|
1. Hesternam lectionem sancti Evangelii, de qua locuti sumus quod
Dominus dedit, hodierna sequitur, de qua locuturi sumus quod Dominus
dabit. Quaedam in Scripturis tam manifesta sunt, ut potius auditorem
quam expositorem desiderent: in eis nos immorari non oportet, ut
necessariis in quibus immorandum est, tempus sufficiat.
2. Proximum ergo erat Pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei
cruentum habere Domini sanguine voluerunt. Illo die festo occisus est
Agnus, qui nobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit.
Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo
venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora
passionis. Ascenderunt ergo multi Jerosolymam de regione ante
Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc faciebant Judaei secundum
praeceptum Domini, per sanctum Moysen in Lege mandatum, ut die
festo quod Pascha erat, omnes undique convenirent, et illius diei
celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri.
Quia est, umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro
nobis illo die passuri: ut transiret umbra, et lux veniret; ut
transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei
Pascha in umbra, nos in luce. Quid enim opus erat ut eis Dominus
praeciperet per ipsum festum diem ovem occidere, nisi quia ille erat de
quo prophetatum est, Sicut ovis ad immolandum ductus est (Isai.
LIII, 7). Sanguine occisi pecoris Judaeorum postes signati
sunt; sanguine Christi frontes nostrae signantur. Et illa signatio,
quia erat significatio, dicta est a domibus signatis exterminatorem
prohibere (Exod. XII, 22, 23): signum Christi a nobis
repellit exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. Quare
hoc dixi? Quia multi postes habent signatos, et intus non manet
habitator: facile habent in fronte signum Christi, et corde non
recipiunt verbum Christi. Ideo dixi, fratres, quod repeto, signum
Christi a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum habeat
Christum habitatorem. Haec dixi, ne quis forte cogitaret quid sibi
vellent ista festa Judaeorum. Venit ergo Dominus tanquam ad
victimam, ut verum Pascha nos haberemus, cum ejus passionem tanquam
ovis immolationem celebraremus.
3. Quaerebant ergo Jesum: sed male. Beati enim qui quaerunt
Jesum, sed bene. Illi quaerebant Jesum, ut nec ipsi haberent eum,
nec nos: sed ab ipsis abscedentem suscepimus nos. Reprehenduntur qui
quaerunt, laudantur qui quaerunt: animus enim quaerentis aut laudem
invenit, aut damnationem. Habes enim et in Psalmis, Confundantur
et revereantur, qui quaerunt animam meam (Psal. XXXIX,
15): isti sunt qui male quaerebant. Alio autem loco dicit:
Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam (Psal.
CXLI, 5). Culpantur qui quaerebant, culpantur qui non
quaerebant. Ergo quaeramus Christum ut habeamus; quaeramus ut
teneamus, sed non ut occidamus: nam et illi ideo quaerebant ut
tenerent, sed ut cito non haberent. Quaerebant ergo, et loquebantur
inter se: Quid putatis, quia non venit ad diem festum?
4. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis
cognoverit ubi sit, indicet, ut apprehendant eum. Nos indicemus modo
Judaeis, ubi sit Christus. Utinam velint audire et apprehendere
quicumque sunt ex semine illorum, qui dederant mandatum ut indicaretur
eis ubi esset Christus. Veniant ad Ecclesiam, audiant ubi sit
Christus, et apprehendant eum. A nobis audiant, ex Evangelio
audiant. Occisus est a parentibus eorum, sepultus est, resurrexit,
a discipulis agnitus, ante oculos eorum ascendit in coelum, ibi sedet
ad dexteram Patris; qui judicatus est, venturus est judex: audiant,
et teneant. Respondent: Quomodo tenebo absentem ; quomodo in coelum
manum mittam, ut ibi sedentem teneam? Fidem mitte, et tenuisti.
Parentes tui tenuerunt carne, tu tene corde: quoniam Christus absens
etiam praesens est. Nisi praesens esset, a nobis ipsis teneri non
posset. Sed quoniam verum est, quod ait, Ecce ego vobiscum sum
usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); et
abiit, et hic est; et rediit, et nos non deserit: corpus enim suum
intulit coelo, majestatem non abstulit mundo.
5. Jesus ergo ante sex dies Paschae venit Bethaniam, ubi fuerat
Lazarus mortuus, quem suscitavit Jesus. Fecerunt autem ei ibi
coenam, et Martha ministrabat: Lazarus vero unus erat ex
discumbentibus. Ne putarent homines phantasma esse factum, quia
mortuus resurrexit, unus erat ex recumbentibus; vivebat, loquebatur,
epulabatur: veritas ostendebatur, infidelitas Judaeorum
confundebatur. Discumbebat ergo Dominus cum Lazaro et caeteris,
ministrabat Martha una ex sororibus Lazari.
