|
16. Causa originalis omnium a Deo. Aliud est enim ex intimo ac
summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, quod qui
facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo
viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut
tunc vel tunc, sic vel sic exeat quod creatur. Ista quippe
originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam
creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres
gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium:
quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec
oritur, nec moritur aliquid, nec incipit esse, nec desinit.
Adhibere autem forinsecus accedentes causas, quae tametsi non sunt
naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto
naturae sinu abdita continentur, erumpant et foris creentur quodam modo
explicando mensuras et numeros et pondera sua quae in occulto acceperunt
ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit (Sap.
XI, 21); non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt,
sicut exemplo agriculturae supra docui.
17. Sed ne de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod habent
spiritum vitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt,
vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines
noverunt, ex quibus herbis, aut carnibus, aut quarumcumque rerum
quibuslibet succis aut humoribus, vel ita positis, vel ita obrutis,
vel ita contritis, vel ita commixtis, quae animalia nasci soleant:
quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum,
si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel
illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro subtilitate sui
sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt, unde ranae
serpentesque nascantur, et haec per certas et notas temperationum
opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant?
Sed illa homines quae solent ab hominibus fieri, non mirantur. Quod
si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa
animantia tam cito facta sunt; attendat quemadmodum et ista pro modulo
facultatis humanae ab hominibus procurentur. Unde enim fit ut eadem
corpora citius vermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus
quam in frigidioribus locis? Sed haec ab hominibus tanto difficilius
adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates, et corporum
mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis
vicinas causas ab elementis contrahere, quanto facilius est, tanto
mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates.
18. Sed non est creator, nisi qui principaliter ista format. Nec
quisquam hoc potest, nisi ille penes quem primitus sunt omnium quae
sunt mensurae, numeri, et pondera: et ipse est unus creator Deus,
ex cujus ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli si
permitterentur, ideo non possint quia non permittuntur. Neque enim
occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas muscas, qui
ranas serpentesque fecerunt, nisi quia major aderat dominatio
prohibentis Dei per Spiritum sanctum, quod etiam ipsi magi confessi
sunt, dicentes, Digitus Dei est hoc (Exod. VII, 12, et
VIII, 7, 18, 19). Quid autem possint per naturam, nec
possint per prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditionem
facere non sinantur; homini explorare difficile est, imo vero
impossibile, nisi per illud donum Dei, quod Apostolus commemorat
dicens, Alii dijudicatio spirituum (I Cor. XII, 10).
Novimus enim hominem posse ambulare, et neque hoc posse si non
permittatur, volare autem non posse etiamsi permittatur. Sic et illi
angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus
ex imperio Dei: quaedam vero non possunt, nec si ab eis
permittantur; quia ille non permittit, a quo illis est talis naturae
modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit,
quae concessit ut possint.
19. Exceptis igitur illis, quae usitatissimo transcursu temporum in
rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque
siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum
innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae,
fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus et
aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara
sunt, sicut defectus luminum, et species inusitatae siderum, et
monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus,
quorum quidem prima et summa causa non est nisi voluntas Dei: unde et
in Psalmo, cum quaedam hujus generis essent commemorata, Ignis,
grando, nix, glacies, spiritus tempestatis; ne quis ea vel
fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus, vel etiam
spiritualibus, tamen praeter voluntatem Dei existentibus agi
crederet, continuo subjecit, Quae faciunt verbum ejus (Psal.
CXLVIII, 8):
|
|
