|
Domino insigni et merito sublimi, ac praestantissimo filio
APRINGIO, AUGUSTINUS.
1. Non dubito in hac potestate quam tibi Deus homini in homines
dedit, cogitare te divinum judicium, ubi et judices stabunt rationem
de suo judicio reddituri. Christiana quippe fide te imbutum scio;
unde mihi ad Excellentiam tuam major fiducia tribuitur, non solum
petendi, verum etiam monendi propter illum Dominum, in cujus familia
nobiscum coelesti jure censeris, in quo spem vitae aeternae pariter
habemus, et quem pro vobis in sacrosanctis mysteriis invocamus.
Proinde, domine insignis et merito sublimis, ac praestantissime
fili, primum quaeso ut non tibi videar importunus irruere actibus
tuis, ea sollicitudine quam me praecipue gerere oportet pro Ecclesia
mihi credita, cujus utilitatibus servio, cui non tam praeesse quam
prodesse desidero: deinde obsecro ut quod moneo vel rogo, non
dedigneris accipere, non cuncteris acquiescere.
2. Circumcelliones quosdam et clericos donatistas, cura eorum qui
disciplinae publicae inserviunt, praemissa Notoria, ad judicia
legesque perduxit. Hi cum audirentur a viro clarissimo et spectabili
tribuno et notario fratre tuo, filio meo Marcellino, non tormentis
ungularum atque flammarum, sed virgarum coerciti, horrenda facinora in
fratres et compresbyteros meos a se perpetrata confessi sunt; quod
scilicet unum eorum exceptum insidiis trucidaverunt, alterum e domo
raptum, oculo effosso digitoque amputato truncaverunt. Haec cum
comperissem illos fuisse confessos, ideoque minime dubitarem sub jura
tuae securis esse venturos, has ad tuam Nobilitatem litteras
acceleravi, quibus deprecor, et per misericordiam Christi obsecro,
sic de tua majore atque certiore felicitate gaudeamus, ut eis paria non
retribuantur; quanquam lapidis ictibus digitum praecidere oculumque
convellere leges puniendo non possint, quod isti saeviendo potuerunt.
Unde securus sum de iis qui hoc se fecisse confessi sunt, quod hanc
vicissitudinem non reportabunt; sed ne vel ipsi, vel illi quorum
homicidium patefactum est, per tuae potestatis sententiam multentur,
hoc timeo, hoc ne fiat et christianus judicem rogo, et christianum
episcopus moneo.
3. De vobis quidem dixisse Apostolum legimus quod non sine causa
gladium geratis, et ministri Dei sitis, vindices in eos qui male
agunt (Rom. XIII, 4); sed alia causa est provinciae, alia
est Ecclesiae: illius terribiliter gerenda est administratio; hujus
clementer commendanda est mansuetudo. Si apud judicem non christianum
mihi sermo esset, aliter agerem: nec tamen etiam sic Ecclesiae causam
desererem, et quantum admittere dignaretur, instarem ne passiones
servorum Dei catholicorum, quae prodesse debent ad exempla
patientiae, inimicorum suorum sanguine foedarentur; et si nollet
acquiescere, inimico animo eum resistere suspicarer. Nunc vero quando
apud te res agitur, alia mihi ratio est, alia consultatio. Rectorem
te quidem praecelsae potestatis videmus, sed etiam filium christianae
pietatis agnoscimus. Subdatur sublimitas tua, subdatur fides tua;
causam tecum tracto communem, sed tu in ea potes quod ego non possum:
confer nobiscum consilium, et porrige auxilium.
4. Diligenter actum est ut inimici Ecclesiae, qui solent vaniloquio
seductionis sollicitare animos imperitos tanquam de persecutione
gloriantes quam se perpeti jactant, horrenda facinora sua in catholicos
clericos perpetrata faterentur et suis verbis implicarentur. Legenda
sunt Gesta ad sanandas animas, quas pestifera suasione venenaverunt:
numquid placet tibi ut ad finem Gestorum, si cruentum istorum
supplicium continebit, legendo pervenire timeamus, ubi ponimus et
ipsam conscientiam, ne malum pro malo, qui passi sunt, reddidisse
videantur? Si ergo nihil aliud constitueretur frenandae malitiae
perditorum, extrema fortasse necessitas ut tales occiderentur urgeret;
quanquam quod ad nos attinet, si nihil mitius eis fieri posset,
mallemus eos liberos relaxari, quam passiones fratrum nostrorum fuso
eorum sanguine vindicari: nunc vero cum aliquid fieri possit, quo et
mitis commendetur Ecclesia, et immitium cohibeatur audacia; cur non
flectas in partem providentiorem, lenioremque sententiam, quod licet
judicibus facere etiam non in causis Ecclesiae? Time ergo nobiscum
judicium Dei Patris, et commenda mansuetudinem matris: cum enim tu
facis, Ecclesia facit, propter quam facis, et cujus filius facis.
Contende bonitate cum malis: illi scelere immani membra de corpore
vivo avulserunt; tu opere misericordi effice ut illa quae nefandis
operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra
deserviant. Illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus Dei
servis; tu parce comprehensis, parce ductis, parce convictis. Illi
impio ferro fuderunt sanguinem Christianum: tu ab eorum sanguine etiam
juridicum gladium cohibe propter Christum. Illi ministro Ecclesiae
occiso extorserunt spatium vivendi: tu inimicis Ecclesiae viventibus
relaxa spatium poenitendi. Talem te oportet esse in causa Ecclesiae
judicem christianum, petentibus, monentibus, intercedentibus nobis.
Solent homines quando cum inimicis eorum convictis lenius agitur, a
mitiore sententia provocare: sed inimicos nostros ita diligimus, ut
nisi de tua christiana obedientia praesumamus, a tua severa sententia
provocemus. Deus omnipotens Excellentiam tuam auctiorem felicioremque
conservet, domine insignis et merito sublimis, ac praestantissime
fili.
|
|
