|
Domino dilectissimo et honorabili fratri MAXIMINO ,
AUGUSTINUS presbyter Ecclesiae catholicae, in Domino
salutem.
1. Priusquam ad rem veniam de qua tuae Benevolentiae scribere
volui, tituli hujus epistolae, ne vel te, vel alium quempiam moveat,
rationem breviter reddam. Domino, scripsi, quia scriptum est: Vos
in libertatem vocati estis, fratres, tantum ne libertatem in
occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem (Gal.
V, 13). Cum ergo vel hoc ipso officio litterarum per charitatem
tibi serviam, non absurde te dominum voco propter unum et verum
Dominum nostrum qui nobis ista praecepit. Dilectissimo autem quod
scripsi, novit Deus quod non solum te diligam, sed ita diligam ut
meipsum; quandoquidem bene mihi sum conscius bona me tibi optare quae
mihi. Honorabili vero quod addidi, non ad hoc addidi, ut honorarem
episcopatum tuum; mihi enim episcopus non es, neque hoc cum contumelia
dictum acceperis; sed ex animo quo in ore nostro debet esse, Est,
est, Non, non. Neque enim ignoras, aut quisquam hominum qui nos
novit ignorat, neque te esse episcopum meum, neque me presbyterum
tuum. Honorabilem igitur ex ea regula te libenter appello, qua novi
te esse hominem, et novi hominem ad imaginem Dei et similitudinem
factum, et in honore positum ipso ordine et jure naturae, si tamen
intelligendo quae intelligenda sunt, servet honorem suum. Nam ita
scriptum est: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est
jumentis insensatis, et similis factus est illis (Psal.
XLVIII, 21). Cur ergo te honorabilem in quantum homo es non
appellem, cum praesertim de tua salute atque correctione, quandiu in
hac vita es, desperare non audeam? Fratrem vero ut vocem, non te
latet praeceptum nobis esse divinitus, ut etiam eis qui negant se
fratres nostros esse, dicamus, Fratres nostri estis; et hoc
vehementer valet ad causam, propter quam scribere volui Fraternitati
tuae. Jam enim reddita ratione cur epistolae talem januam fecerim,
audi placidissime quae sequuntur.
2. Ego cum in ista regione consuetudinem hominum lugendam atque
plangendam, qui cum christiano nomine glorientur, Christianos
rebaptizare non dubitant, quibus verbis poteram detestarer non
defuerunt laudatores tui, qui mihi dicerent te ista non facere.
Fateor, primo non credidi. Deinde considerans posse fieri ut animam
humanam de futura vita cogitantem Dei timor invaderet, ut se ab
scelere apertissimo temperaret, gratulatus credidi, quod tali
proposito ab Ecclesia catholica nolueris esse nimis alienus.
Quaerebam sane occasionem loquendi tecum, ut si fieri posset, ea quae
parva remanserat inter nos dissensio tolleretur; cum ecce ante paucos
dies diaconum nostrum Mutugennensem te rebaptizasse nuntiatum est.
Dolui vehementer, et illius miserabilem lapsum, et tuum, frater,
inopinatum scelus. Novi enim quae sit Ecclesia catholica. Gentes
sunt haereditas Christi, et possessio Christi termini terrae.
Nostis et vos, aut si non nostis, advertite; facillime a volentibus
sciri potest. Rebaptizare igitur haereticum hominem, qui haec
sanctitatis signa perceperit quae christiana tradidit disciplina,
omnino peccatum est: rebaptizare autem catholicum, immanissimum scelus
est. Tamen non adeo credens, quia de te mihi bene persuasum tenebam,
Mutugennam ipse perrexi; et eum quidem miserum videre non potui, a
parentibus vero ejus audivi quod vester jam etiam diaconus factus sit.
Et tamen tam bene adhuc de tuo corde sentio, ut eum rebaptizatum esse
non credam.
3. Quare te, frater dilectissime, per divinitatem et humanitatem
Domini nostri Jesu Christi obsecro, ut rescribere mihi digneris quid
gestum sit, et sic rescribere, ut noveris me in Ecclesia fratribus
nostris epistolam tuam velle recitare. Quod ideo scripsi, ne cum id
postea facerem quod me non sperares esse facturum, offenderem
Charitatem tuam, et justam de me apud communes amicos querelam
deponeres. Quid ergo te impediat ad rescribendum, non video. Si
enim rebaptizas, nihil est quod homines de tuo collegio formides, cum
id te rescripseris facere quod te illi facere etiamsi nolles juberent.
