|
27. Mittens et missus aequalis. Filius cur dicitur missus a
Patre. De missione Spiritus sancti, quomodo et a quo missus sit.
Pater totius deitatis principium. Si autem secundum hoc missus a
Patre Filius dicitur, quia ille Pater est, ille Filius, nullo
modo impedit ut credamus aequalem Patre esse Filium et
consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non
quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius;
ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est
ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio.
Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius
quia Verbum caro factum est (Id. I, 3, 18, 14), sed ideo
missus ut Verbum caro fieret, et per praesentiam corporalem illa quae
scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo missus
intelligatur quod Verbum factum est , sed et Verbum missum ut homo
fieret: quia non secundum imparem potestatem vel substantiam vel
aliquid quod in eo Patri non sit aequale missus est; sed secundum id
quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. Verbum enim Patris
est Filius, quod et Sapientia ejus dicitur. Quid ergo mirum si
mittitur, non quia inaequalis est Patri, sed quia est manatio quaedam
claritatis omnipotentis Dei sincera ? Ibi autem quod manat et de quo
manat unius ejusdemque substantiae est. Neque enim sicut aqua de
foramine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod
dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est,
quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux
est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere,
Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae
manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista,
facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur.
Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam
genuit (hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec
credendum est aliquem ausurum), illi cogitationi occurrit Scriptura,
qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua
manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est,
lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem. Si enim haec minor est,
obscuritas illius est, non candor illius. Si autem major est, non ex
ea manat: non enim vinceret de qua genita est. Quia ergo ex illa
manat, non est major quam illa: quia vero non obscuritas illius, sed
candor illius est, non est minor; aequalis est ergo. Neque hoc
movere debet, quia dicta est manatio quaedam claritatis omnipotentis
Dei sincera: tanquam ipsa non sit omnipotens, sed omnipotentis
manatio. Mox enim de illa dicitur, Et cum sit una, omnia potest
(Sap. VII, 25 27). Quis est autem omnipotens, nisi qui
omnia potest? Ab illo itaque mittitur, a quo emanat. Sic enim
expetitur ab illo qui amabat eam et desiderabat. Emitte, inquit,
illam de sanctis coelis tuis, et mitte illam a sede magnitudinis tuae,
ut mecum sit, et mecum laboret (Id. IX, 10), id est, Doceat
me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt . Sed
aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo.
In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas
constituit (Id. VII, 27), sicut etiam implet sanctos
Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum
autem venit plenitudo temporis missa est (Galat. IV, 4), non ut
impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium
Patris annuntiabat, quod et ipsius erat; nec ut esset cum hominibus
aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut
ipsum Verbum caro fieret, id est, homo fieret: in quo futuro
revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus
esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati
sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium,
sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum,
quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit
Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo,
assumptum est in gloria (I Tim. III, 16).
28. Ab illo ergo mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo
mittitur de quo natum est: mittit qui genuit, mittitur quod genitum
est. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque
percipitur, quantum cognosci et percipi potest pro captu vel
proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae rationalis. Non
ergo eo ipso quo de Patre natus est, missus dicitur Filius: sed vel
eo quod apparuit huic mundo Verbum caro factum; unde dicit, Exivi a
Patre, et veni in hunc mundum (Joan. XVI, 28): vel eo quod
ex tempore cujusquam mente percipitur, sicut dictum est, Mitte
illam, ut mecum sit, et mecum laboret. Quod ergo natum est ab
aeterno, aeternum est: Candor est enim lucis aeternae. Quod autem
mittitur ex tempore, a quoquam cognoscitur. Sed cum in carne
manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in
plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei
non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet
in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per
stultitiam praedicationis salvos facere credentes (I Cor. I,
21); ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis (Joan. I,
5, 14). Cum autem ex tempore cujusque profectus mente
percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum: neque enim
sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia
et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus,
capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justorum spiritus, etiam
adhuc in hac carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in
hoc mundo. Sed Pater cum ex tempore a quoquam cognoscitur, non
dicitur missus: non enim habet de quo sit , aut ex quo procedat.
