|
30. Si nihil credendum est, nec ipsa esse religio credetur.
Christo credendum esse docent omnes etiam haeretici. Christus ipse
maxime exegit fidem. Itaque ille haereticus (siquidem de his nobis
sermo est, qui se christianos dici volunt) quam mihi rationem
afferat, quaeso te? Quid est unde a credendo, veluti a temeritate
revocet? Si nihil me credere jubet; hanc ipsam veram religionem ullam
in rebus humanis esse non credo: quam cum esse non credo, non quaero.
At ille, ut opinor, quaerenti monstraturus est: ita enim scriptum
est, Quaerens inveniet (Matth. VII, 8). Ad eum igitur, qui
me vetat credere, non venirem, nisi aliquid crederem. Estne ulla
major dementia, quam ut ei sola, quae nulla scientia subnixa est,
fide displiceam, quae ad eum ipsum me sola perduxit?
31. Quid, quod omnes haeretici Christo nos credere hortantur?
Possuntne magis sibi adversari? In quo dupliciter urgendi sunt.
Primum quaerendum ab his, ubi sit ratio quam pollicebantur, ubi
objurgatio temeritatis, ubi praesumptio scientiae. Si enim turpe est
sine ratione cuiquam credere, quid exspectas, quid satagis, ut alicui
sine ratione credam, quo facilius tua ratione duci possim? An firmum
aliquid superaedificabit ratio tua fundamento temeritatis? Secundum
illos loquor, quibus credendo displicemus. Nam ego credero ante
rationem, cum percipiendae rationi non sis idoneus, et ipsa fide
animum excolere excipiendis seminibus veritatis, non solum saluberrimum
judico, sed tale omnino, sine quo aegris animis salus redire non
possit. Quod illis cum deridendum et plenum temeritatis videtur,
profecto ut Christo credamus, agunt impudenter. Deinde fateor me jam
Christo credidisse, et in animum induxisse id esse verum quod ille
dixerit, etiamsi nulla ratione fulciatur: hoc, haeretice, principio
me docturus es ? Sine paululum mecum ipse considerem (quoniam
Christum ipsum, quomodo apparere hominibus voluit, qui istis etiam
vulgaribus oculis visus esse praedicatur, ego non vidi) quibus de illo
crediderim, ut ad te jam tali fide praestructus accedam. Nullis me
video credidisse, nisi populorum atque gentium confirmatae opinioni ac
famae admodum celeberrimae: hos autem populos Ecclesiae catholicae
mysteria usquequaque occupasse. Cur non igitur apud eos potissimum
diligentissime requiram, quid Christus praeceperit, quorum
auctoritate commotus, Christum aliquid utile praecepisse jam credidi?
Tune mihi melius expositurus es quid ille dixerit, quem fuisse aut
esse non putarem, si abs te mihi hoc commendaretur esse credendum ?
hoc ergo credidi, ut dixi, famae, celebritate, consensione,
vetustate roboratae . Vos autem et tam pauci, et tam turbulenti, et
tam novi, nemini dubium est, quam nihil dignum auctoritate
praeferatis. Quae igitur ista tanta dementia est? Illis crede,
Christo esse credendum; et a nobis disce quid dixerit. Cur, obsecro
te? Nam si illi deficerent, nec tu me quidquam docere possent, multo
facilius mihi persuaderem, Christo non esse credendum, quam de illo
quidquam, nisi ab iis per quos ei credidissem, discendum. O ingentem
confidentiam, vel potius ineptiam! Ego te doceo quid Christus
praeceperit, cui credis. Quid, si non ei crederem? num aliquid de
illo me docere posses? Sed oportet, inquit, ut credas. Num vobis
eum commendantibus? Non, inquit: nam nos illos qui ei credunt
ratione ducimus. Cur igitur illi credam? Quia fama fundata est.
Utrum per vos, an per alios? Per alios, inquit. Illis ergo
credam, ut tu me doceas? Deberem fortasse, nisi me hoc illi
praecipue monerent, ut omnino ad te non accederem: dicunt enim
perniciosas vos habere doctrinas. Respondebis: Mentiuntur. Quomodo
igitur eis de Christo credam, quem non viderunt; de te non credam,
quem nolunt videre? Scriptis, ait, crede. At scriptura omnis, si
nova et inaudita proferatur, vel commendetur a paucis, nulla
confirmante ratione, non ei, sed illis qui eam proferunt, creditur.
Quamobrem scripturas istas si vos profertis, tam pauci et incogniti,
non libet credere. Simul etiam contra promissum facitis, fidem potius
imperando, quam reddendo rationem. Rursus me ad multitudinem famamque
revocabis. Cohibe tandem pertinaciam, et nescio quam indomitam
propagandi nominis libidinem: et mone potius ut hujus multitudinis
primates quaeram, et quaeram diligentissime ac laboriosissime, ut ab
his potius de his litteris aliquid discam, qui si non essent,
discendum omnino esse nescirem. Tu vero in latebras tuas redi, nec
quidquam insidiare, sub nomine veritatis, quam conaris eis adimere,
quibus auctoritatem ipse concedis.
32. Si autem Christo etiam credendum negant, nisi indubitata ratio
reddita fuerit, christiani non sunt. Nam id adversus nos pagani
quidam dicunt, stulte quidem, sed non sibi adversi, nec repugnantes.
Hos vero quis ferat ad Christum se pertinere profiteri, qui nisi
apertissimam rationem stultis de Deo protulerint, nihil credendum esse
contendunt? At ipsum videmus quantum illa, cui et ipsi credunt ,
docet historia, nihil prius, neque fortius, quam credi sibi
voluisse: cum illi nondum essent idonei, cum quibus ei res esset, ad
divina percipienda secreta. Quid enim aliud agunt tanta et tam multa
miracula, ipso etiam dicente illa fieri non ob aliud, nisi ut sibi
crederetur? Fide ille stultos ducebat, vos ratione ducitis.
Clamabat ille ut crederetur, vos reclamatis. Laudabat credentes
ille, vos objurgatis. Nisi vero aut in vinum aquam converteret
(Joan. XI, 7-9), ut alia omittam, si nihil tale facientem,
sed docentem homines sequi possent: aut nihil pendenda vox illa est,
Credite Deo, et mihi credite (Id. XIV, 1); aut temeritatis
ille culpandus est, qui eum in domum suam venire noluit, solo ejus
imperio pueri sui morbum credens esse cessurum (Matth. VIII,
8). Ergo ille afferens medicinam quae corruptissimos mores sanatura
esset, miraculis conciliavit auctoritatem, auctoritate meruit fidem,
fide contraxit multitudinem, multitudine obtinuit vetustatem,
vetustate roboravit religionem: quam non solum haereticorum ineptissima
novitas fraudibus agens, sed nec gentium quidem veternosus error
violenter adversans, aliqua ex parte convelleret.
|
|
