|
Utquid Abel sacrificium acceptatum est, et Cain refutatum?
Ex verbis hoc ipsius lectionis potest colligi, quia non est litterarum
arte velata historia. Nam Abel prudentem et devotum in eo ipso sermo
indicat Scripturae, Cain vero negligentem et improvidum, ac per hoc
minus devotum. Abel ergo de placidis potiora elegit, quae Domino
offerret creatori, ut de iis utique quae creaverat, praecipua illi
offerret ut per hoc et dicationem suam et meritum ejus probaret, ut et
propriam reverentiam et Deum auctorem ostenderet. Hoc Cain velut
rusticus praesentare nequivit. Totum enim animum terrae inserens,
mentis oculos ad coelum levare non potuit, ut quid Creatore dignum
esset aspiceret; qualiacumque enim Deo obtulit munera. Quae causa
etiam in Judaeis obliquae mentis deprehenditur. Saepe enim reprenensi
sunt, cum numera sua improvide Dei altari offerrent, quae nec
hominibus digna viderentur, dicente Domino, Caecas et luscas
offertis mihi; non haec suscipiam de manibus vestris. Offer ea
praeposito aut duci tuo, si acceperit ea (Malach. I, 8). Cum
constet apud omnes, personae sublimi maxima offerri debere munera.
Ideoque Cain munera repudiata sunt, dicente ei Domino, Quid
contristatus es, et utquid concidit vultus tuus? Nonne si recte
offeras, recte autem non dividas, peccasti? Quiesce. Apud te
conversio ejus, et tu dominaberis ejus (Gen. IV, 6, 7).
Vides ergo quia divisio incurrit peccatum, dum non aestimans quid
dignum Deo esset, potiora reservavit suis usibus. Itaque non quia
obtulit reprehensus est, sed quia indigna obtulit. Neque ex eo
damnatus est, sed quia factum noluit emendare commonitus. Ad te
enim, ait, conversio ejus, et tu ejus dominaberis: hoc est, me non
accipiente, ad tuum dominium conversum est munus a te oblatum; ut de
caetero sciret quid faceret. Hinc invidia exarsit ut occideret
fratrem, ut ab injusto occideretur, qui justitiam primus ostenderat,
et exemplum malum daretur hominibus. Sic enim aemulatione zeli
caecatus est, ut non solum gratias non ageret, eo quod reus factus non
fuerat, sed et didicerat quomodo hoc emendaret; verum etiam adderet
aliud gravius, per quod damnari mereretur. Talis est causa improvidi
ac fratricidae Cain, qualis et illius nequam servi, cui cum ignotum
esset a domino, ingratus effectus exiens suffocabat conservum suum, ut
et de praeterito ignoto sibi facinore, et de impietate in conservum
suum admissa inexcusabilis damnaretur (Matth. XVIII, 27,
sqq.). Et tamen ad praesens non est damnatus Cain, sed confusus et
reus sub terrore dimissus est super terram; ut, si poeniteret,
ignosceretur ei. Denique timens ne aliquis eum pro hoc facto
occideret, ait ad Dominum, Major causa est mea, relinqui me; si
ejicis me hodie a facie tua, et a facie terrae abscondam me, et ero
gemens et tremens super terram. Et erit, omnis qui invenerit me,
occidet me. Territus itaque Cain verbis justi judicis, timet despici
a Domino, ita ut et a conspectu hominum confugere se debere putet;
certus, quia qui irato Deo vivit, etiam ab homine possit occidi.
Sed quid ei respondet Dominus? Non sic, inquit: hoc est, non ad
hoc te remisi cum non merearis vivere, ut ab aliquo occidaris; sed ut
gemas et tremas, quasi qui primus malum exemplum dederis super terram,
dum laboribus tuis non respondet fructus ex humo. Itaque omnis qui
occiderit, inquit, Cain, septem vindictas exsolvet. Haec sententia
ostendit jure damnandum Cain. Quando enim vidit legem datam sub tali
comminatione, ne quis imitaretur factum ejus, plus coepit timere,
sciens quid mali admiserat. Septem ergo vindictas promittit, si quis
ad hoc facinus aspirasset, ut videns ex hoc opere Cain reum factum,
et cum adhuc legis manifestatio non erat, sciret se septemplici poena
multari si hoc non vitaret: ut legis notitia sex plagas adderet supra
quam meruerat Cain, ut cum plaga Cain septem numerarentur vindictae.
Hoc etiam numero remunerandi sunt qui relictis omnibus Dominum
sequuntur, et in futuro vitam aeternam habebunt. Hoc est signum quod
posuit Dominus in Cain, ne occideret eum omnis qui invenisset eum
(Gen. IV, 13-15). In parricida enim posita lex est, ut si
quis homicidium fecisset, quia omne parricidium homicidium est,
septies reus esset, quam fuerat Cain, ut hac severitate perterriti
caeteri, ab hoc se facinore cohiberent.
|
|
