IN PSALMUM CXVIII ENARRATIO. SERMO XXIV.

1. [vers. 113.] Psalmi hujus locus de quo in voluntate Dei disputaturi sumus, sic incipit: Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi. Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, Iniquos odio habui, exposuit quare, addendo, et legem tuam dilexi, ut demonstraret, non se in hominibus iniquis odisse naturam, qua homines sunt; sed iniquitatem, qua legi quam diligit, inimici sunt.

2. [vers. 114.] Deinde sequitur, Adjutor meus et susceptor meus es tu: Adjutor, ad bona facienda; susceptor, ad mala evadenda. Quod autem adjungit, In verbum tuum supersperavi, tanquam filius promissionis loquitur.

3. [vers. 115.] Sed quid sibi vult versus qui sequitur: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei? Non enim ait, faciam; sed, scrutabor. Ut ergo perfecte ea diligenterque noverit, malignos a se declinare desiderat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant; non solum cum persequuntur, aut litigare nobiscum volunt; verum etiam cum obsequuntur et honorant, et tamen suis vitiosis et negotiosis cupiditatibus adjuvandis ut occupemur, et eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre compellunt: quibus dicere non audemus, Dic, homo, quis me constituit judicem aut divisorem inter vos (Luc. XII, 14)? Constituit enim talibus causis ecclesiasticos Apostolus cognitores, in foro prohibens jurgare Christianos (I Cor. VI, 1-6). Ne illis quidem qui non aliena rapiunt, sed sua cupide repetunt, dicimus, Cavete ab omni cupiditate, constituentes eis ante oculos hominem cui dictum est, Stulte, hac nocte auferetur a te anima tua; quae praeparasti cujus erunt (Luc. XII, 20)? quia et quando dicimus, non recedunt nec declinant a nobis; sed instant, urgent, precantur, tumultuantur, extorquent, ut ipsis potius ad ista quae diligunt, quam scrutandis Dei mandatis quae diligimus occupemur. O quanto taedio turbarum turbulentarum, et quanto desiderio divinorum eloquiorum dictum est, Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei! Ignoscant obedientes fideles qui pro suis saecularibus causis raro nos quaerunt, et judiciis nostris facillime acquiescunt; nec nos conterunt litigando, sed obtemperando potius consolantur. Certe propter eos qui et inter se pertinaciter agunt, et quando bonos premunt, nostra judicata contemnunt; faciuntque nobis perire tempora rebus eroganda divinis, certe, inquam, propter istos et nobis liceat exclamare in hac voce corporis Christi, Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei.

4. [vers. 116.] Deinde posteaquem velut ab oculis cordis sui muscas irruentes abegit, redit ad eum cui dicebat

precemque continuans,

inquit,

Qui jam dixerat, Susceptor meus, poscit magis magisque suscipi, et ad illud propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius ibi se, quam in istis humanarum rerum somniis fidens esse victurum. Sic enim de futuro dictum est, et vivam, tanquam in hoc corpore mortuo non vivatur. Corpus enim mortuum est propter peccatum: et exspectantes redemptionem corporis nostri, spe salvi facti sumus, et quod non videmus sperantes, per patientiam exspectamus (Rom. VIII, 10, 23-25). Sed spes non confundit, si charitas Dei diffunditur in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. V, 5). Propter quem largius accipiendum clamatur ad Patrem, Ne confundas me ab exspectatione mea.

5. [vers. 117.] Et tanquam ei responsum fuerit in silentio , Non vis confundi ab exspectatione tua? non intermittas meditari justificationes meas: sentiens istam meditationem plerumque animae languoribus impediri, Adjuva me, inquit, et salvus ero; et meditabor in justificationibus tuis semper.

6. [vers 118.] Sprevish omnes; vel, quod de graeco diligentius videtur expressum, Ad nihilum deduxisti omnes discendentes a justificationibus tuis; quia injusta cogitatio eorum. Ideo ergo clamavit: Adjuva me et salvus ero, et meditabor in justificationibus tuis semper; quia in nihilum redigit Deus omnes discedentes a justificationibus suis. Quare autem discedunt? Quia injusta est, inquit, cogitatio eorum. Ibi acceditur, ibi disceditur. Omnia opera, vel mala, vel bona, a cogitatione procedunt: in cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: Cogitatio sancta servabit te (Prov. II, 11): et alibi legitur: In cogitationibus impii interrogatio erit (Sap. I, 9): et Apostolus: Cogitationibus, ait, accusantibus aut etiam defendentibus (Rom. II, 15). Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: Confundantur iniqui facientes vane (Psal. XXIV, 4); id est, inaniter, tanquam redacti ad nihilum.

7. [vers. 119.] Sequitur in Psalmo: Praevaricantes deputavi, vel putavi, vel existimavi omnes peccatores terrae. Multis enim modis nostri interpretati sunt unum verbum graecum, quod est ELOGISAMEN: sed profunda est illa sententia, et si adjuverit Dominus, operosius disputatione alia penetranda est. Nam et quod additum est: Propterea dilexi testimonia tua semper, multo amplius eam profundam facit. Dicit enim Apostolus: Lex iram operatur, hujusque dicti rationem reddens: Ubi enim non est lex, inquit, nec praevaricatio (Rom. IV, 15); ita ostendens non omnes esse praevaricatores. Non enim omnes habent legem. Non autem omnes habere legem, alio loco evidentius ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt (Id. II, 12). Quid sibi ergo vult: Praevaricatores deputavi omnes peccatores terrae? Sed hic quaestionem proposuisse suffecerit, alio, si Deus donaverit, sermone tractandam, ne hujus prolixitas eam cogat angustius explicari, quam ut bene possit quod explicatur intelligi.