|
3. Illud tamen fidentissime dixerint, pace horum omnium, qui eorum
libros pervicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio
potissimum tenenda sit, et quae ad veritatem ac beatitatem via est,
non esse dubitandum. Si enim Plato ipse viveret, et me interrogantem
non aspernaretur, vel potius, si quis ejus discipulas eo ipso tempore
quo vivebat, eum interrogaret, cum sibi ab illo persuaderetur, non
corporeis oculis, sed pura mente veritatem videri; cui quaecumque
anima inhaesisset, eam beatam fieri atque perfectam: ad quam
percipiendam nihil magis impedire, quam vitam libidinibus deditam et
falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo
per corpus impressae, varias opiniones erroresque generarent;
quamobrem sanandum esse animum ad intuendam incommutabilem rerum
formam, et eodem modo semper se habentem atque undique sui similem
pulchritudinem, nec distentam locis, nec tempore variatam, sed unum
atque idem omni ex parte servantem, quam non crederent esse homines,
cum ipsa vere summeque sit: caetera nasci, occidere, fluere, labi;
et tamen in quantum sunt, ab illo aeterno Deo per ejus veritatem
fabricata constare: in quibus animae tantum rationali et intellectuali
datum est, ut ejus aeternitatis contemplatione perfruatur, atque
afficiatur orneturque ex ea, aeternamque vitam possit mereri; sed dum
nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolore sauciatur, et
dedita consuetudini hujus vitae atque sensibus corporis, inanibus
evanescit imaginibus, irridet eos, qui dicunt esse aliquid, quod nec
istis videatur oculis, nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola
et intelligentia cerni queat: cum haec ergo a magistro sibi
persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum si quisquam
existeret vir magnus atque divinus, qui talia populis persuaderet
credenda saltem, si percipere non valerent, aut si qui possent
percipere, non pravis opinionibus multitudinis implicati, vulgaribus
obruerentur erroribus; eum divinis honoribus dignum judicaret:
responderet, credo, ille, non posse hoc ab homine fieri, nisi quem
forte ipsa Dei Virtus atque Sapientia ab ipsa rerum natura exceptum,
nec hominum magisterio, sed intima illuminatione ab incunabulis
illustratum, tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret,
tanta denique majestate subveheret, ut omnia contemnendo quae pravi
homines cupiunt, et omnia perpetiendo quae horrescunt, et omnia
faciendo quae mirantur, genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore
atque auctoritate converteret. De honoribus vero ejus frustra se
consuli, cum facile possit existimari quanti honores debeantur
Sapientiae Dei, qua gestante et gubernante ille pro vera salute
generis humani, magnum aliquid proprium, et quod supra homines esset,
mereretur.
4. Quae si facta sunt, si litteris monumentisque celebrantur, si ab
una regione terrarum, in qua sola unus colebatur Deus, et ubi talem
nasci oportebat, per totum orbem terrarum missi electi viri,
virtutibus atque sermonibus divini amoris incendia concitarunt; si
confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris
reliquerunt; et, ne de praeteritis loquar, quae potest quisque non
credere, si hodie per gentes populosque praedicatur: In principio
erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc
erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine
ipso factum est nihil (Joan. I, 1-3). Si ad hoc
percipiendum, diligendum, perfruendum ut anima sanetur, et tantae
luci hauriendae mentis acies convalescat, dicitur avaris, Nolite
vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et aerugo exterminant, et
ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate vobis thesauros in
coelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminant, neque fures
effodiunt, neque furantur: ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et
cor tuum (Matth. VI, 19-21): dicitur luxuriosis, Qui
seminat in carne, de carne metet corruptionem: qui seminat in
spiritu, de spiritu metet vitam aeternam (Galat. VI, 8):
dicitur superbis, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat,
exaltabitur (Luc. XIV, 11): dicitur iracundis, Accepisti
alapam, para alteram maxillam (Matth. V, 39): dicitur
discordiosis, Diligite inimicos vestros (Ibid. 44): dicitur
superstitiosis, Regnum Dei intra vos est (Luc. XVII, 21):
dicitur curiosis, Nolite quaerere quae videntur, sed quae non
videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non
videntur, aeterna sunt (II Cor. IV, 18): postremo dicitur
omnibus, Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt:
quoniam omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et
concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi (I Joan. II, 15,
16).
5. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione
libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot
cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes
Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia
contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum
fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit
opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae , ut tanquam peccatum
illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia
disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit. Si tali
pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes quas homines
incolunt, sacra christiana traduntur. Si haec quotidie leguntur in
ecclesiis, et a sacerdotibus exponuntur. Si tundunt pectora qui
conantur haec implere; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc viam, ut
desertis divitiis et honoribus hujus mundi ex omni hominum genere uni
Deo summo totam vitam dicare volentium, desertae quondam insulae ac
multarum terrarum solitudo compleatur. Si denique per urbes atque
oppida, castella, vicos et agros etiam, villasque privatas in tantum
aperte persuadetur et appetitur a terrenis aversio, et in unum Deum
verumque conversio, ut quotidie per universum orbem humanum genus una
pene voce respondeat, sursum corda se habere ad Dominum (Ex can.
Missae): quid adhuc oscitamus crapulam hesternam, et in mortuis
pecudibus divina eloquia perscrutamur; si quando autem ad disputationem
venitur, Platonico nomine ora crepantia, quam pectus vero plenum,
magis habere gestimus?
|
|