6. Maria vero, altera soror Lazari, accepit libram unguenti nardi
pistici pretiosi, unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes
ejus, et domus impleta est ex odore unguenti. Factum audivimus,
mysterium requiramus. Quaecumque anima fidelis vis esse, cum Maria
unge pedes Domini pretioso unguento. Unguentum illud justitia fuit,
ideo libra fuit: erat autem unguentum nardi pistici pretiosi. Quod
ait, pistici, locum aliquem credere debemus, unde hoc erat unguentum
pretiosum: nec tamen hoc vacat, et sacramento optime consonat.
PISTIS graece, fides dicitur. Quaerebas operari justitiam:
justus ex fide vivit (Rom. I, 17). Unge pedes Jesu: bene
vivendo dominica sectare vestigia. Capillis terge: si habes
superflua, da pauperibus, et Domini pedes tersisti; capilli enim
superflua corporis videntur. Habes quod agas de superfluis tuis: tibi
superflua sunt, sed Domini pedibus necessaria. Forte in terra
Domini pedes indigent. De quibus enim nisi de membris suis in fine
dicturus est, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis
(Matth. XXV, 40)? Superflua vestra impendistis, sed pedibus
meis obsecuti estis.
7. Domus autem impleta est odore; mundus impletus est fama bona:
nam odor bonus, fama bona est. Qui male vivunt et christiani
vocantur, injuriam Christo faciunt: de qualibus dictum est quod per
eos nomen Domini blasphematur (Rom. II, 24). Si per tales
nomen Dei blasphematur, per bonos nomen Domini laudatur. Audi
Apostolum: Christi bonus odor sumus, inquit, in omni loco.
Dicitur et in Canticis canticorum. Unguentum effusum nomen tuum
(Cant. I, 2). Ad Apostolum revoca intentionem: Christi,
inquit, bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et
in his qui pereunt; aliis sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis
in mortem: et ad haec quis idoneus (II Cor. II, 14-16)?
Occasionem nobis praebet praesens lectio sancti Evangelii de odore
isto ita loqui, ut et a nobis sufficienter dicatur, et a vobis
diligenter audiatur, Apostolo ipso ita dicente, Et ad haec quis
idoneus? Ergo ut inde nos conemur loqui, numquid idonei sumus, aut
vos audire haec idonei estis? Nos quidem idonei non sumus; sed
idoneus est ille qui per nos dignetur dicere quod vobis prosit audire.
Ecce Apostolus bonus odor est, sicut dicit ipse: sed ipse bonus odor
aliis est odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem;
tamen bonus odor. Numquid enim ait, Aliis sumus bonus odor ad
vitam, aliis malus odor ad mortem? Bonum odorem se dixit, non
malum; et eumdem bonum odorem aliis ad vitam dixit, aliis ad mortem.
Felices qui bono odore vivunt: quid autem infelicius illis qui bono
odore moriuntur?
8. Et quis est, ait aliquis, quem bonus odor occilit? Hoc est
quod ait Apostolus, Et ad haec quis idoneus? Quomodo ea facit Deus
miris modis, ut bono odore et boni vivant, et mali moriantur; quomodo
sit, quantum Dominus inspirare dignatur (nam fortasse ibi lateat
altior intellectus, qui a me non potest penetrari); tamen quo usque
penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene
agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere
demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama
usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam
ipse quodam loco ait de quibusdam, quod non caste, sed per invidiam
Christum annuntiarent; existimantes, inquit, tribulationem suscitare
vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate
Christus annuntietur (Philipp. I, 17, 18). Annuntiant qui
me amant, annuntiant qui mihi invident; illi bono odore vivunt, et
illi bono odore moriuntur: tamen utrisque praedicantibus nomen Christi
annuntietur, odore optimo mundus impleatur. Amasti bene agentem,
vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mortuus es bono odore.
Numquid quia mori voluisti, ideo odorem illum malum esse fecisti?
Noli invidere, et non te occidet bonus odor.
9. Denique audi et hic ex unguento isto, quomodo aliis erat odor
bonus in vitam, aliis odor bonus in mortem. Posteaquam hoc fecit
religiosa Maria ad Domini obsequium, continuo unus ex discipulis
ejus, Judas Iscariotes, qui eum erat traditurus, dixit: Quare hoc
unguentum non veniit trecentis denariis, et datum est egenis? Vae
tibi, miser! bonus odor occidit te. Quare enim hoc dixerit,
Evangelista sanctus aperuit. Putaremus autem et nos, si mens ipsius
nobis per Evangelium non proderetur, pauperum cura hoc illum dicere
potuisse. Non ita est. Sed quid? Audi testem veracem: Dixit
autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad illum; sed quia fur erat,
et loculos habens, et ea quae mittebantur portabat. Portabat, an
exportabat? Sed ministerio portabat, furto exportabat .
10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversus factus est,
quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Plerique enim incuriosi
Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis
pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et
Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur.
