|
Domino nimiumque venerabili, et omnibus mihi officiis unice percolendo
patri AUGUSTINO, MARCELLINUS.
1. Vir illustris Volusianus Beatitudinis tuae mihi litteras legit,
imo me quidem cogente pluribus legit, quae scilicet omnia quae a te
dicuntur, cum vere miranda sint, usquequaque miratus sum. Sermonis
enim divini gratia humiliter tumens, facile ut placeret emeruit. Hinc
enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni
propositi exhortatione statuere et firmare contendis. Est enim nobis
cum eodem quotidiana pro viribus nostris, et pro ingenii paupertate
disputatio. Sanctae siquidem matris ejus precatione compulsus, cura
mihi est eum frequentius salutandi gratia convenire, licet vicem in hac
parte reddere etiam ipse dignetur. Accepta autem Venerabilitatis tuae
epistola, homo qui a veri Dei stabilitate, multorum quorum in hac
urbe copia est persuasione revocatur, ita motus est, ut si, quantum
ipse confirmat, litterarum prolixitatem minime formidasset omne
Beatitudini tuae quod habere potest insinuasset ambiguum. Sed tamen
satis, sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque
sermone, et Romanae eloquentiae nitore perspicuo, aliqua sibi exsolvi
impendio postulavit. Quae quidem quaestio usquequaque detrita est, et
eorum super hac parte satis nota calliditas, qui dispensationem
dominicae incarnationis infamant. Sed tamen etiam ego in hac parte,
quia plurimis quidquid rescripseris profuturum esse confido, precator
accesserim, ut ad ea vigilantius respondere digneris, in quibus nihil
amplius Dominum, quam alii homines facere potuerunt, gessisse
mentiuntur. Apollonium siquidem suum nobis et Apuleium, aliosque
magicae artis homines in medium proferunt, quorum majora contendunt
extitisse miracula.
2. Ipse autem vir illustris superius memoratus, multa esse dixit
praesentibus aliquantis, quae huic possent jungi non immerito
quaestioni , si, ut ante dixi, non ab ejus partibus epistolaris
considerata brevitas fuisset. Quae tamen licet scribere noluerit,
tacere non est passus. Dicebat enim quod etsi sibi hodie incarnationis
dominicae ratio redderetur, reddi vix ad liquidum possit cur hic
Deus, qui et Veteris Testamenti Deus esse firmatur, spretis
veteribus sacrificiis delectatus est novis. Nihil enim corrigi posse
asserebat nisi quod antefactum non recte probaretur; vel quod semel
recte factum sit, immutari ullatenus non debuisse. Recte enim facta
dicebat mutari nisi injuste non posse; maxime quia ista varietas
inconstantiae Deum possit arguere. Tum deinde quod ejus praedicatio
atque doctrina, reipublicae moribus nulla ex parte conveniat; utpote,
sicut a multis dicitur, cujus hoc constet praeceptum, ut nulli malum
pro malo reddere debeamus (Rom. XII, 17), et percutienti
aliam praebere maxillam, et pallium dare persistenti tunicam tollere,
et cum eo qui nos angariare voluerit, ire debere spatio itineris
duplicato (Matth. V, 39, 41): quae omnia reipublicae moribus
asserit esse contraria. Nam quis tolli sibi ab hoste aliquid
patiatur, vel Romanae provinciae depraedatori non mala velit belli
jure reponere? Et caetera quae dici ad reliqua posse, intelligit
Venerabilitas tua. Haec ergo omnia ipsi posse adjungi aestimat
quaestioni, in tantum ut per christianos principes, christianam
religionem maxima ex parte servantes, tanta (etiamsi ipse de hac parte
taceat) reipublicae mala evenisse manifestum sit.
3. Unde, sicut Beatitudo tua mecum dignatur agnoscere, ad haec
omnia (quoniam multorum manibus sine dubio tradetur Sanctitatis tuae
desiderata responsio) plenus debet et elucubratus solutionis splendor
ostendi; maxime quia cum ista gererentur, eximius Hipponensis
regionis possessor et dominus praesens aderat, qui et Sanctitatem tuam
sub ironiae adulatione laudaret, et sibi, cum de his quaereret,
minime satisfactum esse contenderet. Ego vero ad haec omnia
promissionis non immemor sed exactor libros confici deprecor,
Ecclesiae, hoc maxime tempore, incredibiliter profuturos.
|
|
