S. Aurelii Augustini Hipponensis Episcopi

ENCHIRIDION AD LAURENTIUM SIVE DE FIDE, SPE ET CHARITATE LIBER UNUS


ADMONITIO IN SUBSEQUENTEM LIBRUM.

Enchiridion ad Laurentium inter postremas suas lucubrationes recensuit Augustinus in libro Retractationum secundo, postque sex contra Julianum libros, qui ad annum circiter 421 pertinent, collocavit. Hunc certe librum labente anno 420 nondum perfecerat. Nam Hieronymum, qui anno eodem 420, juxta Prosperum, pridie calendas octobris obiit, jam morte functum laudabat cap. 87, in haec verba: Sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit.

Laurentius porro, cui scriptus liber, frater Dulcitii appellatur in libro de octo Dulcitii Quaestionibus, quaest. 1, n. 10; quia propinquitate et cognatione, uti arbitramur, naturali, non christiana tantum Dulcitio conjunctus erat. Virum ab eruditione et a piis studiis egregie commendat, sed a laicorum fidelium grege nihilo secernit Augustinus, qui et Operis initio filium ipsum vocat, et in fine eum sibi in Christi membris dilectum dicit. Neque Laurentii dignitas explorata est et probata satis ex vulgato libri titulo. Quippe codices nostri antiquiores habent tantum, Incipit Enchiridion: qui vero Ad Laurentium primicerium addunt, aliquanto recentiores sunt, atque isti secum invicem haud omnino consentientes. Carcassonensis praefert, Ad Laurentium primicerium notariorum urbis Romae. Unus e Vaticanis in fronte Operis, Ad Laurentium primicerium Romanae Ecclesiae; et ad calcem habet, Ad Laurentium primicerium Ecclesiae urbis Romanae. Cisterciensis et alii quidam Mss. ad Laurentium primicerium: Regius, etc., ad Laurentium, nihilque supra; quomodo etiam editiones Amerbachii et Erasmi. At Lovaniensium editio titulo addidit, primicerium urbis Romae. In vetere libro Compendiensi legitur, Ad Laurentium notarium urbis Romae. In altero e Colbertinis, Ad Laurentium diaconum.

Tametsi vero liber recte appelletur Enchiridion ipsius concessu Augustini in cap. 122, quia scilicet Enchiridion postulaverat Laurentius, id est, opusculum mole exiguum de ejus manibus non recessurum: ibidem tamen Augustinus, itemque in Retractationibus, in libro de octo Dulcitii Quaestionibus, et in Epistola 231, ad Darium constanter vocat librum de Fide, Spe et Charitate; nec aliter Possidius Indic. cap. 6. Ad haec enim tria commodum visum est S. Doctori revocare Laurentii quaestiones omnes, qui sapientiae studio incensus, ac nostrae, quam profitebatur, amore religionis, volebat in primis certum propriumque fidei catholicae fundamentum, totius christianae doctrinae summam, et universim quidquid orthodoxa fide ac religione a primo ad ultimum teneretur, ab Augustino accipere, eoque magistro institui et muniri contra diversas haereses ea tempestate grassantes.

Prima quidem et quam maxima libri parte Augustinus quae credenda sint docet, servato Symboli ordine, ac varias haereses Manichaeorum, Apollinaristarum, Priscillianistarum, Arianorum, praecipueque Pelagianorum, tacito earum nomine, passim refellit. Secundam partem, de iis quae ad Spem pertinent, in dominicae orationis expositione quam brevissima impendit. Tertiam postremo, nec eam prolixam, adjungit de Charitate.

Opus in scriptis codicibus capitulationes et sectiones non easdem sortitum est. In quibusdam centum triginta quatuor, aut centum viginti sex, vel, ut in editis, centum viginti duas; in aliis septuaginta et unam, in nonnullis quinquaginta quatuor, aut rariores habet, et in quibusdam nullas.