|
Hoc opus Augustino abjudicant eruditi quique. Nec injuria sane,
quandoquidem res ratioque docendi, ut de stili distantia nihil
dicamus, procul abhorret a S. Doctoris ingenio et fide. In
quaestione secunda dicitur Deus, ut diaboli praesumptionem non
potestate sed ratione destrueret, materiam condidisse, quae esset
rerum confusio, ex qua faceret mundum. In Q. decima tertia infantes
qui in Sodomis cum parentibus perierunt, a gehenna liberos esse, quia
in aliena causa occisi sunt, absolute pronuntiatur. Quo loco
Quaestionum auctor, quisquis est, originale peccatum inficiari
videbatur Bellarmino. Et revera ad hanc ipsam quaestionem respondens
Alcuinus in opere super Genesim, interrog. 103, cum alioquin
iisdem, quae hic leguntur, verbis usus fuerit, nequaquam tamen
originalis peccati reatum dissimulavit: Nonne, ait, provisum est
illis, ne diu viventes exempla sequerentur patrum; et ut levius in
futuro crucientur, vel omnino non, aliena causa occisi? In Q.
vigesima prima, et quadragesima quinta, contendit auctor, mulierem
non esse creatam ad imaginem Dei: contra quam docet Augustinus in
lib. 3 de Genesi ad litt., cap. 22. In Q. vigesima tertia
non patitur quidquam difficultatis, ut Augustinus, circa originem
animae. Q. vigesima septima non Samuelem a pythonissa excitatum,
sed ejus spectrum sive diabolum Saüli apparuisse sic asserit, ut
falsam et absurdam esse velit aliam opinionem: quam tamen pulchre
congruere sacris Scripturis ostendit Augustinus in lib. 2 Quaest.
ad Simplicianum. Q. quadragesima prima illud Geneseos, Spiritus
Domini ferebatur super aquas, pugnat ne intelligatur de Spiritu
sancto, de quo passim ab Augustino explicatur. Q. quadragesima
tertia vehementer improbat votum Jephte, quem facinorosum appellat,
nullumque justitiae testimonium habere dicit, cum is tamen inter
insignes viros laudetur in Epistola ad Hebr., cap. 11. In Q.
quadragesima sexta nota ignorantiae aut stultitiae condemnat eos, qui
dicunt Samuelem functum officio sacerdotis, quod ipse cum aliis
plurimis sentit Augustinus in lib. 17 de Civit. Dei, cap. 4.
In Q. quadragesima octava de Filio Dei loquitur more Arianorum.
Q. quinquagesima sexta dicit immerito quibusdam videri (quod tamen
Augustino etiam visum est) Joseph esse filium Heli et Jacob, unius
secundum naturam, alterius secundum Legem. Q. quinquagesima nona
quod apud Joannem dixit Dominus, Spiritus ubi vult spirat, vult de
vento interpretandum esse, non de Spiritu sancto: cum Augustinus
aliter interpretetur. Q. centesima octava multis conviciis insectatur
eos, qui volunt Hebraeos dictos ab Heber, non ab Abraham: at
Augustinus in lib. 2 Retract., cap. 16, et de Civitate Dei
lib. 16, cap. 11, eam sequitur sententiam. Q. centesima nona
incumbit ut suadeat Melchisedech non hominem fuisse, sed Spiritum
sanctum, ipsumque in oblatione dici summum sacerdotem improbat. Q.
centesima decima quinta dicit Abrahamum cum patre suo idola coluisse:
contra Augustinus, in lib. 16 de Civit. Dei, cap. 13. In
Q. centesima decima sexta ille pascha a passione, Augustinus vero ab
hebraea voce transitum significante censet fuisse appellatum, in
Epist. 53 ad Januarium, n. 2. Praeterea Pelagianam haeresim
quaestiones aliquot resipiunt Lovaniensium Theologorum judicio,
veluti Quaest. septuagesima nona, octogesima, octogesima tertia,
etc. Perpaucae demum sunt, quae non aliqua ex parte pugnent in
Augustini doctrinam; ut superfluum sit his addere, quod hujus operis
prolixi nullam S. Doctor mentionem facit in libris Retractationum,
cum illic diligenter Quaestionum libros alios recenseat.
