|
7. Quomodo fit haec unitas. Voluntas vero illa quae hac atque illac
fert et refert aciem formandam, conjungitque formatam, si ad
interiorem phantasiam tota confluxerit, atque a praesentia corporum
quae circumjacent sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi
aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem
penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis
expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris
corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum
homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi,
etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus
actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a
quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in
cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam
genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus suum, et
tantum valet ad indumenti qualitatem vertendam atque mutandam, quomodo
homo afficiatur indutus, qui cohaeret indumento suo. Ex eodem genere
affectionis etiam illud est, quod in somnis per imagines ludimur. Sed
plurimum differt, utrum sopitis sensibus corporis, sicuti sunt
dormientium, aut ab interiore compage turbatis, sicuti sunt
furentium, aut alio quodam modo alienatis, sicuti sunt divinantium,
vel prophetantium, animi intentio quadam necessitate incurrat in eas
quae occurrunt imagines, sive ex memoria, sive alia aliqua occulta
vi, per quasdam spirituales mixturas similiter spiritualis
substantiae; an sicut sanis atque vigilantibus interdum contingit, ut
cogitatione occupata voluntas se avertat a sensibus, atque ita formet
animi aciem variis imaginibus sensibilium rerum, tanquam ipsa
sensibilia sentiantur. Non tantum autem cum appetendo in talia
voluntas intenditur, fiunt istae impressiones imaginum; sed etiam cum
devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae fugiat.
Unde non solum cupiendo, sed etiam metuendo, infertur vel sensus
ipsis sensibilibus, vel acies animi formanda imaginibus sensibilium.
Itaque aut metus aut cupiditas quanto vehementior fuerit, tanto
expressius formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco
adjacet, sive cogitantis ex imagine corporis quae memoria continetur.
Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad
animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis
visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio
cogitantis ad imaginem corporis in memoria constitutam ex qua formatur
acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum
visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis
eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad
copulandam imaginem corporis quae est in memoria, et visionem
cogitantis, id est, formam quam cepit acies animi rediens ad
memoriam: ut fiat et hic quaedam unitas ex tribus, non jam naturae
diversitate discretis, sed unius ejusdemque substantiae; quia hoc
totum intus est, et totum unus animus.
|
|
