|
53. De persecutione autem vestra querela
sedabitur, si cogitetis et intelligatis prius, non omnem persecutionem
esse culpabilem: alioquin non laudabiliter diceretur, Detrahentem
proximo suo occulte, hunc persequebar (Psal. C, 5). Nam
quotidie videmus et filium de patre tanquam de persecutore suo
conqueri; et conjugem de marito, et servum de domino, et colonum de
possessore, et reum de judice, et militem vel provincialem de duce vel
rege; cum illi plerumque ordinatissima potestate sibi homines subditos
per terrores leviorum poenarum a gravioribus malis prohibeant atque
compescant; plerumque autem a bona vita et a bonis factis minando et
saeviendo deterreant: sed cum a malo et illicito prohibent,
correctores et consultores sunt; cum autem a bono et licito,
persecutores et oppressores sunt. Culpantur etiam qui prohibent a
malo, si modum peccati modus coercitionis excedat. Item jure culpandi
sunt, qui turbide atque inordinate in eos coercendos insiliunt, qui
nulla sibi lege subjecti sunt.
54. Proinde Circumcellionum vestrorum inordinatas licentias et
superbas insanias juste reprehendimus, etiam cum aliquibus pessimis
violenti sunt: quia illicita illicite vindicare, et ab illicitis
illicite deterrere, non est bonum. Cum vero et innocentes vel causa
incognita, vel iniquissimis inimicitiis persequuntur, quis eorum
sceleratissima latrocinia non perhorrescat? At vero quod
Maximianistarum furorem legibus publicis coercendum putastis, ut eos
per jussa judicum et exsecutionem Officiorum et auxilia civitatum
pulsos de basilicis quas tenebant, ad considerationem sui sceleris
urgeretis , non reprehendimus; nisi quia hoc in eis insectati estis,
quod ipsi fecistis, imo multo levius quam fecistis. Illi enim
adversus partem Donati, vos autem adversus orbem terrarum, et
adversus ejus verba, qui Ecclesiam suam incipientem ab Jerusalem per
omnes gentes commendavit, sacrilegae dissensionis altare erexistis.
Porro si Maximianistae jussionibus judicum adversus se impetratis
illicite et furiose resistere auderent, nonne ipsi sibi judicium
acquirerent? dicente Apostolo, Qui enim resistit potestati, Dei
ordinationi resistit; qui autem resistunt, ipsi sibi judicium
acquirunt, Principes enim non sunt timori bono operi, sed malo
(Rom. XIII, 2, 3). Cum ergo eorum malum opus existeret,
quod vos per ordinatas potestates cohibere conabamini; si vellent illi
pro ipso malo opere suo, pejore opere legibus adversari; numquid a
vobis, et non a se ipsis, quidquid eis mali accideret, paterentur?
Quemadmodum quicumque voluisset dicere blasphemiam in Deum Sidrach,
Misach, et Abdenago, et secundum edictum regis cum domo sua
disperderetur (Dan. III, 96); numquid hoc ab ipsis tribus
viris, quibus de igne liberatis rex commotus illud edixerat, aut vero
etiam ab ipso rege, ac non potius a se ipsis illa digna mala
paterentur? Si etiam quadraginta illi Judaei, qui Paulum
interficere conjuraverant, in armatos, a quibus ordinata tuitione idem
Paulus deducebatur (Act. XXIII, 12-33), irruissent;
numquid eos Paulus, ac non se ipsi potestatibus resistendo
peremissent?
55. Quapropter et vos sine tumultu animi, sine turbulenta
contentione, sine amaritudine odiorum considerate diligenter ea quae
contra vos reges nostrae communionis constituunt, qua causa patiamini.
