|
Suum Erasmus de opusculi hujus auctore judicium tulit in haec verba:
Augustini non esse phrasis arguit, congruens cum ea quam habent
libelli superiores. Porro libelli superiores in Erasmiana editione
sunt, de Continentia, de Substantia dilectionis, de Fide rerum
invisibilium, etc., quos ipse libellos perinde ob phrasim rejiciendos
et Hugoni Victorino tribuendos censuit. Stilus quidem hujus opusculi
idem est, fatemur, ac libri de Continentia, et sententiae ac loca
passim sunt quam simillima. At certe praedictum de Continentia
librum, cui opusculum de Patientia apud Erasmum proxime subjungitur,
Augustini esse demonstratur supra, in Admonitione praefixa eidem
libro, col. 347-348. Quod ibi observamus, librum de
Continentia sermonem quemdam esse, id etiam juvat annotare de
subsequente opusculo, sub cujus initium Augustinus ita loquitur,
cap. 1: Nunc itaque humana patientia, quam capere possumus et
habere debemus, cujusmodi sit . . . . . quantum patitur brevitas
praesentis sermonis expediam. Et infra, cap 3: Intueamur ergo,
charissimi, etc. Hinc intelligitur quare ejusmodi opuscula in eos
quos habemus Retractationum libros non retulerit Augustinus, qui
videlicet aliud Retractationum opus ad recensendos Sermones suos et
Epistolas meditabatur. Qua de re in epistola 224 ad
Quodvultdeum, n. 2, scribit: Duo volumina jam absolveram,
retractatis omnibus libris meis, etc. Restabant epistolae, deinde
tractatus populares, quas Graeci homilias vocant. Verum opusculum
utrumque de Continentia et de Patientia memorat Augustinus, suum que
esse agnoscit in epistola 231, n. 7, ad Darium. Hoc maxime
testimonium Augustini ipsius prohibet ne in dubiis opusculis numeremus
subsequentem librum, in cujus stilo nos revera non parum movebat genus
orationis, quae desinit plerumque ac studiose admodum terminatur simili
verborum sono. Exemplo sit illud ex capite 12, ubi cum Adam Job
ita comparatur: Cautior fuit iste in doloribus, quam ille in
nemoribus: ille victus est in deliciis, iste vicit in poenis;
consensit ille oblectamentis, non cessit iste tormentis.
Caeterum hic liber doctrinam Augustini germanam refert, nihilque
penitus habet aut contrarium aut minus ei consentaneum. In capite
13, Donatistae sibi ipsis mortem afferentes tacito eorum nomine
reprehenduntur: quo loco si quidem non respondetur ad Raziae
exemplum, quod ex libro Machabaeorum secundo proferre illi coeperunt
anno 420, conjectare hinc licet habitum esse sermonem ante id
tempus. Postea etiam in capite 15, ubi contra divinae gratiae
adversarios disputatur, parcitur adhuc Pelagianorum nomini; quos
quidem ab anno 418 solet Augustinus palam et nominatim arguere.
In capite 26, haesitare quosdam intelligimus, quia dicitur laudanda
schismatici patientia, qui non ex charitate, sed ex timore gehennae
patitur, ne Christum neget, atque haec putatur ipsi nonnihil
profutura, ut tolerabilior sit ejus damnatio. Sed hoc profecto
nequaquam alienum est ab Augustino, qui de ipso infideli Fabritio in
lib. 4 contra Julianum, cap. 3, dicit: Minus enim Fabritius
quam Catilina punietur, non quia iste bonus, sed quia ille magis
malus, et minus impius quam Catilina Fabritius, non veras virtutes
habendo, sed a veris virtutibus non plurimum deviando. Et lib. de
Spiritu et Littera, cap. 27. explicans locum Apostoli ad
Romanos, cap. 2, V\ 14: Si autem, inquit, hi qui
naturaliter quae legis sunt faciunt, nondum sunt habendi in numero
eorum quos Christi justificat gratia, sed in eorum potius quorum etiam
impiorum, nec Deum verum veraciter justeque colentium, quaedam tamen
facta vel legimus, vel novimus, vel audimus, quae secundum justitiae
regulam non solum vituperare non possumus, veram etiam merito recteque
laudamus: quanquam si discutiatur quo fine fiant, vix inveniuntur quae
justitiae debitam laudem defensionemve mereantur, etc.
|
|
