|
29. Esto, inquit, adversario tuo benevolus
cito dum es in via cum eo; ne forte te tradat adversarius judici, et
judex tradat te ministro, et in carcerem mittaris. Amen dico tibi,
non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem. Judicem
intelligo: Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit
Filio (Joan. V, 22). Ministrum intelligo: Et Angeli,
inquit, ministrabant ei (Matth. IV, 11): et cum Angelis suis
venturum credimus ad judicandos vivos et mortuos. Carcerem intelligo;
poenas videlicet tenebrarum, quas alio loco exteriores vocat (Id.
VIII, 12): credo propterea quod intrinsecus sit in ipsa mente,
vel etiam si quid secretius cogitari potest, gaudium divinorum
praemiorum; de quo dicitur servo bene merito, Intra in gaudium
Domini tui (Id. XXV, 23): quemadmodum etiam in hac
ordinatione reipublicae, vel a secretario, vel a praetorio judicis
extra mittitur qui in carcerem truditur.
30. De solvendo autem novissimo quadrante, potest non absurde
intelligi aut pro eo positum quod nihil relinquitur impunitum; sicut
loquentes etiam dicimus, Usque ad faecem, cum volumus exprimere
aliquid ita exactum, ut nihil relinqueretur: vel ut significarentur
nomine quadrantis novissimi, terrena peccata. Quarta enim pars
distinctorum membrorum hujus mundi, et ea novissima, terra invenitur,
ut incipias a coelo, secundum aerem numeres, aquam tertiam, quartam
terram. Potest ergo convenienter videri dictum, Donec solvas
novissimum quadrantem, donec luas terrena peccata: hoc enim et
peccator audivit, Terra es, et in terram ibis (Gen. III,
19). Donec solvas autem quod dictum est, miror si non eam
significat poenam quae vocatur aeterna. Unde enim solvitur illud
debitum, ubi jam non datur poenitendi et correctius vivendi locus?
Ita enim fortasse hic positum est, Donec solvas, quomodo in illo ubi
dictum est, Sede ad dexteram meam, donec ponam omnes inimicos tuos
sub pedibus tuis (Psal. CIX, 1); non enim cum fuerint inimici
sub pedibus positi, desinet ille sedere ad dexteram: aut illud
Apostoli, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos
suos sub pedibus suis (I Cor. XV, 25); non enim cum positi
fuerint, desinet regnare. Quemadmodum ergo ibi intelligitur, de quo
dictum est, Oportet eum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus
suis, semper regnaturum, quoniam semper illi erunt sub pedibus: ita
hic accipi potest, de quo dictum est, Non exies inde, donec solvas
novissimum quadrantem, semper non exiturum esse; quia semper solvit
novissimum quadrantem, dum sempiternas poenas terrenorum peccatorum
luit. Neque ita hoc dixerim, ut diligentiorem tractationem videar
ademisse de poenis peccatorum, quomodo in Scripturis dicantur
aeternae: quanquam quolibet modo vitandae sunt potius quam sciendae.
