|
1. Hoc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac
lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem
tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere
debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus
turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod
ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione
dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa
zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari
(Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis aliqua separari
etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae
perturbatione non possit. Hanc perturbationem sanctorum suorum per
schismaticos et haereticos futuram, quodammodo praenuntians Dominus,
praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et
commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione
apertissima relicturo, turbatus est non carne, sed spiritu.
Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non perversitate, sed
charitate turbantur; ne forte in separatione aliquorum zizaniorum,
simul aliquod eradicetur et triticum.
2. Turbatus itaque est Jesus spiritu, et protestatus est, et
dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Unus
ex vobis, numero, non merito; specie, non virtute; commixtione
corporali, non vinculo spirituali; carnis adjunctione, non cordis
socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis
exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est Dominus,
et dixit, Unus ex vobis; si verum est quod ait idem ipse in Epistola
sua, cujus est hoc Evangelium, Ex nobis exierunt, sed non erant ex
nobis: nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum (I
Joan. II, 19)? Non erat igitur ex illis Judas: mansisset
enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo, Unus ex vobis
tradet me; nisi, unus ex vobis exiturus est, qui me tradet? Quia et
ille qui ait, Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum; jam
dixerat, Ex nobis exierunt. Ac per hoc utrumque verum est, et ex
nobis, et non ex nobis: secundum aliud ex nobis, secundum aliud non
ex nobis; secundum communionem Sacramentorum ex nobis, secundum
suorum proprietatem criminum, non ex nobis.
3. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo
diceret. Sic quippe in eis erat erga Magistrum suum pia charitas, ut
tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem
sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota,
ita sibi unusquisque erat certus, ut incerti essent et in caeteris
singuli, et in singulis caeteri.
4. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem
diligebat Jesus. Quid dixerit, in sinu, paulo post ait, ubi
dicit, supra pectus Jesu. Ipse est Joannes cujus est hoc
Evangelium, sicut postea manifestat (Joan. XXI, 20-24).
Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis
ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia,
cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se
insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor,
non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus
fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit,
inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et
ait illi, Sequere me (Matth. IX, 9): non ait, Vidit me, et
dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de
alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen (Exod.
VI, 1). Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi
rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc
fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos
quatuordecim (sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus
scit), raptum hujusmodi usque in tertium coelum (II Cor. XII,
2). Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram
recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis;
nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid
enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam
dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat quod ad ejus laudem
maximam pertinebat.
5. Quid est autem, quem diligebat Jesus? Quasi alios non
diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem
dilexit eos (Joan. XIII, 1). Et ipse Dominus, Majorem hac
charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis
(Id. XV, 13). Et quis enumeret omnia divinarum testimonia
paginarum, quibus Dominus Jesus, non illius neque eorum quae tunc
erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius
Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid,
et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum
quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est
opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto,
quantum sufficiat, dicere.
6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est,
dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit,
et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur,
sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos (Sap. II,
1); quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis
promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo?
Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba
Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque
cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris
sinus, sapientiae secretum. Dicit ei: Domine, quis est?
Respondit Jesus: Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum
tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem,
tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt
latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit,
quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus
est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus
necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine
sermonis.
|
|