Superest ut examini judicioque Lectorum subjiciamus opinionem eruditis
hodie quamplurimis probatam, quae hasce Quaestiones eidem auctori,
cui Commentarios in Apostolum Ambrosii nomine vulgatos attribuit.
Quippe collatis ad invicem utrisque operibus, scilicet Quaest.
vigesima quarta ad Comment. in I Cor. 11, V\. 5; Quaest.
septuagesima quarta ad Comment. in II Cor. 5, V\. 21, et
in Gal. 3, V\. 13; Quaest. centesima secunda ad Comment.
in II Timoth. 2, V\. 20; Quaest. centesima octava ad
Comment. in Philipp. 3, V\. 5; Quaest. centesima decima
tertia ad Comment. in Ephes. 3, V\. 10, etc., concordiam
in rebus, in sententiis, in verbis etiam ipsis, quam maximam
deprehenderunt. Ad haec utrumque opus eodem fere tempore confectum
putant: Commentarios quidem cum Damasus Papa, qui sub anni 384
finem obiit, Romanam Ecclesiam regeret, uti eorumdem auctor testatur
in I Timoth. 3, V\. 15; Quaestiones autem anno circiter
300 ab excidio Jerosolymitano, ex Quaest. quadragesima quarta
Adversus Judaeos, tametsi non nemo sit qui hunc annum ab adventu
Christi numerari arbitretur. Jamvero Commentariorum scriptor
creditur designatus ab Augustino in lib. 4, ad Bonifacium, cap.
4, ubi Hilarii nomine sententiam profert, quae ad verbum in iisdem
Commentariis sup. Rom. 5, V\. 12, continetur: porro autem
cum ab Hilarii episcopi Pictavensis stilo et doctrina plurimum
dissideant iidem Commentarii, non alius esse existimantur quam
Hilarii diaconi, qui Damaso Pontifice pariter vivebat, illius
nimirum qui secta Luciferianus, patria Sardus dicitur. Hic nos, ut
de Commentariorum auctore nihil pronuntiemus, juvat in subjectas
Quaestiones observare, manuscriptorum codicum eam a nobis deprehensam
esse varietatem, quae efficere possit, ut jam demum revocetur, atque
invalescat opinio Erasmi et aliorum, qui primum suspicabantur non
unius hominis esse illud Quaestionum opus, in quo eadem quae dicta
sunt iterari, et propositis titulis rursum tractari eamdem
quaestionem; tum dissimile dicendi genus adhiberi; nec ipsa constanter
eadem, sed plane contraria dogmata propugnari cernebant. Enimvero duo
sunt manuscriptorum codicum genera. Quidam centum viginti septem illas
quae primo vulgatae fuerunt, quaestiones complectuntur: scilicet
quadraginta septem ex Veteri Testamento, reliquas omnes ex Novo
Testamento inscriptas; nihilque ab editis differunt, nisi quod
titulum huncce tertium, ex utroque mixtim, qui posterioribus triginta
quaestionibus a typographis praefixus fuit, nusquam habent. Hujus
primi generis manuscripti duo sunt in Bibliotheca Sorbonica, in
Victorina totidem, in Colbertina unus antiquior multo et ante annos
circiter 700 exaratus. Alterius generis manuscriptos non plus quam
tres reperimus, unum Sorbonicum, alium Victorinum, tertium
Germanensem nostrum, qui licet centum quinquaginta unam quaestiones
contineant, scilicet quinquaginta sex ex Veteri, et nonaginta quinque
ex Novo Testamento, adeoque primi generis codicibus sint viginti
quatuor quaestionibus auctiores, non tamen habent tractatus plerosque,
et conciones ex istis primum vulgatas: quodque ad rem facit, carent
quadragesima quarta illa, Adversum Judaeos; et centesima decima
quinta, Adversum Mathematicos quaestione aliisque nonnullis, unde
auctoris aetas et patria comperiri posse credebatur. Ex hoc secundo
manuscriptorum genere eruit Jacobus Haemer alteram collectionem
quaestionum, quae post vulgatae sunt. Damus hic denique Quaestionum
Elenchum duplicem, in quo manuscriptorum diversitas uno conspectu
intelligitur. Quaestiones quae codicibus sive primi sive secundi
generis propriae sunt, stellula designandas curavimus.
|
|
