|
1. Quid a Deo, quid a lectore auctor exposcat. In Deo nihil
mutabilis et corporei cogitandum. Hinc jam exordiens ea dicere, quae
dici ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni
modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate
cogitamus , longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut
est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulus
apostolus hic erat, per speculum et in aenigmate videatur (I Cor.
XIII, 12), primum ab ipso Domino Deo nostro, de quo semper
cogitare debemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando
reddenda est omni tempore benedictio (Psal. XXXIII, 1), et
cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda
atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor
sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab
his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis
voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius
intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt:
sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non
possunt.
2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe
credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et
invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente dicuntur, non ex
consuetudine visibilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum
esse metienda. Sed cum in his etiam quae nostris corporalibus adjacent
sensibus, vel quod nos ipsi in interiore homine sumus, scientia
comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in
illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit;
non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius
Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo intellectu Deum capit
homo, qui ipsum intellectum suum quo eum vult capere nondum capit? Si
autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura
melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores
colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis
distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid
ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo, quo in natura nostra
nihil melius invenimus, id est, in nostro intellectu, quo sapientiam
capimus quantum capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore
nostro, non debemus in illo quaerere, quod longe melius est meliore
nostro: ut sic intelligamus Deum, si possumus, quantum possumus,
sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia
creatorem, sine situ praesidentem , sine habitu omnia continentem,
sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui
mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita
cogitat, etsi nondum potest omni modo invenire quid sit; pie tamen
cavet, quantum potest, aliquid de eo sentire quod non sit.
|
|
