, a tribus brevibus orsi sumus. Quid deinde
sequebatur, nisi ut una longa cum duabus brevibus quot formas ederet
videremus? Visum est; et tres pedes post illum primum, ita ut
oportebat, ordinati sunt. Qui deinceps consequantur nonne per reipsum
videre jam debes, ne omnia minutissimis interrogatiunculis eruamus?
D. Recte dicis: nam quis non videat eos jam sequi, in quibus una
brevis sit, caeterae longae: cui brevi, quia una est, cum superiore
ratione principatus tribuatur, primus erit profecto in his ubi prima
est, secundus ubi secunda, tertius ubi tertia, quae etiam ultima
est. M. Cernis, ut opinor, quibus etiam rationibus dividantur, ut
sibi eorum partes conferri queant. D. Cerno prorsus: nam ille qui
ex una brevi et duabus longis constat, dividi non potest, nisi ita ut
prior pars habeat tria tempora, quae continet brevem et longam;
posterior duo, quae uni longae insunt. Hic autem tertius in eo quidem
priori par est, quod unam patitur divisionem; in eo autem dissimilis,
quod cum ille in tria et duo, iste in duo et tria tempora secatur.
Nam longa syllaba, quae primam tenet partem, duobus temporibus
tenditur: restat longa et brevis, quod est trium temporum spatium.
At vero medius qui habet brevem syllabam mediam, geminam potest
partitionem pati, quia eadem brevis et priori et posteriori parti
tribui potest: idcirco aut in duo et tria, aut in tria et duo
dividitur tempora: quamobrem sesquatorum numerorum ratio tres istos
possidet pedes. M. Omnesne jam trium syllabarum pedes
consideravimus, an aliquid restat? D. Unum reliquum video, qui ex
tribus longis constat. M. Tracta ergo etiam hujus divisionem. D.
Una syllaba et duae, aut duae atque una hujus divisio est; tempora
scilicet duo et quatuor, aut quatuor et duo: quare complicatorum
numerorum ratione istius pedis sibi partes conferuntur.
|
|
