|
2. Quaestio certe inter nos versatur, Ubi
sit Ecclesia; utrum apud nos, an apud illos. Quae utique una est,
quam majores nostri Catholicam nominarunt, ut ex ipso nomine
ostenderent, quia per totum est. Secundum totum enim, KAT
OLON graece dicitur. Haec autem Ecclesia corpus Christi est,
sicut Apostolus dicit: Pro corpore ejus, quae est Ecclesia
(Coloss. I, 24). Unde utique manifestum est, eum qui non est
in membris Christi, christianam salutem habere non posse. Membra
vero Christi per unitatis charitatem sibi copulantur, et per eamdem
capiti suo cohaerent, quod est Christus Jesus. Totum igitur quod
annuntiatur de Christo, caput et corpus est: caput est ipse
unigenitus Jesus Christus Filius Dei vivi, ipse salvator corporis
(Ephes. V, 23), qui mortuus est propter delicta nostra, et
resurrexit propter justificationem nostram (Rom. IV, 25):
corpus ejus Ecclesia, de qua dicitur, ut exhiberet sibi gloriosam
Ecclesiam, non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi
(Ephes. V, 27). Inter nos autem et Donatistas quaestio est,
ubi sit hoc corpus, id est, ubi sit Ecclesia. Quid ergo facturi
sumus? in verbis nostris eam quaesituri, an in verbis capitis sui,
Domini nostri Jesu Christi? Puto quod in illius potius verbis eam
quaerere debemus, qui veritas est, et optime novit corpus suum.
Novit enim Dominus qui sunt ejus (II Tim. II, 19).
3. Quae sint autem verba nostra, in quibus eam quaeri non oportet,
advertite, et videte etiam ibi quid intersit inter nostra verba et
illorum: et tamen in verbis nostris Ecclesiam quaeri nolumus.
Quidquid nobis invicem objicimus, de traditione codicum divinorum, de
thurificatione, de persecutionibus, verba nostra sunt. Et in talibus
quidem nos hunc tenemus modum, ut vel utraque vera esse deputentur,
sive quae a nobis, sive quae ab ipsis dicuntur, vel utraque falsa,
vel nostra vera et sua falsa, vel nostra falsa et sua vera. Et in his
omnibus nullum crimen esse orbis christiani, cui nos communicamus,
ostendimus. Si enim vera sunt crimina et quae a nobis in illos et quae
ab ipsis in nos dicuntur, faciamus quod ait Apostolus, Donantes
nobismetipsis, sicut et Deus in Christo donavit nobis (Ephes.
IV, 32): ut maligni homines, nec illi qui forte fuerunt vel sunt
apud nos, nec qui vel fuerunt vel sunt apud illos, impediant
concordiam nostram et vinculum pacis, uno eorum scelere correcto, quod
se frustra separaverunt ab unitate orbis terrarum, cum tales haberent.
Si autem utraque falsa sunt, sive quae nos illis, sive quae illi
nobis objiciunt vel de traditione, vel de persecutione innocentium;
nullam video litis causam, nisi quia est causa ut illi se corrigant,
qui se sine causa separaverunt. Quod si nos vera dicimus, quoniam
Gesta quae proferimus, et litteris Imperatoris ad quem tunc et primo
scripserunt et postmodum appellaverunt, et totius orbis communione
firmamus; quae autem illi dicunt, ideo falsa esse convincuntur, quia
ipsis temporibus, cum eadem quaestio versaretur, obtinere causam suam
minime potuerunt: major in eis apparet sacrilegae animositatis furor et
animarum innocentium persecutio, quam si solo schismatis crimine
tenerentur. Et illa quidem tribuant, non omnibus, sed quibus
voluerint suorum, schisma tamen crimen est omnium. Porro si crimina
traditionis et persecutionis vera volunt esse quae objiciunt, et falsa
quae objiciuntur a nobis, nec sic purgantur a crimine schismatis. Ad
quosdam quippe illa pertinere possunt, non ad universum orbem
christianum. Quem si contagione perisse arbitrantur; omitto dicere,
quam multa sancti bono pacis etiam cognita mala in hominum congregatione
toleraverint: illud dico, isti ostendant, quomodo eorum contagione
non perierint, quos sacrilegos incestatores consecratae pudicitiae
feminarum inter se latere vel latuisse, vel modo nesciunt, vel
aliquando nescierunt. Profecto dicturi sunt, hoc ipso se non
contaminatos quod nescierunt. Quomodo ergo contaminatus est orbis,
qui nescit adhuc an vera sint ista quae dicuntur? Putemus nobis modo
probata, modo demonstrata: quid agimus de tot gentibus? Deseruntur
nescientes, ergo deseruntur innocentes: et cum illud sit nullum crimen
illorum, hoc esse incipit sceleratissimum nostrum. An currere
debemus, et eos docere quod scimus? Utquid hoc? Si ut innocentes
sint; innocentes sunt etiam dum nesciunt. Non enim malefacta hominum
cognoscendo, sed cognitis non consentiendo, de incognitis autem non
temere judicando, innocentiam custodimus. Ac per hoc, ut dixi,
innocens est orbis terrarum, qui crimina quae ab istis in quosdam
dicuntur, etiamsi vera dicuntur, ignorat. Ab his autem innocentibus
qui se ipsos separaverunt, eodem ipso crimine separationis et
schismatis innocentiam perdiderunt: et modo nos docent, vera se dicere
in quosdam, ut ab eis nos separent in quos non habent vera quae dicant
.
