|
13. M. Rem ipsam omnino vidisti: quare jam quoniam comperit ratio
versuum esse duo genera, unum in quo idem numerus semipedum, aliud in
quo dispar in membris sit; diligenter consideremus, si placet, quonam
modo ista imparilitas semipedum ad quamdam parilitatem referatur,
obscuriore aliquantum, sed sane subtilissima ratione numerorum. Nam
quaero ex te, cum duo et tria dicam, quot numeros dicam. D. Duos
scilicet. M. Ergo et duo unus, et tria unus est numerus; et
quemlibet alium dixerimus. D. Ita est. M. Nonne tibi ex hoc
videtur unum cum quolibet numero non absurde posse conferri? Siquidem
unum duo esse non possemus dicere; duo autem unum esse quodammodo: et
item tria et quatuor unum esse, non falso dici potest. D.
Assentior. M. Attende aliud: dic mihi, duo ter ducta, quid
faciunt in summa? D. Sex. M. Num sex et tria totidem sunt? D.
Nullo modo. M. Nunc tria quater ducas velim, summamque
respondeas, D. Duodecim. M. Vides item duodecim plures esse quam
quatuor. D. Et longe sane. M. Jam ne immorer , figenda regula
est: A duobus, et deinceps quoslibet numeros duos constitueris,
minor per majorem multiplicatus, eum excedat necesse est. D. Quis
hoc dubitaverit? Quid enim tam parvum in plurali numero quam duo?
quem tamen numerum si millies duxero, ita excedet mille, ut duplum
fiat. M. Verum dicis: sed constitue unum, et quemlibet deinde
majorem numerum, et quemadmodum in illis faciebamus, minorem per
majorem multiplica, num eodem modo major superabitur? D. Non
plane, sed majori minor aequabitur. Nam unum bis, duo; et unum
decies, decem; et unum millies, mille; et per quemlibet alium
numerum multiplicavero, unum necesse est aeque tur. M. Habet ergo
unum cum caeteris numeris jus quoddam aequalitatis; non modo quod
quicumque numerus est, sed etiam quod toties ductus tantumdem facit.
D. Manifestissimum est.
14. M. Age nunc, refer animum ad semipedum numeros, quibus in
versu fiunt membra inaequalia, et miram quamdam aequalitatem ista quam
tractavimus ratione reperies. Nam, ut opinor, versus minimus
inaequali semipedum numero in membris est duobus, habens semipedes
quatuor et tres, ut in hoc, Hospes ille quem vides; cujus primum
membrum quod est, Hospes ille, secari aequaliter potest in duas
partes binorum semipedum: secundum autem quod est, quem vides, ita
dividitur, ut una pars duos semipedes habeat, altera unum; quod ita
est, quasi duo et duo sint, jure illo aequalitatis, de quo satis
egimus, quod habet unum cum omnibus numeris. Ex quo fit ut ista
divisione tantum sit quodammodo superius membrum quantum posterius.
Itaque ubi fuerint quatuor et quinque semipedes, sicut hoc est,
Roma, Roma, cerne quanta sit; non ita probatur, et propterea
metrum erit potius quam versus, quia ita sunt membra inaequalia ut ad
nullam aequalitatis legem sectione aliqua possint referri. Cernis
quippe, ut opinor, superioris membri quatuor semipedes, Roma,
Roma, in binos posse discedere : quinque autem posteriores, cerne
quanta sit, in duos et tres semipedes dividi; ubi nullo jure apparet
aequalitas. Neque enim possunt aliquo modo tantum valere quinque
semipedes propter duos et tres, quantum quatuor valent; quomodo
invenimus superius in breviore versu tantum valere tres semipedes
propter unum et duo, quantum quatuor valent. An aliquid non es
assecutus, aut non placet? D. Imo vero et manifesta omnia et rata
sunt.
15. M. Age, nunc quinque et tres semipedes consideremus, qualis
est ille versiculus, Phaselus ille quem vides: et videamus quomodo
ista inaequalitas aliquo aequalitatis jure teneatur: nam hoc genus non
solum metrum, sed etiam versum esse, omnes consentiunt. Itaque cum
primum membrum in semipedes duos et tres secueris, et secundum in duos
et unum; conjungas particulas quas in utroque pares inveneris , quia
et in primo membro habemus duo, et in secundo restant duae particulae,
una in tribus semipedibus de priore membro, altera in uno de
posteriore. Has ergo et sociabiliter jungimus, quia unum cum omnibus
habet societatem ; et in summa unum et tria, quatuor fiunt, quod est
tantumdem quantum duo et duo. Per hanc igitur sectionem etiam quinque
et tres semipedes ad concordiam rediguntur. Sed responde, utrum
intellexeris. D. Ita vero, et admodum probo.
|
|