Cum autem id quantis potueris documentis faciendum esse defenderis,
non solum non succensebunt, sed etiam praedicabunt. Si autem non
rebaptizas, arripe libertatem christianam, frater Maximine, arripe,
quaeso te; non cujusquam hominis, in contemplatione Christi, aut
reprehensionem verearis, aut exhorreas potestatem. Transit honor
hujus saeculi, transit ambitio. In futuro Christi judicio, nec
absidae gradatae, nec cathedrae velatae, nec sanctimonialium
occursantium atque cantantium greges adhibebuntur ad defensionem, ubi
coeperint accusare conscientiae, et conscientiarum arbiter judicare.
Quae hic honorant, ibi onerant; quae hic relevant, ibi gravant.
Ista quae pro tempore propter Ecclesiae utilitatem honori nostro
exhibentur, defendentur forte bona conscientia; defendere autem non
poterunt malam.
4. Quod ergo tam pio et tam religioso animo facis, si tamen facis,
ut Ecclesiae catholicae baptismum non iteres, sed approbes potius
tanquam unius verissimae matris, quae omnibus gentibus, et
regenerandis praebet sinum, et regeneratis ubera infundit, tanquam
unius possessionis Christi, sese usque ad terrae terminos
porrigentis; si hoc vere facis, cur non erumpis in exsultantem et
liberam vocem? cur lucernae tuae tam utilem splendorem premis sub
modio? Cur non discissis atque abjectis veteribus pellibus timidae
servitutis, christiana potius indutus fiducia exis et dicis: Ego unum
baptismum novi, Patris et Filii et Spiritus sancti nomine
consecratum atque signatum? hanc formam ubi invenio necesse est ut
approbem; non destruo quod dominicum agnosco, non exsufflo vexillum
regis mei. Vestem Christi et qui diviserunt, non violaverunt
(Joan. XIX, 24); et illi adhuc Christum non resurrecturum
crediderant, sed morientem videbant. Si a persecutoribus vestis non
conscissa est pendentis in cruce, cur a Christianis destruitur
sacramentum sedentis in coelo? Si veteris populi temporibus Judaeus
essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique
circumcisionem. Quod signaculum justitiae fidei tantum illo tempore
valuit, antequam Domini evacuaretur adventu, ut infantem filium
Moysi Angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset
puerum, et hoc sacramento imminentem perniciem depulisset (Exod.
IV, 24, 25). Hoc sacramentum etiam Jordanem fluvium
refrenavit, et reduxit in fontem. Hoc sacramentum ipse Dominus,
quamvis evacuaverit crucifixus, tamen natus accepit. Non enim
signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus
decesserunt. Nam sicut circumcisionem abstulit Domini primus
adventus, sic Baptismum auferet secundus adventus. Sicut enim nunc
posteaquam venit libertas fidei, et remotum est servitutis jugum,
nullus christianus circumciditur carne; sic tunc regnantibus justis cum
Domino, damnatisque impiis, nemo baptizabitur, sed illud quod ista
praefigurant, id est circumcisio cordis, et munditia conscientiae
manebit in aeternum. Si ergo illo tempore Judaeus essem, et veniret
ad me Samaritanus, velletque, illo errore derelicto quem etiam
Dominus improbavit dicens, Vos adoratis quod nescitis; nos adoramus
quod scimus, quoniam salus ex Judaeis est (Joan. IV, 22):
vellet ergo Samaritanus, quem Samaritani circumciderant, fieri
Judaeus, vacaret certe iterationis audacia, et id quod apud haeresim
factum erat, quod praeceperat Deus, non repetere sed approbare
cogeremur. Quod si in carne circumcisi hominis non invenirem locum ubi
circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum; multo minus
invenitur locus in uno corde, ubi baptismus Christi repetatur. Ideo
qui duplicare Baptismum vultis, necesse est omnino ut corda duplicia
requiratis.
