|
1. Misericordiam, usque ad cujus
tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio,
unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi
quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet,
quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest.
Huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subrepere
sordes aliquas de his rebus quae ipsas bonas nostras actiones comitari
solent, veluti est laus humana. Si quidem non recte vixere,
perniciosum est: recte autem vivere, et nolle laudari, quid est aliud
quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores,
quanto minus placet recta vita hominum? Si ergo inter quos vivis, te
recte viventem non laudaverint, illi in errore sunt: si autem
laudaverint, tu in periculo; nisi tam simplex cor habueris et mundum,
ut ea quae recte facis, non propter laudes hominum facias; magisque
illis recta laudantibus gratuleris, quibus id quod bonum est placet,
quam tibi ipsi; quia recte viveres, etiam si nemo laudaret: ipsamque
laudem tuam tunc intelligas utilem esse laudantibus, si non teipsum in
tua bona vita, sed Deum honorent, cujus sanctissimum templum est
quisquis vivit bene; ut illud impleatur quod ait David, In Domino
laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur (Psal.
XXXIII, 3). Pertinet ergo ad oculum mundum non intueri in
recte faciendo laudes hominum, et ad eas referre quod recte facis, id
est, propterea recte facere aliquid, ut hominibus placeas. Sic enim
etiam simulare bonum libebit, si non attenditur nisi ut homo laudet;
qui quoniam videre cor non potest, potest etiam falsa laudare. Quod
qui faciunt, id est, qui bonitatem simulant, duplici corde sunt.
Non ergo habet simplex, id est, mundum cor, nisi qui transcendit
humanas laudes, et illum solum intuetur, cum recte vivit, et ei
placere nititur, qui conscientiae solus inspector est. De cujus
conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto
humanas laudes minus desiderat.
2. Cavete ergo, inquit, facere justitiam vestram coram hominibus,
ut videamini ab eis: id est, cavete hoc animo juste vivere, et ibi
constituere bonum vestrum, ut vos videant homines. Alioquin mercedem
non habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est: non si ab
hominibus videamini; sed si propterea juste vivatis, ut ab hominibus
videamini. Nam ubi erit, quod in principio sermonis hujus dictum
est, Vos estis lumen mundi? Non potest civitas abscondi super montem
constituta; neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed
super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sic luceat
lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra. Sed non
ibi constituit finem; addidit enim, et glorificent Patrem vestrum,
qui in coelis est (Matth. V, 14-16). Hic autem, quia hoc
reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est, si propterea
recte faciamus, ut tantum videamur ab hominibus; posteaquam dixit,
Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis,
nihil addidit. In quo apparet, non hoc eum prohibuisse ut recte fiat
coram hominibus, sed ne ob id forte recte fiat coram hominibus, ut
videamur ab eis, id est, ut hoc intueamur, et ibi finem nostri
propositi collocemus.
3. Nam et Apostolus dicit, Si adhuc hominibus placerem, Christi
servus non essem (Galat. I, 10); cum alio loco dicat, Placete
omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo (I Cor.
X, 32, 33). Quod qui non intelligunt, contrarium putant; cum
ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut
placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat
convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Itaque et non se placere
hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur:
et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur
tanquam merces recte factorum; sed quia Deo placere non posset, qui
non se iis quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem
illum qui sibi non placuerit, nullo pacto quisquam potest. Sicut ergo
non absurde loqueretur, qui diceret, In hac opera qua navem quaero,
non navem quaero, sed patriam: sic et Apostolus convenienter
diceret, In hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed
Deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero ut me imitentur,
quos salvos fieri volo. Sicut dicit de oblatione quae fit in sanctos,
Non quia quaero datum, sed inquiro fructum (Philpp. IV, 17):
id est, Quod quaero datum vestrum, non hoc quaero, sed fructum
vestrum. Hoc enim indicio apparere poterat quantum profecissent in
Deum, cum id libenter offerrent , quod non propter gaudium de
muneribus, sed propter communionem charitatis ab eo quaerebatur.
4. Quanquam et cum addit, et dicit, Alioquin mercedem non
habebitis apud Patrem vestrum qui in coelis est, nihil aliud
demonstrat nisi id nos cavere oportere, ne humanam laudem pro nostrorum
operum mercede quaeramus, id est, ea nos beatos effici arbitremur.
|
|
