|
54. E. Cogor omnino, aut scientiam bestiis non concedere, aut
nihil recusare, quin mihi merito anteponantur. Sed, quaeso, explica
illud, quod de cane Ulyssis commemoravi, qualenam sit: nam ejus
admiratione commotus tam inaniter latravi. A. Quid autem hoc putas
esse, nisi vim quamdam sentiendi, non sciendi? Sensu enim nos
bestiae multae superant, cujus rei causam non hic locus est ut
quaeramus; mente autem, ratione, scientia, nos illis Deus
praeposuit. Sed ille sensus ea quibus tales animae delectantur,
accedente consuetudine cujus magna vis est, potest discernere; atque
eo facilius, quod anima belluarum magis corpori affixa est, cujus illi
sunt sensus quibus utitur ad victum voluptatemque, quam ex eodem illo
corpore capit. Humana vero anima per rationem atque scientiam, de
quibus agimus, quod sunt ista longe praestantiora sensibus, suspendit
se a corpore quantum potest, et ea quae intus est, libentius fruitur
voluptate; quantoque in sensus declinat, tanto magis similiorem
hominem pecori facit. Inde est quod etiam pueri vagientes, quanto
alieniores a ratione sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam
contactum conjunctionemque nutricum, nec odorem aliarum possunt
sustinere, cum quibus consuetudo non fuit.
55. Quamobrem, quamvis aliud ex alio inciderit, libenter tamen in
eo sermone demoror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas
cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et
repuerascat Deo: quod est novum hominem fieri, vetere exuto; a quo
incipere propter neglectam Dei legem certa est necessitas, quo neque
verius neque secretius quidquam Scripturis divinis continetur. Vellem
hinc plura dicere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio,
ut nihil aliud agerem quam redderer mihi, cui me maxime debeo (1
Retract., cap. 8, n. 3): atque ita Deo fieri, quod ait
Horatius, Amicum mancipium domino (Serm. lib. 2, satira 1,
v. 2, 3). Quod omnino fieri non potest, nisi ad ejus reformemur
imaginem, quam nobis ut pretiosissimum quiddam et charissimum
custodiendam dedit, dum nos ipsos nobis tales dedit, qualibus nihil
possit praeter ipsum anteponi. Hac autem actione nihil mihi videtur
operosius, et nihil est cessationi similius: neque tamen eam suscipere
aut implere animus potest, nisi eo ipso adjuvante cui redditur. Unde
fit ut homo ejus clementia reformandus sit, cujus bonitate ac potestate
formatus est.
56. Sed ad propositum redire cogimur. Quare vide utrum tibi jam
probatum sit, feras non habere scientiam, totamque illam velut
imaginem scientiae, quam miramur, vim esse sentiendi. E. Probatum
sane; et si quid de hoc diligentius quaerendum est, aliud tempus
aucupabor: nunc nosse cupio quid hinc conficias.
|
|