5. Clama ergo recte te facere, si non rebaptizas; et non solum sine
trepidatione, sed etiam cum gaudio mihi inde rescribe. Nulla te
tuorum concilia, frater, exterreant. Si enim hoc eis displicuerit,
non sunt digni qui te habeant; si autem placuerit, credimus de
misericordia Domini, qui timentes sibi displicere, et conantes
placere nunquam deserit, quod inter vos et nos cito pax erit: ne
propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio reddetur,
miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes
cibos, et mensam Christi communem habere non possint. Nonne
ingemiscimus quod vir et uxor, ut fideliter conjungant corpora sua,
jurant sibi plerumque per Christum, et ipsius corpus Christi diversa
communione dilaniant? Hoc tantum scandalum, tantus diaboli
triumphus, tanta pernicies animarum, si per tuam modestiam, et
prudentiam, et dilectionem quam debemus ei qui pro nobis suum sanguinem
fudit, ablata de medio in his regionibus fuerit; quis explicet verbis
quam tibi palmam praeparet Dominus, ut ad caetera membra sananda,
quae per totam Africam tabefacta miserabiliter jacent, a te
proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? Quam vereor,
quoniam cor meum videre non potes, ne tibi cum insultatione potius quam
cum dilectione loqui videar! Sed certe amplius quid faciam non
invenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum
Deo.
6. Tollamus de medio inania objecta, quae a partibus imperitis
jactari contra invicem solent; nec tu objicias tempora Macariana, nec
ego saevitiam Circumcellionum: si hoc ad te non pertinet, nec illud
ad me. Area dominica nondum ventilata est; sine paleis esse non
potest. Nos oremus, atque agamus quantum possumus, ut frumentum
simus. Ego de rebaptizato diacono nostro silere non possum: scio enim
quam mihi silentium perniciosum sit. Non enim cogito in ecclesiasticis
honoribus tempora ventosa transigere, sed cogito me principi pastorum
omnium rationem de commissis ovibus redditurum. Si forte nolles ut
haec tibi scriberem, oportet te, frater, ignoscere timori meo.
Multum enim timeo ne me tacente et dissimulante, alii quoque
rebaptizentur a vobis. Decrevi ergo, quantum vires et facultatem
Dominus praebere dignatur, causam istam sic agere, ut pacincis
collationibus nostris omnes qui nobis communicant, noverint ab
haeresibus aut schismatibus quantum catholica distet Ecclesia, et
quantum sit cavenda pernicies vel zizaniorum vel praecisorum de vite
Domini sarmentorum. Quam collationem mecum si libenti animo
susceperis, ut concordibus nobis amborum litterae populis recitentur,
ineffabili exsultabo laetitia. Si autem id aequo animo non accipis,
quid faciam, frater, nisi ut te quoque invito epistolas nostras populo
catholico legam, quo esse possit instructior? Quod si rescribere
dignatus non fueris, vel meas legere decrevi, ut saltem diffidentia
vestra cognita rebaptizari erubescant.
7. Neque id agam cum miles praesens est, ne quis vestrum arbitretur
tumultuosius me agere voluisse, quam ratio pacis desiderat; sed post
abscessum militis, ut omnes qui nos audiunt intelligant non hoc esse
propositi mei ut inviti homines ad cujusquam communionem cogantur, sed
ut quietissime quaerentibus veritas innotescat. Cessabit a nostris
partibus terror temporalium potestatum: cesset etiam a vestris partibus
terror congregatorum Circumcellionum. Re agamus, ratione agamus,
divinarum Scripturarum auctoritatibus agamus, quieti atque tranquilli
quantum possumus petamus, quaeramus, pulsemus, ut accipiamus et
inveniamus, et aperiatur nobis, ne forte fieri possit, ut adjuvante
Domino concordes conatus et orationes nostras, tanta deformitas atque
impietas Africanarum regionum de nostris terris incipiat aboleri. Si
non credis post discessum militum me velle agere, post discessum
militum tu rescribe. Si enim ego praesente milite litteras meas legere
populo voluero, prolata epistola mea demonstrabit me fidei violatorem.
Quod misericordia Domini avertat a moribus atque instituto meo, quod
mihi per jugum suum inspirare dignatus est.
8. Episcopus meus Benevolentiae tuae fortasse potius litteras
misisset, si esset praesens, aut ego illo vel jubente vel permittente
scripsissem. Sed illo absente cum diaconi rebaptizatio recens esse
dicitur, frigescere actionem ipsam dilatione non passus sum, de
fraterna et vera morte acerbissimi doloris aculeis excitatus. Quem
dolorem meum adjuvante misericordia et providentia Domini, pacis
fortasse compensatio lenitura est. Deus et Dominus noster tibi mentem
pacatam inspirare dignetur, domine dilectissime frater.
|
|
