|
Pertinere etiam nonnihil ad rem videtur scire figuras
controversiarum, quibus invicem differant, quo magis in
evidenti sit, quemadmodum quamque tractemus. Sunt igitur
themata, id est figurae controversiarum, quatuor:
EYDOXON, quod nos opinionis bonae possumus dicere;
AMRIDOXON, quod nos opinionis ex utroque, bono
ac malo, confusae possumus dicere: PARADOXON,
quod nos opinionis malae possumus dicere; tametsi quidam
parum diligenter graece loquentes, paradoxon pro his quae
sunt bonae opinionis, accipiunt. Unde vulgo etiam
Olympionicas et caeteros victores sacrorum certaminum,
paradoxos vocant, magis consuetudine quam ratione ducti:
nam, ut opinor, PARADOXON est, quod est
PARA TEN DOXAN, id est contra opinionem
bonam. Denique licet alias vulgares significationes
probare malimus hujus nominis, tamen hoc loco, ut multa
nova tam a technicis et mathematicis, quam a philosophis
cognominantur, accipere debemus non tam pro solito usu
consuetudinis, quam pro conditione praecepti. Quarta est
species controversiae, quae graece ADOXOS dicitur,
quam nos non ut vulgo malae opinionis, sed nullius
opinionis dicimus, id est humilem et sordidam. Sed
evidenter haec propositis exemplis liquebunt.
EYDOXOS controversia hujusmodi est, in qua tam
persona quam res est honesta; velut Scipio victis Poenis
petit in praemium ut spectet ludos laurea coronatus: et
persona honesta est Scipionis, et quod petitur non
improbum. AMFIDOXOS est, in qua vel honestatem
personae turpitudo rei maculat; velut si idem Scipio
petat praemii nomine mortem Tiberii Asellii: nam
petitoris persona honesta est; quod autem petitur
inhonestum. Vel contra, si abdicatus fortiter fecerit,
et petat praemii nomine reditum in domum patris: persona
quae petit, inhonesta abdicati; res quam petit, honesta
ut in domum patris redeat. PARADOXON est
controversiae genus, ut supra definiebam, in quo utraque
sunt inhonesta, tam res quam persona, velut impudicitiae
reus fortiter fecit, petit praemii nomine accusatoris sui
mortem: nam et persona petentis inhonesta est, siquidem
fuit reus impudicitiae, tametsi aliquid turpitudini
derogaverit, quod fortiter fecit; et res quam petit,
improba. ADOXON, est controversiae genus sine
opinione utraque, humile et sordidum. Pauper vestimenta
vendebat; exstitit alius pauper, qui vindicaret ea, et
furto ablata sibi esse diceret: ille venditor ait, se ab
adultero deprehenso illa vestimenta detraxisse: invicem
accusant, ille adulterii, hic furti. Hic enim et
personae humiles pauperum, et res quae videntur fecisse
quaestionem, abjectae, vestimentorum vindicatio et
agnitio: et quanquam intervenerit crimen adulterii non
abjectum, tamen quia plura sunt ante PERISTASIN
humilia et sordida, totius controversiae speciem sibi
vindicant.
|
|