Sapientia quippe dicit, Ego ex ore Altissimi prodivi (Eccli.
XXIV, 5); et de Spiritu sancto dicitur, A Patre procedit
(Joan. XV, 26): Pater vero, a nullo.
29. Sicut ergo Pater genuit, Filius genitus est: ita Pater
misit, Filius missus est. Sed quemadmodum qui genuit et qui genitus
est, ita et qui misit et qui missus est unum sunt; quia Pater et
Filius unum sunt (Id. X, 30). Ita etiam Spiritus sanctus
unum cum eis est; quia haec tria unum sunt. Sicut enim natum esse est
Filio, a Patre esse; ita mitti est Filio, cognosci quod ab illo
sit. Et sicut Spiritui sancto donum Dei esse, est a Patre
procedere ita mitti, est cognosci quia ab illo procedat . Nec
possumus dicere quod Spiritus sanctus et a Filio non procedat: neque
enim frustra idem Spiritus et Patris et Filii Spiritus dicitur.
Nec video quid aliud significare voluerit, cum sufflans in faciem
discipulorum ait: Accipite Spiritum sanctum (Joan. XX, 22).
Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi
procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit; sed
demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et
a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim dementissimus
dixerit, alium fuisse Spiritum quem sufflans dedit, et alium quem
post ascensionem suam misit (Act. II, 1-4)? Unus enim est
Spiritus Dei, Spiritus Patris et Filii, Spiritus sanctus, qui
operatur omnia in omnibus (I Cor. XII, 6). Sed quod bis
datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco,
quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem
ego mittam vobis a Patre (Joan. XV, 26); ostendit Spiritum
et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mittet Pater,
addidit, in nomine meo (Id. XIV, 26); non tamen dixit,
Quem mittet Pater a me: quemadmodum dixit, Quem ego mittam vobis a
Patre: videlicet ostendens quod totius divinitatis, vel, si melius
dicitur, deitatis, principium Pater est. Qui ergo a Patre procedit
et Filio, ad eum refertur a quo natus est Filius. Et quod dicit
evangelista, Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat
glorificatus (Id. VII, 39): quomodo intelligitur, nisi quia
certa illa Spiritus sancti datio vel missio post clarificationem
Christi futura erat, qualis nunquam antea fuerat? Neque enim antea
nulla erat, sed talis non fuerat. Si enim antea Spiritus sanctus non
dabatur, quo impleti Prophetae locuti sunt? cum aperte Scriptura
dicat, et multis locis ostendat, Spiritu sancto eos locutos fuisse:
cum et de Joanne Baptista dictum sit, Spiritu sancto replebitur jam
inde ab utero matris suae: et Spiritu sancto repletus Zacharias
invenitur pater ejus, ut de illo talia diceret; et Spiritu sancto
Maria, ut talia de Domino quem gestabat utero, praedicaret (Luc.
I, 15, 41-79); Spiritu sancto Simeon et Anna, ut
magnitudinem Christi parvuli agnoscerent (Id. II, 25-38):
quomodo ergo Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nondum erat
clarificatus; nisi quia illa datio, vel donatio, vel missio Spiritus
sancti habitura erat quamdam proprietatem suam in ipso adventu, qualis
antea nunquam fuit? Nusquam enim legimus, linguis quas non noverant
homines locutos, veniente in se Spiritu sancto, sicut tunc factum
est, cum oporteret ejus adventum signis sensibilibus demonstrari, ut
ostenderetur totum orbem terrarum atque omnes gentes in linguis variis
constitutas, credituras in Christum per donum Spiritus sancti; ut
impleretur quod in Psalmo canitur, Non sunt loquelae neque sermones,
quorum non audiantur voces eorum; in omnem terram exivit sonus eorum,
et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 4, 5).
30. Verbo itaque Dei ad unitatem personae copulatus, et quodam
modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est
in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius
hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare
antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare, ut ipsa esset.
|
|
