|
11. Attributa per Hilarium singulis personis. Trinitas in rebus
factis repraesentatur. Quidam cum vellet brevissime singularum in
Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in
Patre, species in Imagine, usus in Munere. Et quia non mediocris
auctoritatis in tractatione Scripturarum, et assertione fidei vir
exstitit; Hilarius enim hoc in libris suis posuit (Lib. 2 de
Trinitate); horum verborum, id est, Patris, et Imaginis, et
Muneris, aeternitatis, et speciei, et usus, abditam scrutatus
intelligentiam quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis
vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit, Filius autem
de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si
perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud
imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter
pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas,
et prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis,
et nulla ex parte dissimilis, sed ad identidem respondens ei cujus
imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud vivere et
aliud esse, sed idem est esse et vivere: et primus ac summus
intellectus, cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed id
quod est intelligere, hoc vivere, hoc esse est, unum omnia: tanquam
Verbum perfectum, cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis
atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium
; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi
novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et
succedant tempora, non decedit aliquid vel succedit scientiae Dei.
Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta
sunt: ac non potius ideo facta sunt vel mutabilia, quia immutabiliter
ab eo sciuntur. Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et
imaginis non est sine perfruitione , sine charitate, sine gaudio.
Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen
aliqua humana voce digne dicitur, usus ab illo appellatus est
breviter, et est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitus, sed
genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate
perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant et
locis suis acquiescant.
12. Haec igitur omnia, quae arte divina facta sunt, et unitatem
quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum
est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, et ingenia
animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates
corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit
aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores
aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae
facta sunt, intellectum conspicientes (Rom. I, 20),
Trinitatem intelligamus, cujus in creatura, quomodo dignum est,
apparet vestigium. In illa enim Trinitate summa origo est rerum
omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio.
Itaque illa tria, et ad se invicem determinari videntur, et in se
infinita sunt. Sed hic in rebus corporeis, non tantum est res una
quantum tres simul, et plus aliquid sunt duae quam una res: caeterum
in illa summa Trinitate tantum est una quantum tres simul, nec plus
aliquid sunt duae quam una. Et in se infinita sunt. Ita et singula
sunt in singulis, et omnia in singulis, et singula in omnibus, et
omnia in omnibus, et unum omnia. Qui videt hoc vel ex parte, vel per
speculum et in aenigmate (I Cor. XIII, 12), gaudeat
cognoscens Deum, et sicut Deum honoret, et gratias agat: qui autem
non videt, tendat per pietatem ad videndum; non per caecitatem ad
calumniandum. Quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec
confuse accipiendum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo
omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in saecula saeculorum.
Amen. (Rom. XI, 36).
|
|