4. Hoc enim eis dicit orbis terrarum, quod quidem sermone
brevissimum est, sed robustissimum veritate. Afri nempe inter se
episcopi confligebant: si finire inter se obortam dissensionem non
poterant, ut sive per concordiam compositis, sive degradatis qui male
contenderent, hi qui bonam causam habebant in communione orbis terrarum
per unitatis vinculum permanerent; restabat utique ut episcopi
transmarini, qua pars maxima diffundebatur Ecclesiae catholicae, de
Afrorum collegarum dissensionibus judicarent, illis videlicet
instantibus qui crimen malae ordinationis aliis objiciebant. Hoc si
factum non est, culpa eorum est a quibus fieri debuit, non orbis
terrarum, qui non ad se perlata nescivit. Si autem factum est, quid
peccaverunt ecclesiastici judices, qui crimina etiamsi vera et ad se
delata, sibi tamen non probata, damnare nullo modo debebant? Numquid
eos mali polluere poterant, qui eis manifestari non poterant? Si
autem manifestati sunt eis, et aliqua vel segnitia vel conniventia
tales a communione removere noluerunt, et perverso judicio pro eis
etiam dixerunt sententias: quid peccavit orbis terrarum, qui causam
illam malos judices habuisse nescivit, et eos male judicasse non
credidit , de quibus judicare non potuit? Sicut enim reorum scelus,
si judices latuit, non eos utique contaminavit: sic et judicum
scelus, si aliquod fuit, quia orbem terrarum latuit, eum profecto
contaminare non potuit. His igitur innocentibus innocenter
communicamus , hodieque nescientes quae tunc acta sint. Quapropter
etiamsi vera esse quae in quosdam dicunt, hodie didicerimus, nulla
causa est cur ab innocentibus qui haec nesciunt recedamus, et
transeamus ad eos, qui propterea crimine schismatis omnes implicati
sunt, quia id fecerunt quod nos facere suadent, ut non exemplo
Apostolorum toleremus malos, sed exemplo haereticorum deseramus
bonos. Sed faciamus orbem terrarum, quod fieri non potest, hodie
nobiscum ad liquidum posse cognoscere vera esse quorumdam scelera, quos
isti criminantur: numquid ex hoc innocentior fieri poterit, quam erat
antequam nosset? Sicut enim eos maculare non poterant incogniti mali,
etiamsi adhuc in hac vita essent; ita qui jam ex hac vita emigrarunt,
etiam cogniti maculare non possunt. Si ergo talis est causa nostra in
verbis nostris de quorumdam criminibus, quae alternis nobis objicimus,
ut tam invicta sit, etiamsi falsa esse quae in quosdam illorum
dicimus, et vera esse quae in quosdam nostrum dicunt, hodie
cognoscamus, quid habent quod respondeant; sive illa potius vera sint
quae nos dicimus, et falsa quae dicunt, sive utraque falsa sint, sive
utraque vera sint; quandoquidem et ipsi vincuntur ibi, quod solum
votis omnibus sibi ut credatur, exoptant?
|
|