31. Sed videamus jam quis sit ipse adversarius, cui jubemur esse
benevoli cito, cum sumus cum illo in via. Aut enim diabolus est, aut
homo, aut caro, aut Deus, aut praeceptum ejus. Sed diabolo non
video quomodo jubeamur benevoli esse, id est concordes aut
consentientes. Namque alii quod graece positum est EYNOON,
interpretati sunt concors, alii consentiens: sed neque benevolentiam
diabolo jubemur exhibere; ubi enim benevolentia, ibi amicitia: neque
quisquam dixerit amicitiam cum diabolo esse faciendam; neque concordare
cum illo expedit, cui semel renuntiando bellum indiximus, et quo victo
coronabimur; neque consentire illi jam oportet, cui si nunquam
consensissemus, nunquam in istas incidissemus miserias. De homine
autem, quanquam jubeamur cum omnibus, quantum in nobis est, pacem
habere, ubi utique et benevolentia, et concordia, et consensio potest
intelligi; non video tamen quomodo accipiam ab homine nos judici
tradi, ubi Christum judicem intelligo, ante cujus tribunal omnes
oportet exhiberi, sicut dicit Apostolus (II Cor. V, 10):
quomodo ergo judici traditurus est, qui ante judicem pariter
exhibebitur? Aut si propterea traditur quisque judici, quia hominem
laesit, quamvis illo non tradente qui laesus est; multo commodius
accipitur a lege ipsa reum tradi judici, contra quam fecit, cum
hominem laederet. Quia et si occidendo quis nocuerit homini, non erit
jam tempus quo concordet cum eo; quia jam non est cum illo in via, id
est in hac vita: nec tamen ideo non sanabitur poenitendo, et ad illius
misericordiam cum sacrificio tribulati cordis refugiendo qui donat
peccata conversis ad se, et qui plus gaudet de uno poenitente, quam de
nonaginta novem justis (Luc. XV, 7). Carni vero multo minus
video quomodo benevoli vel concordes vel consentientes esse jubeamur.
Magis enim peccatores amant carnem suam, et concordant cum illa, et
consentiunt ei: qui vero eam servituti subjiciunt, non ipsi ei
consentiunt, sed eam sibi consentire cogunt.
32. Fortasse ergo jubemur Deo consentire, et illi esse benevoli,
ut ei reconciliemur, a quo peccando aversi sumus, ut adversarius
noster dici possit. Quibus enim resistit, recte dicitur eorum
adversarius: Deus enim superbis resistit, humilibus autem dat gratiam
(Jacobi IV, 6); et, Initium omnis peccati superbia; initium
autem superbiae hominis, apostatare a Deo (Eccli. X, 15,
14): et Apostolas dicit, Si enim cum inimici essemus,
reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis
reconciliati salvi erimus in vita ipsius (Rom. V, 10). Ex quo
intelligi potest, nullam naturam malam inimicam Deo esse,
quandoquidem ipsi reconciliantur qui inimici fuerunt. Quisquis ergo in
hac via, id est in hac vita, non fuerit reconciliatus Deo per mortem
Filii ejus, tradetur judici ab illo; quia Pater non judicat
quemquam, sed omne judicium dedit Filio: atque ita caetera quae in
hoc capitulo scripta sunt consequuntur, de quibus jam tractavimus.
Unum solum est quod huic intellectui difficultatem facit, quomodo
possit recte dici in via nos esse cum Deo, si hoc loco ipse
accipiendus est adversarius impiorum, cui jubemur cito reconciliari:
nisi forte quia ipse ubique est, nos etiam cum in hac via sumus, cum
illo utique sumus. Si enim ascendero in coelum, inquit, tu ibi es;
si descendero in infernum, ades; si recipiam pennas meas in directum,
et habitabo in novissima maris; etenim illuc manus tua deducet me, et
continebit me dextera tua (Psal. CXXXVIII, 8-10). Aut
si non placet impios dici esse cum Deo, quanquam nusquam non praesto
sit Deus; quemadmodum non dicimus caecos esse cum luce, tametsi
oculos eorum lux circumfundat; unum reliquum est, ut hic adversarium
praeceptum Dei, intelligamus. Quid enim sic adversatur peccare
volentibus quam praeceptum Dei, id est lex ejus et Scriptura divina,
quae data est nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscum in via, cui non
oportet contradicere, ne nos tradat judici; sed ei oportet consentire
cito? Non enim quisquam novit quando de hac vita exeat. Quis autem
consentit Scripturae divinae, nisi qui legit vel audit pie, deferens
ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit
quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem
suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur:
quod vero aut obscurum, aut absurdum illi sonat, non inde concitet
contradictionum certamina, sed oret ut intelligat; benevolentiam tamen
et reverentiam tantae auctoritati exhibendam esse meminerit? Sed quis
hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et
cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis
accesserit? Beati ergo mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt
terram. Videamus sequentia.
|
|
