CAPUT L. Meditatio quid. Scientia. Compunctio. Devotio. Oratio. Affectus.

Scientia sui aliis praeponenda. Meditatio siquidem parit scientiam, scientia compunctionem, compunctio devotionem, devotio perficit orationem. Meditatio est frequens cogitatio, curiosa et sagax obscura investigare, et occulta ad notitiam trahere. Scientia est quando homo ad cognitionem sui assidua meditatione illuminatur. Compunctio est quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum; humilis ex conscientia infirmitatis propriae, pius ex consideratione divinae clementiae. Oratio est mentis devotio, id est, conversio in Deum per pium et humilem affectum. Affectus est spontanea quaedam ac dulcis ipsius animi ad Deum inclinatio. Nil enim ita Deum inclinat ad pietatem et misericordiam, quemadmodum purus mentis affectus.

Scientiam coelestium et terrestrium rerum laudare atque amare solent homines; sed multo meliores sunt, qui huic scientiae praeponunt noscere semetipsos. Laudabilior siquidem animus est, cui nota est miseria sua, quam qui ea non respecta, vias siderum et naturas rerum scrutatur. Qui vero jam in Deum evigilavit Spiritus sancti calore excitatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, et invenit se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognoscit; dulce habet flere, eumque precari, ut sui misereatur, totamque ejus miseriam exuat. Hunc itaque egentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat. Praeposuit enim scientiam scientiae, id est, scire se ipsum et infirmitatem suam, magis quam scire vires herbarum, et naturas animalium: et hanc apponendo scientiam, apposuit et dolorem, dolorem scilicet peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et visionis Dei, quem cernere finis : cui est gloria in saecula saeculorum. Amen . Dolet qui tenetur exsilio, quia differtur a regno. Dolet dum recordatur quae et quanta mala fecit, et quam intolerabiles poenas pro illis passurus sit.