Duodenarium numerum Apostolorum implebat, apostolicam beatitudinem
non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio
succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit
integritas (Act. I, 26). Quid ergo voluit Dominus noster
Jesus Christus, fratres mei, admonere Ecclesiam suam, quando unum
perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec
corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur
est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque
fur: fur loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si
crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus;
peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic judicatur
furtum rei privatae quomodo publicae: quanto vehementius judicandus est
fur sacrilegus, qui ausus fuerit non undecumque tollere, sed de
Ecclesia tollere? Qui aliquid de Ecclesia furatur, Judae perdito
comparatur. Talis erat iste Judas, et tamen cum sanctis discipulis
undecim intrabat et exibat. Ad ipsam dominicam coenam pariter
accessit: conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De
uno pane et Petrus et Judas accepit, et tamen quae pars fideli cum
infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo
enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus,
ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim
manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit (I Cor.
XI, 29): judicium sibi, non tibi. Si judicium sibi, non
tibi; tolera malum bonus, ut venias ad praemia bonorum, ne mittaris
in poenam malorum.
11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare habuit
loculos cui Angeli ministraverunt, nisi quia Ecclesia ipsius loculos
suos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus Ecclesia fures
patienter toleret? Sed ille qui consueverat de loculis pecuniam
tollere, non dubitavit accepta pecunia ipsum Dominum vendere.
Videamus quid ad ista Dominus respondeat. Videte, fratres: non
illi ait, Propter furta tua dicis ista. Furem noverat, nec
prodebat; sed potius tolerabat, et ad perferendos malos in Ecclesia
nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixit ergo ei Jesus: Sine
illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Moriturum se
denuntiavit.
12. Sed quid est quod sequitur? Pauperes enim semper habebitis
vobiscum, me autem non semper habebitis. Intelligimus quidem,
Pauperes semper habebitis: quod dixit, verum est. Quando Ecclesia
sine pauperibus? Me autem non semper habebitis, quid sibi vult?
Quomodo intelligendum est, Me autem non semper habebitis? Nolite
expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis;
sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum
significat; quomodo Petrus corpus bonorum, imo corpus Ecclesiae,
sed in bonis . Nam si in Petro non esset Ecclesiae sacramentum, non
ei diceret Dominus, Tibi dabo claves regni coelorum: quaecumque
solveris in terra, soluta erunt et in coelo; et quaecumque ligaveris
in terra, ligata erunt et in coelo (Matth. XVI, 19). Si hoc
Petro tantum dictum est, non facit hoc Ecclesia. Si autem et in
Ecclesia fit, ut quae in terra ligantur, in coelo ligentur, et quae
solvuntur in terra, solvantur in coelo: quia cum excommunicat
Ecclesia, in coelo ligatur excommunicatus; cum reconciliatur ab
Ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus: si hoc ergo in Ecclesia
fit, Petrus quando claves accepit, Ecclesiam sanctam significavit.
Si in Petri persona significati sunt in Ecclesia boni, in Judae
persona significati sunt in Ecclesia mali; ipsis dictum est, Me
autem non semper habebitis. Quid est enim, non semper? Et quid
est, semper? Si bonus es, si ad corpus pertines, quod significat
Petrus; habes Christum et in praesenti et in futuro: in praesenti
per fidem, in praesenti per signum, in praesenti per Baptismatis
sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum
in praesenti, sed habebis semper; quia cum hinc exieris, ad illum
venies qui dixit latroni, Hodie mecum eris in paradiso (Luc.
XXIII, 43). Si autem male versaris, videris habere in
praesenti Christum, quia intras Ecclesiam, signas te signo
Christi, baptizaris baptismo Christi, misces te membris Christi,
accedis ad altare Christi: in praesenti habes Christum, sed male
vivendo non semper habebis.
13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum,
me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint
solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum
majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et
invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego
vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII,
20). Secundum carnem vero quam Verbum assumpsit, secundum id quod
de Virgine natus est, secundum id quod a Judaeis prehensus est, quod
ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod
in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper
habebitis vobiscum. Quare? Quoniam conversatus est secundum corporis
praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus
videndo non sequendo, ascendit in coelum (Act. I, 3, 9,
10), et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et
hic est, non enim recessit praesentia majestatis. Aliter: secundum
praesentiam majestatis semper habemus Christum; secundum praesentiam
carnis, recte dictum est discipulis, Me autem non semper habebitis.
Habuit enim illum Ecclesia secundum praesentiam carnis paucis diebus:
modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me
autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est,
quae duobus modis soluta est.
14. Caetera quae pauca remanent, audiamus: Cognovit ergo turba
multa ex Judaeis quia illic est: et venerunt, non propter Jesum
tantum, sed ut Lazarum viderent, quem suscitavit Jesus a mortuis.
Curiositas eos adduxit, non charitas: venerunt, et viderunt.
Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia
tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta
manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum
est, vel negare, quid invenerunt videte. Cogitaverunt autem
principes sacerdotum ut et Lazarum interficerent; quia multi propter
illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta
cogitatio, et caeca saevitia! Dominus Christus qui suscitare potuit
mortuum, non posset occisum? Quando Lazaro inferebatis necem,
numquid auferebatis Domino potestatem? Si aliud vobis videtur
mortuus, aliud occisus; ecce Dominus utrumque fecit, et Lazarum
mortuum, et seipsum suscitavit occisum.
|
|
