LIBER EXHORTATIONIS VULGO DE SALUTARIBUS DOCUMENTIS AD QUEMDAM COMITEM


ADMONITIO IN SUBSEQUENTEM LIBRUM.

Paulino Forojuliensi seu Aquileiensi patriarchae erit tandem aliquando restitutus hicce liber, auctoritate Colbertini cujusdam optimae notae et antiquissimae scripturae codicis. Scribebat sub octavi saeculi finem Paulinus Forojuliensis, anno saeculi noni secundo forte vel tertio denatus. Mox vero ipsi in saeculo eodem nono ademptum videmus hoc opus, ut supponeretur Augustino. Nam Theodericense exstat annorum, nisi fallimur, octingentorum exemplar, titulum hunc a prima manu scriptum in fronte libri habens: Liber exhortationis sancti Augustini ad quemdam comitem charissimum sibi. Citatur a Gratiano, de Poenit. dist. 2, cap. Si quis; ibique, uti et apud Trithemium, Augustini ad Julianum comitem epistola nuncupatur: quo sub titulo etiam inter Augustini epistolas locum habuit in prima editione earum Amerbachiana. Et quidem liber in caeteris fere codicibus Mss. quos Theodericensi posteriores omnes invenimus, ad quemdam comitem sibi amicissimum praenotatur: cui titulo favet illud quod in capite 62 legitur, Cujus (judicis Christi) palatium auro argentoque nullus episcopus, nec abbas, nec comes corrumpere poterit. At Juliani comitis nomen vix unus et alter codex in libri fine adscriptum habet. Et vero suspicamur missum potius librum ad Aericum ducem sive comitem, quae dignitatum nomina de eodem promiscue usurpata olim esse reperies in Vita sancti Eligii, lib. 2, cap. 59, et in lib. 1 Chronici Casauriensis. Suspicionem hanc injecit Alcuinus in epist. 94, sic Aerico scribens: Plura tibi, vir venerande, de christianae pietatis observatione forte scripsissem, si tibi doctor egregius et pius coelestis vitae praeceptor, Paulinus meus praesto non esset, de cujus corde emanat fons viventis aquae in vitam salientis aeternam. Illum habeas tibi salutis aeternae consiliatorem. Legerat Paulinus Prosperi, seu verius Juliani Pomerii opus de Contemplativa vita, quo ex fonte ea fere omnia hausit, quae hic a capite decimo ad vigesimum usque comprehenduntur. Recognovimus hunc librum ad veteres codices Theodericensem, Pratellensem, Audoenensem, Cygirannensem, Corbeiensem, Victorinum et alios, quorum ope glossemata in editis hinc inde inspersa aut removimus omnino, aut ad calcem paginarum, inter lectiones Variantes transtulimus, aut certe appositis ansulis separavimus. Sed praesertim subsidio fuit ad abstergenda errata praestantissimus ille bibliothecae Colbertinae codex, aevo ipso Paulini, sicuti videtur, exaratus: quo in codice liber hunc in modum inscribitur: Sermo beati Paulini Forojuliensis episcopi. Cuidam amico suo in saeculo militanti pacem et prosperitatem, salutem et gaudium sempiternum optat in Domino Jesu Christo Salvatore nostro.