|
46. Quoniam igitur in Scripturis
sanctis Ecclesia manifeste cognoscitur, incipiens ab Jerusalem, et
per alias gentes crescens, donec omnes occupet usque in finem saeculi,
non autem sola frumenta, sed et purgamenta ejus commemorantur: prius
correcti communicate frumentis, et tunc videbitis quid in zizania ,
vel paleam dicere debeatis. Alioquin et malos bonorum laudibus
exornare, et bonos malorum criminibus accusare detestando errore
cogimini. Nempe in manibus documenta gestamus, quibus probemus
majores vestros, quorum schisma sectamini, et municipalibus Gestis
sanctos Libros ignibus tradidisse, et ecclesiasticis negare non
potuisse, eosdemque inter judices fuisse illos, qui apud Carthaginem
contra Caecilianum et collegas ejus absentes sententias contulerunt.
Nempe iidem leguntur Gestis et municipalibus et ecclesiasticis
traditores, qui postea proferuntur a vobis tanquam traditorum absentium
damnatores. Nempe Nundinarius illius temporis diaconus vester, apud
Zenophilum consularem omnes Lucillae nundinas patefecit, quae
damnationem Caeciliani emit ab episcopis, qui ei factus fuerat
inimicus, verum praedicans. Nempe ipsi postea litteras ad imperatorem
Constantinum dederunt, datisque ab eo, sicut petiverant,
disceptatoribus episcopis non consenserunt, eosdemque postmodum apud
illum tanquam iniquos judices accusaverunt, et ab aliis sibi ad
Arelatum datis ad ipsum Imperatorem appellaverunt, eodemque inter
partes audiente calumniatores inventi atque damnati, in eadem furoris
pertinacia permanserunt. Nempe vos ipsi, qui propterea dicitis
christianam sanctitatem de tot gentibus, in quibus Apostoli eam
fundatissimam reliquerunt, penitus esse deletam, quia communicaverunt
eis, quos vestri majores septuaginta episcoporum concilio
Carthaginensi damnaverant; nonne illis, quos trecenti decem
Bagaiensi concilio cum Maximiano damnastis, modo communicatis?
Nonne Praetextatus Assuritanus et in ipso concilio damnatus legitur,
et Gestis proconsularibus a vobis accusatus et oppugnatus; et tamen in
quo damnatus erat, honore susceptus, et in vestra communione defunctus
est? Nonne Felicianus Mustitanus eodem modo, in eadem causa, eodem
concilio damnatus ab episcopis, accusatus apud judices, postea
receptus a vobis, nunc vobiscum episcopus vivit? Nonne illi, qui ab
istis damnatis baptizati sunt, in eodem Baptismo vobis modo
communicant? Sed videlicet tot Ecclesiae transmarinae apostolico
labore fundatae, si communicaverint Sacramenta cum eis, quos nec apud
se accusatos ipsi damnarunt, et ab aliis postea purgatos et absolutos
audierunt, amittunt salutem religionemque christianam: pars autem
Donati et damnat quos voluerit, et in ipsa damnatione sacrilegia
schismatis eorum sic exaggerat, ut illis quos vivos terra sorbuit,
comparare non dubitet, et eis rursus cum voluerit, in eodem honore
susceptis communicat, et sancta atque integra perseverat! O regula
juris Numidici! o privilegia Vagaitana ! Et Baptismus Christi
exsufflatur in eis qui eum in Ecclesiis apostolicis perceperunt: in
eis autem quos damnati sacrilegi, sicut in Bagaitano concilio scriptum
est, Praetextatus et Felicianus baptizaverunt, parcitur Baptismo
Christi; non quia Baptismus Christi est, sed quia per eos datus
est, qui a suis damnatoribus episcopi recedere, et ad suos damnatores
episcopi redire meruerunt .
47. Nempe haec omnia, quae jam diu commemoro, regalibus litteris,
et ecclesiasticis et municipalibus et proconsularibus Gestis facta
recitamus: tamen, o Donatistae, si vos teneretis Ecclesiam toto
orbe diffusam, quae manifestissimis canonicarum Scripturarum
testimoniis designata et expressa est, nihil adversus vos omnia ista
valere deberent: quia neque vobis paleae crimina praejudicarent, si
vos in ea triticum essetis; nec si vos essetis palea, et vestra essent
crimina, tritico dominicae segetis aliquid praejudicaretis, quod ita
in agro Domini seminatum est, ut crescat usque ad messem; id est,
quod ita in mundo seminatum est, ut crescat usque in finem saeculi.