Et si vos in Ecclesia Christi esse inveneritis; gaudete et
exsultate, quia merces vestra multa est in coelis (Matth. V,
12). Vos enim tanquam martyres coronamini, illi autem tanquam
persecutores martyrum judicantur. Si autem vos contra Ecclesiam
Christi altare erexisse, et a christiana unitate, quae toto orbe
diffunditur, sacrilego schismate separatos esse et corpori Christi,
quod est Ecclesia toto orbe diffusa, et rebaptizando et blasphemando,
et quantum potestis oppugnando, adversari sancta et canonica Scriptura
convincit; vos impii atque sacrilegi, illi autem qui vos pro tanto
scelere tam leniter damnorum admonitionibus, vel locorum, vel
honorum, vel pecuniae privatione deterrendos coercendosque decernunt,
ut cogitantes quare ista patiamini, sacrilegium vestrum cognitum
fugiatis, et ab aeterna damnatione liberemini, et rectores
diligentissimi, et consultores piissimi deputantur. Hanc vobis
dilectionem debent christiani catholici imperatores, ut sacrilegia
vestra, et propter christianam mansuetudinem non pro merito punienda
decernant, et propter christianam sollicitudinem non omnino impunita
dimittant. Hoc in eis Deus operatur, cujus misericordiam etiam in
his molestiis, de quibus conquerimini, non vultis agnoscere. Nos
autem, quantum in nobis est, quantum Dominus donat atque permittit,
nec ipsas leges lenissimae coercitionis adversus vos movemus, nisi ut
Ecclesia catholica, propter infirmorum fragilitatem, ut eis liceat
sine timore eligere quid teneant vel sequantur, a vestris terroribus
libera praestetur: ut si aliquid vestri in nostros violenter fecerint,
tunc vos, quos tanquam obsides in fundis et in civitatibus habemus,
non qualia vestri faciunt, patiamini, sed per ordinata judicia
subjecti legibus damno pecuniario vapuletis. Quod si vobis grave
videtur; vestri nobis parcant, et quiescant. Si autem in nos non
quiescendo illi saeviunt, qui vel sub vobis, vel vobiscum sunt; quod
de nobis conqueramini non habetis, qui in vestra, vel vestrorum
potestate posuimus, ut etiam sectantes haeresem vestram, nulla damna
patiamini, si nullas Catholica, sive a vobis, sive a vestris
violentias patiatur. Quod si aliquae factae fuerint, vobis invitis et
compescere non valentibus, misericorditer ipsis damnis et juste
admonemini, quales habeatis a quibus vos contaminari non putatis,
atque hinc intelligere cogimini, quam inanes calumnias Ecclesiae
Christi toto orbe diffusae faciatis. Neque jam nobis objiciatis,
quod persequimur vos; sed vestris potius, si et nos suis violentiis
infestari, et vos publicis legibus malunt conteri, quam se a solito
furore sedari. Si quid sane a nostris christianae charitatis modum
votumque non custodientibus, odiose et perniciose patimini, non esse
illos nostros cito dixerim; sed aut futuros, si se correxerint, aut
in fine separandos, si in malitia perdurarint: nos tamen nec propter
pisces malos retia rumpimus (Matth. XIII, 47), nec propter
vasa in contumeliam facta domum magnam deserimus (II Tim. II,
20). Quod si vos quoque illos, a quibus talia Catholica patitur,
non esse vestros eadem regula dicitis: probate animum vestrum,
corrigite errorem, amplectimini unitatem spiritus in vinculo pacis.
Nam si nec vos illi contaminant, nec nos isti; non nobis invicem
alienis criminibus columniemur: in una charitate frumenta crescamus
simul, usque ad ventilabrum paleam toleremus.
56. Quamobrem si nullo interprete indigent canonicarum Scripturarum
testimonia quae commendant Ecclesiam in totius orbis communione
consistere, et separationi vestrae in Africa constitutae ex iisdem
Libris nulla talia potestis invenire suffragia, nec juste de
persecutionibus conquerimini, quas graviores ipsa perpetitur, quo
latius diffunditur, ac fide, et spe, et charitate omnia tolerat, non
tantum talia, qualia vestri Circumcelliones, et eorum similes ubi
possunt membris ejus infligunt, sed omnia variarum iniquitatum scandala
per universum mundum scatentia, de quibus Dominus exclamavit, Vae
mundo ab scandalis (Matth. XVIII, 7): gravius enim
persequitur filius patrem male vivendo, quam pater filium castigando;
et gravius ancilla Saram persecuta est per iniquam superbiam, quam eam
Sara per debitam disciplinam (Gen. XVI), et gravius Dominum
persequebantur, propter quos dictum est, Zelus domus tuae comedit me
(Psal. LXVIII, 10), quam eos ipse cum eorum mensas
evertit, et eos flagello de templo expulit (Joan. II, 15):
quid habetis amplius quod dicatis?
|
|