Eo ergo modo si forte, quod adhuc nobis nunquam probastis, adversus
paleam nostram talia documenta gereretis, nos autem adversus vos tanta
ista, quae commemoravi, non haberemus: etiam sic nihil frumentis
nostris toto orbe diffusis omnino praejudicaret quidquid in eorum
paleam, quamvis verissimum, quamvis manifestissimum, quamvis
probatissimum diceretis. Proinde removeantur omnes moratoriae
tergiversationes. Quidquid de peccatis hominum falsum objicitur,
conveniatur conscientia, et non objiciatur. Quidquid de peccatis
hominum etiam verum objicitur, et vel probari non potest, vel cum
debuit probari, non potuit, non objiciatur. Quidquid de peccatis
hominum et verum et probatum objicitur, nec tamen ad frumenta quae
inter paleam latent, sed ad ipsam paleam, quae in fine separabitur,
pertinet, non objiciatur. Haec enim et nos multo copiosius et
probabilius objicere possumus, non ea inanitate qua illi, ut in eis
causam nostram constituamus: sed ut eis ostendamus, non ideo nos nolle
talibus fidere, quia non invenimus talia quae dicamus, sed ne tempus
rebus necessariis utile, in rebus non necessariis conteramus. Quod
propterea illi faciunt, quia robusta et firma veritate subnixa
documenta, quibus causam suam tueantur, invenire non possunt; et
volunt videri aliquid dicere, dum tacere erubescunt, et inania loqui
non erubescunt. Remotis ergo omnibus talibus Ecclesiam suam
demonstrent, si possunt, non in sermonibus et rumoribus Afrorum, non
in conciliis episcoporum suorum, non in litteris quorumlibet
disputatorum, non in signis et prodigiis fallacibus, quia etiam contra
ista verbo Domini praeparati et cauti redditi sumus: sed in
praescripto Legis, in Prophetarum praedictis, in Psalmorum
cantibus, in ipsius unius Pastoris vocibus, in Evangelistarum
praedicationibus et laboribus, hoc est, in omnibus canonicis sanctorum
Librorum auctoritatibus. Nec ita, ut ea colligant et commemorent,
quae obscure vel ambigue vel figurate dicta sunt, quae quisque sicut
voluerit, interpretetur secundum sensum suum. Talia enim recte
intelligi exponique non possunt, nisi prius ea, quae apertissime dicta
sunt, firma fide teneantur.
48. Quisquis ergo huic Epistolae respondere se praeparat, ante
denuntio, ne mihi dicat: Illi codices dominicos ignibus tradiderunt,
illi simulacris gentium sacrificaverunt, illi nobis iniquissimam
persecutionem fecerunt; et vos eis in omnibus consensistis. Breviter
enim respondeo, quod saepe respondi: Aut falsa dicitis; aut si vera
sunt, non ad frumenta Christi, sed ad eorum paleam pertinent ista
quae dicitis. Non inde perit Ecclesia, quae ultimo judicio ventilata
, istorum omnium separatione purgabitur. Ego ipsam Ecclesiam
requiro, ubi sit, quae audiendo verba Christi et faciendo aedificat
super petram; et audiendo et faciendo tolerat eos, qui audiendo et non
faciendo aedificant super arenam (Matth. VII, 24-27): ubi
sit triticum, quod inter zizania crescit usque ad messem (Id.
XIII, 30); non quid fecerint vel faciant ipsa zizania: ubi sit
proxima Christi in medio filiarum malarum, sicut lilium in medio
spinarum (Cant. II, 2); non quid fecerint vel faciant ipsae
spinae: ubi sint pisces boni, qui donec ad littus perveniant,
tolerant pisces malos pariter irretitos (Matth. XIII, 47,
48); non quid fecerint vel quid faciant ipsi pisces mali.
|
|
